II SA/Wr 392/03

WyrokWSA we Wrocławiu2005-07-11

Skład orzekający: Halina Kremis, Julia Szczygielska, Mieczysław Górkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca na inwestorów obowiązek wykonania inwentaryzacji, oceny technicznej i projektu budowlanego w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem jest legalna, gdy roboty te zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu, a pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakładająca na inwestorów obowiązek wykonania inwentaryzacji, oceny technicznej i projektu budowlanego w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem jest legalna, nawet jeśli roboty te zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu, a pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Procedura z art. 51 Prawa budowlanego jest właściwą drogą do legalizacji wykonanych robót budowlanych w takich okolicznościach. Sąd podkreślił, że decyzje wydawane na podstawie uznania administracyjnego podlegają kontroli sądu, ale zakres tej kontroli jest inny, a w tym przypadku organ prawidłowo zastosował przepisy i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego, które zostało ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego. Inwestorzy rozpoczęli roboty budowlane, które następnie istotnie odbiegały od zatwierdzonego projektu, m.in. poprzez podpiwniczenie całego budynku zamiast częściowego. Po uchyleniu pozwolenia na budowę, organy nadzoru budowlanego nakładały na inwestorów obowiązki mające na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, w tym przedłożenie inwentaryzacji, oceny technicznej i projektu budowlanego. Inwestorzy wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 WYROK WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Halina Kremis (sprawozdawca): Sędziowie: NSA Julia Szczygielska WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant: Iwona Borecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skarg K. i M. B. oraz T. i C. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania i przedłożenia określonych dokumentów oddala skargi. Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 UZASADNIENIE Decyzją nr [...]z [...]r. Kierownik Urzędu Rejonowego w T. zatwierdził projekt budowlany i wydał K. B., M. B., C. B., T. B. i M. B. pozwolenie na budowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...]położonej w T. przy ul. D. [...]. Od tej decyzji odwołanie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w T.. Wojewoda W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i decyzja o pozwoleniu na budowę stała się tym samym ostateczna. W dniu [...]r. inwestorzy zawiadomili Starostwo Powiatowe w T. o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót. Roboty budowlane rozpoczęto [...]r., dokonując stosownych wpisów do dziennika budowy. W dniu [...]r. kierownik budowy dokonał wpisu do dziennika budowy, w którym stwierdził, że poziomy posadowienia obu "sąsiadów" są wyższe od poziomu posadowienia projektowanego budynku. Ocenił tę sytuację jako odbiegającą od założeń projektowych i zwrócił się do projektanta konstrukcji o zajęcie stanowiska. Autorka projektu pismem z [...]r. podtrzymała prawidłowość wcześniejszych założeń projektowych i zaproponowała wykonanie pomieszczenia piwniczno-garażowego w miejsce przestrzeni wypełnionej gruntem. Napisała też: "zabezpieczeniem konstrukcji są półki law fundamentowych —płyty żelbetowej schodkowej, z każdej strony ścian podłużnych budynków sąsiadów (...) wykopy wykonane na budowie nie wnoszą żadnych niepokojących informacji. W dalszym ciągu założeniem wiodącym jest zabezpieczenie obiektów sąsiadów: zejście schodkowe płytą fundamentową półka wyższa na poziomie posadzki sąsiada. (...) obiekt jest zaprojektowany jako niezależny konstrukcyjnie i tak należy go realizować ". K. B. zgłosiła "aneks do projektu domu mieszkalno-usługowego" i poinformowała starostwo powiatowe o zamiarze wykorzystania części piwnic - w projekcie pierwotnym zasypanych gruntem. Starosta T., w wyniku dalszego postępowania, kilkakrotnie wzywał K. B. do uzupełnienia wniosku i pouczył, że niedopełnienie obowiązku w oznaczonym siedmiodniowym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wnioskodawczyni podania nie uzupełniła, pozostali inwestorzy zachowali bierność w tej sprawie. Wyrokiem z dnia 10 października 2000 r (sygn. akt II SA/Wr 526/99) Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu uchylił decyzje obu instancji dotyczące pozwolenia na budowę wobec braku w decyzji organu pierwszej instancji uzasadnienia faktycznego w zakresie ochrony interesów osób trzecich polegających na zapewnieniu dostępu do drogi publicznej i rozstrzygnięciu sprawy przez organ odwoławczy na podstawie opinii biegłego sądowego w zakresie właściwości sądu powszechnego powołanego do rozpoznania zagadnienia wstępnego - dojazdu od strony działki nr [...]stanowiącego kwestię sporną w sprawie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie prowadzenia robót bez pozwolenia na budowę, a w dniu [...]r. postanowieniem nr [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych na działce nr [...], a kolejnym postanowieniem ustalił wykonanie niezbędnych zabezpieczeń terenu budowy i obiektu w budowie. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót. W dniu [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. wydał decyzję nr [...], którą nałożył na właścicieli działki [...]w T. obowiązek przedłożenia wymaganych projektów i dokumentów uwzględniających pełny zakres inwestycji wraz z wprowadzonymi zmianami oraz projektem zagospodarowania terenu. 1 Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z 7 września 2001 r. uchylił zaskarżone postanowienie nr [...]D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. W uzasadnieniu stwierdził, że dopuszczalność postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: po pierwsze - prowadzenia robót budowlanych, po drugie - wykonywania tych robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia. Główną przyczyną uchylenia postanowień było to, że "organ nie ustalił wystąpienia przesłanki - prowadzenia robót budowlanych ". Następnie decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T., przywołując w podstawie prawnej art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, ze zm.), nałożył na inwestorów obowiązek wykonania i dostarczenia do inspektoratu inwentaryzacji robót budowlanych wykonanych na budowie, oceny technicznej orzekającej o poprawności ich wykonania, projektu budowlanego wykonanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz określił termin wykonania tych czynności na sześć miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji. Na uzasadnienie organ wskazał (między innymi), że w dniu [...]r. przeprowadzone zostały oględziny budowy, podczas których stwierdzono, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń określonych w pozwoleniu, obecnie uchylonym. Odstępstwa te to przede wszystkim podpiwniczenie całego budynku, podczas gdy projekt przewidywał jedynie częściowe podpiwniczenie, a także zwiększenie powierzchni stropu nad parterem kosztem klatki schodowej (od strony podwórza) oraz wykonanie ściany oddzielającej klatkę od pomieszczeń na piętrze. K. B. wyjaśniła, że: "zmiany dotyczące piwnicy zostały poprzedzone zgłoszeniem jako rozwiązanie zamienne i wprowadzone aneksem do projektu, zatwierdzonym przez konserwatora zabytków we W." oraz wskazała, że w czasie poprzedniej wizji, organy nie stwierdziły uchybień. Na dzień wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji budynek był wykonany w stanie surowym częściowo zamkniętym z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu. Decyzja o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego została wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie wykazano, że inwestorzy wykonywali roboty budowlane (wykraczające poza nakazane postanowieniem) po uchyleniu pozwolenia na budowę. Obecnie roboty nie są wykonywane. W konsekwencji, zdaniem organu, w sprawie ma miejsce sytuacja określona w art. 50 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 w związku z art. 51 ust. 4 prawa budowlanego - zostały wykonane roboty budowlane - w przypadku innym niż określony w art. 48 - bez uchylonego przez sąd pozwolenia na