II SA/Wr 397/06
WyrokWSA we Wrocławiu2006-11-28
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Andrzej Wawrzyniak, Andrzej Cisek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, jest właściwy rzeczowo i miejscowo do jego rozpatrzenia, czy też powinien je przekazać innemu organowi?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, jest zobowiązany do zbadania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Jeśli okaże się niewłaściwy, powinien przekazać sprawę do organu właściwego. W przypadku nieruchomości położonych na terenie miasta na prawach powiatu, właściwym organem do ustalenia odszkodowania jest prezydent miasta, a nie starosta powiatowy.Stan faktyczny
Skarżąca D.S. złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część nieruchomości zajętych pod drogę gminną. Starosta J. przekazał wniosek Prezydentowi Miasta J. G. jako organowi właściwemu. Wojewoda D. uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na wątpliwości co do właściwości organu i niejasności dotyczące wniosku. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D.S. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] [...] w przedmiocie przekazania wniosku żalącej się w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...] oraz za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] [...] oddalą skargę
W dniu [...] Starosta J., działając na podstawie art. 65 § 1 KPA wydał postanowienie (nr [...]), mocą którego przekazał wniosek D. S. w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania:
- za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...] o urządzonej księdze wieczystej Kw. Nr [...];
- za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...] o urządzonej księdze wieczystej Kw. Nr [...] -
do Prezydenta Miasta J. G. jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż D. S. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonych w J. G. przy ul. Cz. w granicach działki nr [...] oraz nr [...].
Skarżąca twierdzi, że Miasto J. G., jako właściciel działki nr [...], zajęło pod drogę gminną część działki nr [...] oraz część działki nr [...].
Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Odszkodowanie wypłaca:
1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi
2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.
Organ I instancji podał, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo) jest ostateczna decyzja wojewody.
Dopiero po wydaniu takiej decyzji właściwy organ (starosta, prezydent miasta na prawach powiatu) na wniosek właściciela nieruchomości, ustala i wypłaca odszkodowanie.
Odszkodowanie jest ustalone, wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości.
Skoro nieruchomości określone w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i nr [...] położne są na terenie J. G. przy ul. Cz., to właściwym organem w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta J. G. na prawach powiatu.
Organ I instancji podkreślił, że w tym stanie rzeczy Starosta J. nie jest organem rzeczowo właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy. Natomiast w myśl przepisu art. 65 § 1 KPA, w brzmieniu obowiązującym począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Takie właśnie postanowienie zostało wydane w przedmiotowej sprawie.
Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, w którym zażądała odszkodowania za wywłaszczenie (przywłaszczenie bez odszkodowania) części jej gruntów, zajętych pod drogę gminną. Ponadto D. S. wniosła o wydanie decyzji zgodnej z powołaną ustawą z dnia 13 października 1998 r.
W dniu [...] Wojewoda D. na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 144 w związku z art. 138 § 2 KPA wydał postanowienie nr [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 19 KPA organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania - art. 20 KPA.
Organ odwoławczy wskazał, iż organ pierwszoinstancyjny powołał się na treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy
reformujące administrację publiczną. Zgodnie z nim, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa, wypłaca:
1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,
2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.
Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu
Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa, jest ostateczna decyzja wojewody (art. 73 ust. 3).
Zdaniem organu odwoławczego ustalenie odszkodowania powinno nastąpić na podstawie przepisów Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 73 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające. Zgodnie z przepisami tam zawartymi, odszkodowanie ustala zatem wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej starosta w drodze decyzji administracyjnej - art. 129 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Zatem ten organ jest właściwy rzeczowo w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przedmiotowe działki położone są na terenie Miasta J. G. W obrębie administracyjnym Miasta J. G., będącego miastem na prawach powiatu, obowiązki starosty sprawuje Prezydent Miasta.
Zgodnie z art. 4 pkt 9b ustawy o gospodarce nieruchomościami, ilekroć jest w niej mowa o staroście, należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu.
Tym samym, sprawa o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną na terenie miasta J. G. nie należy w myśl art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające, do Starosty J., lecz do - Prezydenta Miasta J. G.
Ponadto organ II instancji podkreślił, iż nie jest sposób stwierdzić, czy organ I instancji orzekł w niniejszej sprawie prawidłowo, albowiem nie jest wiadomym, które pismo zostało potraktowane jako wniosek w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...], księga wieczysta nr [...] oraz za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...], księga wieczysta nr [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia powołał się jedynie ogólnie na wniosek, nie podając nawet jego daty. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak wniosku jak również jego kopii, w związku z czym jego treść pozostaje Wojewodzie D. nieznana.
Ponadto organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie pojawiły się zasadnicze wątpliwości, co do tego, czy wniosek został przez organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikowany.
Wątpliwości te powinny być rozstrzygnięte w toku ponownego postępowania przez organem pierwszej instancji.
Od powyższego postanowienia D. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skargi D. S. podała, że w dniu [...] złożyła wniosek do Gminy J. G. o wydanie decyzji stwierdzającej przejście jej gruntów z działki [...] nr [...] na własność Skarbu Państwa a następnie na rzecz Gminy J. G. Również w dniu 8 grudnia 2005 r. złożyła drugi wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej przejście jej gruntów pod drogę działki nr [...] KW nr [...] na własność Gminy J. G. Następnie w dniu 28 grudnia 2005 r. D. S. złożyła osobiście wniosek w sekretariacie Prezydenta Miasta J. G. którego przedmiotem było odszkodowanie za grunty działki [...].
Ponadto skarżąca w skardze podniosła ogólne zarzuty odnoszące się do działań organów administracji publicznej podejmowanych w sprawach z niniejszą przedmiotowo związanych, ale nie tożsamych.
Wojewoda D. wniósł do Sądu odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Z kolei art. 147 § 1 przywoływanej wyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeśli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody D. z dnia [...] uchylające zaskarżone
postanowienie organu I instancji z dnia [...], którym przekazano wniosek D. S. w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania, za wymienione tam nieruchomości Prezydentowi Miasta J. G., jako organowi właściwemu w sprawie.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż D. S. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonych w J. G. przy ul. Cz. w granicach działki nr [...] oraz nr [...]. Skarżąca twierdzi, że Miasto J. G. jako właściciel działki nr [...] zajęło pod drogę gminną część działki nr [...] oraz część działki nr [...]. Przepis art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przewiduje, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Organ I instancji wskazał, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo) jest ostateczna decyzja wojewody. Dopiero po wydaniu takiej decyzji właściwy organ (starosta, prezydent na prawach powiatu) na wniosek właściciela nieruchomości, ustala i wypłaca odszkodowanie.
Odszkodowanie jest ustalone, wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości.
Skoro nieruchomości określone w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i nr [...] położne są na terenie J. G. przy ul. Cz., to właściwym organem w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta J. G. na prawach powiatu.
Organ I instancji podkreślił, że w tym stanie rzeczy Starosta J. nie jest organem rzeczowo właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy. Natomiast w myśl przepisu art. 65 § 1 KPA, w brzmieniu obowiązującym począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W wyniku złożonego przez skarżącą odwołania organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy, iż ustalenie odszkodowania nastąpić powinno na podstawie przepisów Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 73 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Zgodnie z powyższym sprawa o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną na terenie miasta J. G. nie należy do Starosty J., lecz do Prezydenta Miasta J. G.
Organ II instancji zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić, czy organ I instancji orzekł prawidłowo, bowiem nie jest wiadomym które pismo zostało potraktowane jako wniosek w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za części nieruchomości stanowiącej działkę nr 50, oraz za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...], (księga wieczysta nr [...]). Wskazano także, że organ pierwszej instancji napisał ogólnie o "wniosku", nie podając jego daty.
Sąd pragnie zaznaczyć, iż organy administracji publicznej zgodnie z treścią przepisu art. 19 KPA obowiązane są przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
Przez pojęcie właściwości rozumie się zdolność prawną organu do rozpoznawania i rozstrzygania określonego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu administracyjnym, w zależności od tego, na jakiej podstawie organ administracji publicznej nabył zdolność do rozpoznawania i rozstrzygania sprawy, można wyróżniać dwa rodzaje właściwości:
- właściwość ustawową - wynikającą wprost z przepisu ustawy,
- właściwość delegacyjną - wynikającą z delegacji, a to ze względu na przekazanie danej sprawy lub czynności procesowej w sprawie jednemu organowi administracji publicznej przez drugi organ administracji publicznej (Por. B.Adamiak (w): B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 19).
Przepis art. 19 KPA nakłada na organ administracji publicznej obowiązek kontroli swojej właściwości z urzędu. Organy muszą zatem kontrolować swoją właściwość od momentu wszczęcia postępowania aż do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, kończącą postępowanie w sprawie.
Zgodnie z przepisem art. 20 KPA właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania.
Właściwość miejscową ustala się :
- w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia, jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości,
- w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy - według miejsca, w którym zakład pracy jest, był lub ma być prowadzony,
- w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w razie braku zamieszkania w kraju lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju (art. 21 § 1 KPA).
W niniejszej sprawie organ pierwszoinstancyjny powołał się na treść przepisu art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Zgodnie z jego brzmieniem, nieruchomość pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Owo odszkodowanie wypłaca:
- gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,
- Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.
Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa, jest ostateczna decyzja wojewody - art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.
Przepis ten stanowi także, że odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem - art. 73 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.
Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że ustalenie odszkodowania nastąpić powinno na podstawie przepisów Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami według tekstu jednolitego opublikowanego w Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., uwzględniającego zmiany wynikające z przepisu art. 73 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.
Zgodnie z powyższym, odszkodowanie ustala zatem wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej starosta w drodze decyzji administracyjnej - art. 129 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazany wyżej organ jest właściwy rzeczowo w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, iż działki, o których wspomniała skarżąca, położone są na terenie miasta J. G. w obrębie [...] – Cz. [...].
Jak to już wskazano wyżej właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się - w sprawach dotyczących nieruchomości - według ich miejsca położenia. W obrębie administracyjnym Miasta J. G. będącego miastem na prawach powiatu, obowiązki starosty sprawuje Prezydent Miasta. Zgodnie z treścią art. 4 pkt 9b ustawy o gospodarce nieruchomościami, ilekroć jest w niej mowa o staroście, należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu.
Status J. G. jako miasta na prawach powiatu wynika z treści części I załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie
utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652), w którym także określono, że Powiat J. z siedzibą władz w J. G. obejmuje miasta: K., K., P., Sz. P. oraz gminy: J. W., J. S., M., P., S. K.; nie obejmuje on natomiast samej J. G., choć mieści się tam siedziba jego władz.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu, sprawa o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną na terenie Miasta J. G. nie należy, jak to wywodził organ pierwszoinstancyjny w myśl art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną - do Starosty J., lecz do Prezydenta Miasta J. G.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż w przedmiotowej sprawie nie sposób jest zweryfikować merytorycznie rozstrzygnięcie organu I instancji. Z akt niniejszej sprawy nie sposób bowiem ustalić, które z pism skarżącej zostało potraktowane jako wniosek w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...], księga wieczysta nr [...] oraz część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], [...], księga wieczysta [...].
Dodać należy, iż sama skarżąca w skardze złożonej do Sądu podała trzy daty złożenia wniosków: w dniu 26 października 2005 r., w dniu 28 grudnia 2005 r. (dwa wnioski).
W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się jedynie
kserokopia pisma skarżącej zatytułowanego "ponaglenie" z dnia 19 grudnia 2005 r.,
w którym D. S. powołała się na swój wniosek z dnia 26 października 2005 r. Sąd podziela także wątpliwości organu II instancji co do tego, czy wniosek
został przez organ I instancji prawidłowo zakwalifikowany.
We wskazanym powyżej ponagleniu skarżąca przedstawiła, w nawiązaniu do wcześniejszego wniosku, żądanie wydania decyzji stwierdzającej przejście części gruntów stanowiących jej własność na własność Skarbu Państwa, potem- Gminy J. G., w trybie powoływanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.
W przekonaniu Sądu żądanie powyższe dotyczy w istocie nie ustalenia odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy przez starostę, lecz wydania decyzji mogącej być podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia
na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości w trybie art. 73 ust. 3 przez wojewodę. Takie ujawnienie prawa własności na rzecz jednostki samorządu terytorialnego może dopiero stanowić podstawę do domagania się od właściwego organu wypłaty odszkodowania
Zdaniem Sądu organ II instancji - Wojewoda D. dostrzegając wyżej wspominane wątpliwość słusznie postąpił wydając w dniu [...] kasacyjne postanowienie nr [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Zaznaczyć należy, że w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie poweźmie wątpliwości co do przedmiotu wyznaczonego treścią żądania strony, nie jest władny sprecyzować tego żądania samodzielnie, może to bowiem uczynić
jedynie strona (por, wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47).
Sąd w pełni podziela również pogląd, że orzekanie poza zakresem żądania istotnie uchybia przepisom poprzez naruszenie zasady dyspozycyjności, przywodzi bowiem do uznania, iż organ prowadzi postępowanie i podejmuje rozstrzygnięcie z urzędu, co w rozpatrywanej sprawie jest niedopuszczalne.
Organ administracji może jedynie na podstawie przepisu art. 9 KPA poinformować stronę postępowania o jej sytuacji prawnej i płynących stąd konsekwencjach tak, aby nie poniosła wskutek nieznajomości prawa szkody. W takim przypadku strona może podtrzymać żądanie, sprecyzować je lub je zmienić.
Zaznaczenia wymaga również, że w jednym podaniu może być zawarte
więcej niż jedno żądanie stron, podlegające - każde z osobna - rozpatrzeniu w innym trybie i przez różne organy - art. 66 KPA.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji naruszył przepisy proceduralne, w związku z czym organ drugoinstancyjny słusznie uchylił w całości postanowienie z dnia 9 stycznia 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania zgodnie z dyspozycją przepisu art. 138 § 2 KPA.
Wobec powyższego Sąd w pełni podziela rozstrzygnięcie podjęte przez organ II instancji.
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wykazała, aby postanowienie to naruszało
obowiązujące przepisy prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Podkreślić ponownie należy, iż sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia) i nie ma prawa oceniania jego pod innymi względami. Nie ma też prawa do oceniania słuszności obowiązujących przepisów i przyjętych w nich rozwiązań prawnych. Dlatego też stwierdzając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z obowiązującym prawem, nie ma możliwości poddawania go ocenie z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości społecznej.
W tej sytuacji zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło