II SA/Wr 397/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji w sprawie obciążenia skarżącego kwotą 285, 48 zł, stanowiącą koszt wykonania operatu szacunkowego w celu ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i umorzenia postępowania organu I instancji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na wyżej oznaczone postanowienie skarżący złożył wniosek o "pomoc prawną- pełnomocnika". We wniosku złożonym w dniu 17 sierpnia 2009 r. na urzędowym formularzu skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i ustanowienie radcę prawnego lub adwokata wskazując, że otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 675 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienił: mieszkanie o pow. 50 m2, działkę gruntu o pow. 588 m2 i nieruchomość rolną o pow. 0, 039 ha. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie- mimo wezwania- wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określił wartości posiadanych ruchomości; nadto nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub pomocy społecznej i czy posiada zdolność kredytową; nie wyjaśnił z jakich źródeł czerpie środki na utrzymanie posiadanych nieruchomości i nie wskazał czy czerpie z nich korzyści (np. wynajmując je czy dzierżawiąc); nie przedłożył także swojej dokumentacji lekarskiej. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także "z urzędu" ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.