budowę. Decyzja ta była ostateczna i na jej podstawie rozpoczęto i wykonywano roboty budowlane. Obecnie obiekt (niezakończony) istnieje, natomiast pozwolenia i zatwierdzonego projektu nie ma. Nadto zostało bezspornie stwierdzone, że roboty zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń określonych w pozwoleniu (konkretnie w zatwierdzonym projekcie budowlanym stanowiącym załącznik do decyzji), wtedy, gdy to pozwolenie obowiązywało. Sytuacja, w której roboty zostały wykonane (a nie są wykonywane) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, jest przewidziana w art. 51 ust. 4 stanowiącym, że przepisy ust. 1-3 (art. 51) stosuje się odpowiednio, gdy organ uzna, iż w sprawie jest szansa na doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Wówczas nakłada na inwestorów obowiązek wykonania określonych czynności na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Organ uznał, że wobec istnienia odstępstw należy wykonać in- 2 Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 wentaryzację budowlaną obiektu dla zidentyfikowania różnic i uzyskania podstawy do sporządzenia oceny technicznej oraz - w dalszej kolejności - projektu budowlanego. Organ wyjaśnia, iż wykonanie oceny technicznej wykonanych robót przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami jest niezbędne w celu orzeczenia o prawidłowości i zgodności wykonanych robót z przepisami techniczno-budowlanymi, obowiązującymi polskimi normami i zasadami wiedzy technicznej, a w szczególności wykonanych odmiennie od projektu budowlanego zatwierdzonego przy pozwoleniu na budowę (obecnie już nieobowiązującym). Specjalnie dotyczy to fundamentów i piwnic. Jak wynika z opisu zdarzeń mających miejsce w okresie wykonywania robót ziemnych i fundamentowych, roboty te zostały wykonane z naruszeniem przepisów prawa budowlanego a zastosowane zmiany powinny być poprzedzone uzyskaniem decyzji o zmianie pozwolenia na budowę - zgodnie z art. 36a prawa budowlanego. Wobec tych istotnych odstępstw musi być przed podjęciem następnej decyzji sprawdzona poprawność robót w aspekcie bezpieczeństwa konstrukcji oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Wnioski i zalecenia, które powinna zawierać ocena techniczna, będą przydatne przy sporządzaniu projektu budowlanego. Sporządzenie projektu budowlanego jest niezbędne z kilku powodów. Po pierwsze w wyniku uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany nie istnieje obecnie zatwierdzony projekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego. Po drugie jest on potrzebny jako podstawa do wykonywania robót po ich wznowieniu. Po trzecie w fazie przygotowania projektu nastąpić może zweryfikowanie rozwiązań zastosowanych na budowie, a nie przewidzianych przez projekt zatwierdzony wraz z wydaniem pozwolenia. Musi on przewidywać na przykład wykonanie pewnych robót budowlanych wskazanych w zaleceniach zawartych w ocenie technicznej, które pozwolą doprowadzić roboty wykonane wcześniej do stanu zgodnego z prawem - o ile wystąpi taka potrzeba. Po czwarte projekt musi odpowiadać wymaganiom określonym w przepisach obecnie obowiązujących, ponieważ właśnie teraz jest przez nadzór budowlany prowadzone postępowanie, w wyniku którego budowę będzie można legalnie kontynuować na podstawie stosownej decyzji. Wykonanie projektu budowlanego prowadzić powinno do wydania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, a więc decyzji zastępującej niejako uchylone pozwolenie na budowę. Organ dalej wyjaśnia stronie, iż przy sporządzaniu nakazanych w decyzji opracowań można, a nawet powinno się skorzystać z dostępnej i posiadanej przez inwestora dokumentacji technicznej: pierwotnego projektu budowlanego wraz z ewentualnie naniesionymi zmianami przez kierownika budowy lub projektanta, projektu zamiennego przedłożonego w starostwie w 1999 roku (jeżeli zmiany w realizacji obiektu są zgodne ze zmianami w nim zaprojektowanymi), wpisów w dzienniku budowy, ewentualnie posiadanych rysunków zamiennych. Od decyzji tej odwołali się inwestorzy. W odwołaniu wskazali, że ich zdaniem brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji nakładającej na inwestorów obowiązek, bowiem dokonane zmiany mieszczą się w ramach rozwiązania zmiennego w stosunku do przewidzianych w części rysunkowej projektu uzasadnionych zwiększeniem bezpieczeństwa realizacji robót budowlanych i usprawnienia procesu budowy. Zdaniem odwołujących się, skoro organ wydał pozwolenie na budowę, gdy nie zostało zakończone postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku na działce nr [...] przy D. [...], obecne postępowanie jest zbędne. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., przywołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję. W motywach wskazał, że pomimo dość mocnych zarzutów podniesionych w odwołaniach o nieprawidłowościach towarzyszących postępowaniu przed organem pierwszej instancji, nie znalazły one po- 3 Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 twierdzenia w ocenie organu odwoławczego. Zdaniem organu nie jest trafny pogląd, że dokonane odstępstwa nie są istotne, co wyklucza możliwość prowadzenia postępowania. Dokonane zmiany ze względu na charakter oraz znaczenie w procesie inwestycyjnym wywierają duży wpływ na funkcjonowanie obiektu, jego bezpieczeństwo i odporność na działanie różnych czynników. Z technicznego punktu widzenia posadowienie budynku ma niewymierne znaczenie dla jego trwałości i bezpieczeństwa. Wymagana w tym względzie jest odpowiednia procedura, która nie została zachowana odnośnie do ewentualnych zmian wprowadzanych w trakcie realizacji. Sama celowość zmian nie jest czynnikiem, który może mieć decydujące znaczenie w ocenie organu administracyjnego. Nieuprawniony jest pogląd strony o konieczności poprzedzenia decyzji postanowieniem o wstrzymaniu robot budowlanych. Skarżona decyzja wydana została w trybie art. 51 ust. 4 prawa budowlanego, który dopuszcza, a wręcz nakazuje wydanie pierwszego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Reasumując, w świetle obowiązujących przepisów działania powiatowego inspektora nadzoru budowlanego mające podstawę w obowiązujących unormowaniach dają możliwość usankcjonowania prowadzonych robót budowlanych. Tylko od sposobu potraktowania wydanego nakazu zależy dalszy tryb postępowania organu administracyjnego. Jeżeli wykonane zostaną obowiązki istnieje realna możliwość osiągnięcia stanu zgodnego z prawem, w innym przypadku podjęte zostaną restrykcyjne rozwiązania wynikające z prawa materialnego. Na koniec organ podkreśla, że wskazywanie, co najmniej wątpliwych zdaniem organu drugiej instancji naruszeń prawa materialnego, nie prowadzi do definitywnego zakończenia sprawy, która w chwili obecnej przybrała pozytywny dla skarżących tok. W skardze na tę decyzję inwestorzy podnieśli, iż w przypadku spornej inwestycji nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane. Wykonanie robót budowlanych w czasie, gdy ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę nie została jeszcze wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem NSA, nie można uznać za wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia. Wprowadzenie uzgodnionych przez projektanta i kierownika budowy rozwiązań zamiennych w stosunku do przewidzianych w części rysunkowej projektu, uzasadnionych koniecznością zwiększenia bezpieczeństwa nie można traktować jako istotnego odstąpienia od projektu. Skarżący podnoszą, iż zgodnie z art. 23 ustawy prawo budowlane kierownik budowy ma prawo występowania do inwestora o zmiany w rozwiązaniach projektowych. Obowiązki nałożone zaskarżoną decyzją są skutkiem błędnego przeświadczenia organu nadzoru budowlanego o tym, iż do jego właściwości należy wydanie pozwolenia na dalsze wykonywanie robót budowlanych. Niezgodne z prawem i zasadami logicznego rozumowania jest nałożony przez organ nadzoru budowlanego obowiązek wykonania i dostarczenia projektu budowlanego wykonanego zgodnie z obowiązującymi przepisami w sytuacji, gdy budynek jest już wybudowany. Jak można wykonywać projekt budowlany czegoś, co jest już wybudowane? T. B., będący stroną w postępowaniu, wbrew art. 79 § 1 k.p.a. nie został zawiadomiony w ustawowym terminie przez organ i instancji o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin. W związku z powyższym - rażącym naruszeniem przez organ nadzoru budowlanego przepisu postępowania, zostało wbrew art. 79 § 2 k.p.a. naruszone przez organ prawo skarżącego do brania udziału w przeprowadzaniu dowodu, prawo do zadawania pytań świadkom, biegłym i stronom oraz składania wyjaśnień. Skarżący podnoszą także, iż uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji drugiej instancji wbrew art. 107 § 3 k.p.a. nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności dowodowej. Brak prawi - 4 Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 dłowego ustalenia przez organ odwoławczy stanu faktycznego - będący skutkiem bardzo wybiórczego traktowania materiału dowodowego - doprowadził do wypaczenia wyniku sprawy. W tym stanie rzeczy, skoro w postępowaniu administracyjnym doszło do - mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszeń przepisów postępowania (m.in. art. 7 , 10 § 1, 12 § 1, 77 § 1, 79 , 80 oraz 107 § 3 kpa) oraz naruszenia prawa materialnego (art. 50 ust. 1,51 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie może zostać uwzględniona. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczy mi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwana dalej upsa - Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm prawa budowlanego. Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych, orzekając w sprawie kompetentny organ nadzoru budowlanego, przywołując w podstawie prawnej art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał współwłaścicielom nieruchomości budynkowej dokonać w określonym terminie szeregu czynności, których celem jest doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W świetle tego materialno-prawnego przepisu (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji ostatecznej) organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części albo nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz określającą termin wykonania tych czynności. W myśl ustępu 4 tego artykułu przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Zatem przywołany przepis ma zastosowanie także w przypadku, gdy roboty budowlane zostały wykonane wcześniej. W sprawie pozostaje poza sporem, że ostateczna (na pewnym etapie postępowania) decyzja o pozwoleniu na budowę spornego obiektu została orzeczeniem NSA wyeliminowana z obrotu prawnego. Taki stan rzeczy spowodował, że w dacie wydawania 5 Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 kwestionowanych decyzji inwestorzy nie dysponowali ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. W przypadku nielegitymowania się przez inwestora decyzją o pozwoleniu na budowę, możemy mieć do czynienia albo z ewidentną samowolą budowlaną, co winno skutkować zastosowaniem przez kompetentne organy nadzoru budowlanego art. 48 i orzeczeniem rozbiórki, albo próbą legalizacji wykonanych robót budowlanych. Drogą prawną do legalizacji robót budowlanych jest wdrożenie procedury z art. 51 Prawa budowlanego, co prawidłowo zastosował w sprawie organ nadzoru budowlanego. W konsekwencji nie sposób podzielić podstawowego zarzutu skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego. Dodać także można, iż w wyroku z dnia 25 października 2001 r. (SA/Rz 261/00, Palestra 2002, nr 7-8) NSA wyjaśnił, iż "decyzja mająca swe oparcie w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazująca rozbiórkę czy też nakładająca obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem (pkt 2) ma charakter uznaniowy". Powyższe oznacza, że ustawodawca "dopuszcza wybór przez organ (tu organ nadzoru budowlanego) konsekwencji prawnych {zaistniałego stanu faktycznego}, (co jest też zwane "luzem decyzyjnym")(...). Decyzje wydane na zasadzie uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego, jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. (vide B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, wyd. 3, W-wa s. 442-443). Analiza dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. bardzo szeroko uzasadnił zarówno na czym polegają odstępstwa inwestorów od zatwierdzonego projektu budowlanego, jak i skąd jego zdaniem odstępstwa te mają charakter istotny, a