II SA/Wr 397/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Halina Kremis, Asesor WSA Alicja Palus, Protokolant Izabela Krajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości jednorazowej należności i opłat rocznych za lata 2001-2003 za trwałe wyłączenie z użytkowania rolniczego gruntów w granicach działki nr [...] w obrębie J. L. oddala skargę. Decyzją z dnia [...]Marszałek Województwa D. na podstawie art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych odmówił skarżącemu umorzenia jednorazowej należności i opłat rocznych za lata 2001-2002 z tytułu trwałego wyłączenia z użytkowania rolniczego działki nr [...] o powierzchni [...]w J. L. Decyzją z dnia [...]organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż organ nie ustalił i nie rozważył zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. całokształtu okoliczności wymienionych w powołanym przepisie i nie uzasadnił dokładnie, dlaczego odmawia umorzenia należności. Decyzją z dnia [...] organ ponownie odmówił umorzenia należności po rozważeniu okoliczności, że skarżący zapłacił jednorazową należność, zaś opłaty rocznej za 2001r. nie uiścił pomimo odroczenia jej płatności. Wybudowany przez skarżącego ośrodek zdrowia z apteką będzie przynosić skarżącemu znaczne dochody. Uiszczona należność została już rozdysponowana, zaś opłaty są ujęte w planie dochodów i wydatków Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych, a ich umorzenie ograniczy rozmiar zadań rekultywacyjnych. Konieczne jest prowadzenie polityki ograniczającej uszczuplanie dochodów Funduszu, którego możliwości są ograniczone, przy wzięciu pod uwagę także skali potrzeb zgłaszanych na podstawie art. 12 ust. 16 ustawy. W odwołaniu skarżący zarzucił dowolność przytoczonych ocen, gdyż w zakresie jego sytuacji ekonomicznej organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś okoliczności dotyczące Funduszu są ogólnikowe. Decyzją z dnia [...]organ odwoławczy ponownie uchylił decyzję odmowną, gdyż organ nie wyjaśnił przytoczonych okoliczności i dlatego wydał decyzję z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Decyzją z dnia [...]organ I instancji ponownie odmówił skarżącemu umorzenia jednorazowej należności i opłat za lata 2001-2003 w łącznej kwocie [...]. Inwestycja skarżącego niewątpliwie spełnia warunki przewidziane w art. 12 ust. 16 ustawy, jednak decyzja o umorzeniu podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego. Dla uzasadnienia odmowy organ powołał takie same oceny jak poprzednio. W odwołaniu skarżący ponownie przytoczył zarzut ogólnikowości tych ocen oraz bezpodstawność argumentu, że umorzenie należności skarżącego wywoła uszczuplenie środków Funduszu, skoro jest to następstwo każdorazowego umorzenia. Ponadto skarżący bez przytoczenia konkretnych okoliczności kwestionował ocenę o wysokiej dochodowości ośrodka zdrowia. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy. Według uzasadnienia tej decyzji w nin. sprawie należało rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony. Interes społeczny wyraża się w ochronie stanu gruntów rolnych i zabezpieczeniu środków finansowych na rekultywację innych terenów w celu wykorzystania rolniczego (art. 23-25 ustawy). Niewątpliwie interes społeczny przemawia przeciwko przyznaniu ulgi. Skarżący na wezwanie organu przedstawił dokumenty obrazujące sytuację rodzinną i finansową. Wynikało z nich, że skarżący wykazał za 2002r. dochód w wysokości [...], podobnie jak jego żona. W deklaracji z listopada 2003r. skarżący wykazał dochód w kwocie [...], a żona w kwocie [...]. Także utworzony w kwietniu 2003r. przez skarżącego i jego żonę A Sp. z o.o. przyniósł do grudnia 2003r. dochód w kwocie [...]. Przy takiej sytuacji finansowej nie można uznać, że regulowanie przez wnioskodawcę należnych opłat rocznych spowoduje stan zagrażający egzystencji rodziny czy prowadzonej działalności, a wtedy można by mówić o interesie strony uzasadniającym konieczność przyznania wnioskowanej ulgi. Strona powinna uwzględnić w wydatkach koszty związane z prowadzoną działalnością i gromadzić środki niezbędne na ten cel. Powoływanie się na ponoszenie innych kosztów prowadzonej działalności nie było argumentem wystarczającym do przyznania ulgi. Także fakt uzyskania uprzednio ulgi w spłacie opłaty rocznej za 2001r. nie uzasadniał przyznania wnioskowanej ulgi. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wskazał, że jego inwestycja jest także w interesie społecznym, zaś organy w ogóle nie zastanowiły się nad rzeczywistym interesem społecznym przedsięwzięcia i słusznym interesem strony. W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Występując w 2001r. o przesunięcie terminu opłaty skarżący i V.N. dopiero na wezwanie organu dołączyli oświadczenie i dokumenty dotyczące ich sytuacji rodzinnej i majątkowej, bowiem najpierw powołali się ogólnikowo na "chwilowo trudną sytuację finansową Zakładu". Według oświadczenia na utrzymaniu mają dwoje dzieci w wieku szkolnym. A w J. zarejestrowany w 2000r. jest pełno profilowym Ośrodkiem Zdrowia działającym na podstawie umów z Kasą Chorych, zatrudnia [...] pracowników w wymiarze pełnym i [...] w niepełnym, jego koszty stałe wynoszą [...], w tym koszty kredytowe [...], jest jedynym ośrodkiem na terenie swojego działania. Według deklaracji podatkowej za 2000r. skarżący osiągnął przychód w kwocie [...]i wykazał koszty w kwocie [...], natomiast V. N. przychód [...]i dochód [...]. Występując do Zarządu Gminy w 2002r. o wystąpienie do Marszałka o umorzenie należności i opłat skarżący podał jedynie, że zakład spełnia wymagania opisane w art. 12 ust. 16 ustawy. W taki sam sposób uzasadnił wniosek o umorzenie Wójt w piśmie z dnia [...]. W uzupełnieniu wniosku z dnia [...] skarżący wyjaśnił, że Zakład wszystkie świadczenia udziela nieodpłatnie i nie prowadzi działalności komercyjnej, zaś przychody nie pokrywają kosztów działalności. Znaczne ograniczenie środków przekazywanych przez Kasę Chorych spowodowało utratę płynności finansowej zakładu. Nastąpiło wstrzymanie niektórych płatności. Jak wynika z powyższego, skarżący dla uzasadnienia wniosku o umorzenie należności i opłat powoływał się na trudną sytuację ekonomiczno-finansową prowadzonego Zakładu, chociaż dokumentował ją dopiero na wezwanie organu. W szczególności przy piśmie z dnia [...]skarżący wyjaśnił, że w kwietniu Zakład przekształcił się w spółkę z o.o., której właścicielami są skarżący i jego żona, mają oni na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku [...] i [...] lat, jedynym źródłem przychodów rodziny jest Zakład, koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. [...]miesięcznie. Zakład znajduje się na granicy utraty płynności finansowej. Skarżący spłaca kredyt w kwocie ok. [...]miesięcznie, co potrwa do 2009r. Na dofinansowanie deficytu działalności zakładu zaciągnął kredyt w wysokości [...]. Ogromne jest znaczenie społeczne placówki, która zapewnia opiekę medyczną na dobrym poziomie mieszkańcom kilku okolicznych gmin (około 30.000 mieszkańców). Z dołączonych deklaracji wynikało osiągnięcie przez skarżącego w 2002r. przychodu w kwocie [...] i 2001r. w kwocie [...]i do [...]. w kwocie [...], zaś przez Spółkę do [...]przychodu w kwocie [...] oraz przez V. N. w 2001r. przychodu [...], w 2002r. [...]i do [...][...]. Skoro podstawą wniosku przytoczoną przez wnioskodawcę i skarżącego było znaczenie społeczne Zakładu oraz trudna sytuacja ekonomiczno-finansowa tego Zakładu i skarżącego oraz jego rodziny, to niewątpliwie organ powinien te kwestie rozważyć przy dokonywaniu oceny zasadności umorzenia należności i opłat, ale też nie byłoby uchybieniem procesowym organu pominięcie innych jeszcze, teoretycznie wchodzących w rachubę podstaw faktycznych wniosku. W zaskarżonej decyzji organ trafnie podkreślił, że z uzyskanych przez skarżącego i jego rodziny przychodu, należało pokrywać wszelkie koszty prowadzonej działalności i opłaty roczne. Jedynie dla uzupełnienia tego poglądu należało przytoczyć deklarowane przez skarżącego sumy tych przychodów. Skarżący i jego Spółka posiadają zdolność kredytową i znaczne przychody, co niewątpliwie wystarczało na pokrycie należności i opłat. Argumentacji dotyczącej znaczenia społecznego Zakładu organ przeciwstawił oceny na temat znaczenia rekultywacji gruntów i wymogu nieuszczuplania środków Funduszu przeznaczonych na ten cel. Organy nie miały podstaw do podważania prawdziwości twierdzeń Wójta i skarżącego na temat wartości społecznej Zakładu, ale jednocześnie przekonująco uzasadniły, że odmowa umorzenia nie wywoła zagrożenia dla podstaw ekonomicznych jego funkcjonowania i nie wpłynie znacząco na poziom życia skarżącego i jego rodziny. Wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78, obecnie Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1266) przewidującego możność umorzenia na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego przez marszałka województwa całości lub części należności i opłat rocznych, w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu m. in. ochrony zdrowia, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, gdy obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha. Organy bowiem ustaliły niewadliwie istnienie w nin. sprawie tych ustawowych przesłanek umorzenia. Odmowa umorzenia pomimo dokonania takich ustaleń, orzeczona w ramach uznania administracyjnego, nie mogła naruszyć tego przepisu, skoro z istoty decyzji uznaniowych wynika, że ich podstawa materialnoprawna nie precyzuje przesłanek wydania danego rodzaju rozstrzygnięcia. Ograniczenie uznania administracyjnego wynika z klauzuli generalnej słuszności wyrażonej w art. 7 k.p.a. (pow. W. Jakimowicz "Publiczne prawa podmiotowe" s. 140, 144-154), która nakazuje organowi przed wydaniem decyzji wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w oparciu o konkretne okoliczności faktyczne danej sprawy, należycie rozważone w uzasadnieniu decyzji (art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu, organ w nin. sprawie w sposób dostateczny wyjaśnił i przekonująco uzasadnił, że słuszny interes strony nie uzasadniał uwzględnienia wniosku, zaś wchodzące w rachubę interesy społeczne (w tym społeczności lokalnej) po ich rozważeniu również uzasadniały odmowę umorzenia (por. A. Matan "KPA Komentarz" tom I s. 136). Mając powyższe na uwadze i zgodnie z art. 151 p.s.a., orzeczono jak na wstępie.