co za tym idzie zaistniały stan faktyczny odpowiada dyspozycji przywołanego przepisu. Jeśli zaś chodzi o same obowiązki to i w tym zakresie, zdaniem sądu, decyzje są legalne. Jak bowiem wynika z treści samego przepisu art. 51 ust. 1 organ jest kompetentny nakazać inwestorowi wykonanie czynności (które uzna za niezbędne) w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. W samej osnowie decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że inwestorzy winni dostarczyć inwentaryzację robót budowlanych wykonanych na budowie, ocenę techniczną orzekającą o poprawności ich wykonania i projekt budowlany wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżący wywodzą, że obowiązki te są niedoprecyzowane; nie zostało w decyzji wskazane ani w jakim zakresie projekt budowlany winien być wykonany, ani w jakim celu organ nałożył na inwestorów wskazane obowiązki. Także takiego zarzutu sąd nie podzielił. Celem nałożonego obowiązku jest (co wynika z samej treści przepisu materialno-prawnego, stanowiącego podstawę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji) doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Jeśli chodzi o zakres obowiązku, to zdaniem sądu sformułowanie "projekt budowlany wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami" należy uznać za wystarczające. Faktem powszechnie znanym i nie wymagającym dowodu jest okoliczność, że w procesie inwestycyjnym istnieją tzw. projekty powykonawcze, o których nota bene mówi obecnie obowiązujący art. 51 Prawa budowlanego. Wskazać tu jeszcze dodatkowo można, że w wyroku z dnia 20 stycznia 2003 r. (IV SA 2427/00, M. Prawn. 2003, nr 7) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który sąd w niniejszym składzie całkowicie podziela, iż "sam brak wymienienia we 6 Sygnatura akt II SA/Wr 392/03 wnioskach o wydanie decyzji [w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane] dokumentów [jakie musi złożyć inwestor dla wykazania zdatności obiektu do użytku] nie może być dostateczną przesłanką dla przypisania decyzjom cech rażącego naruszenia prawa, jeśli w istocie dokumenty takie zostały złożone przez inwestora, a nadto gdyby brak było podstaw do oceny, że budynki nie spełniają wymagań technicznych, a równocześnie uzasadnione byłoby podjęcie postępowania przewidzianego w art. 51 Prawa budowlanego". Jak wynika z uzasadnienia organu pierwszej instancji, uznał on, iż podpiwniczenie całego budynku, podczas gdy projekt przewidywał jedynie częściowe podpiwniczenie, a także zwiększenie powierzchni stropu nad parterem kosztem klatki schodowej (od strony podwórza) oraz wykonanie ściany oddzielającej klatkę od pomieszczeń na piętrze stanowią roboty budowlane wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń określonych w uchylonym przez sąd pozwoleniu na budowę. W konsekwencji organ uznał i uzasadnił jakie czynności winni podjąć inwestorzy, aby wykonanie robót budowlanych we wskazanym zakresie doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem sądu nie może skutkować także wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych decyzji podniesiony w skardze zarzut nienależytego zawiadomienia jednego z inwestorów o termie wizji lokalnej. Nawet gdyby przyjąć, że brak należytego zawiadomienia o dacie i godzinie oględzin inwestycji w terenie był uzasadniony, to zdaniem sądu było to naruszenie prawa procesowego, które nie miało wpływu na wynik postępowania. Wskazać bowiem wypada, że na wizji obecni byli inni członkowie rodziny skarżących, a zarazem inni inwestorzy, którzy odnosili się do wyników oględzin. Przede wszystkim zaś nie sposób przyjąć, aby wykazane uchybienie miało taki charakter, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie bowiem jest niesporne co zostało wykonane odmiennie od pierwotnego projektu, natomiast sporne pozostaje jak wskazane zmiany zakwalifikować. Nie dopatrzył się także sąd w zaskarżonych decyzjach naruszenia innych przepisów postępowania w szczególności w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c upsa). Reasumując skarga podlegała oddaleniu, po myśli art. 151 upsa. 7

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło