II SA/Wr 397/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu do załatwienia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 7 listopada 2016 r. skarżący nadesłali formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazali w nim m.in., że nikt nie prowadzi w nimi wspólnego gospodarstwa domowego, że na ich dochód składa się emerytura D.W. w kwocie 1.291 zł oraz M.W. w wysokości 1.756 zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawcy zaliczyli koszty utrzymania mieszkania – 500 zł, wydatki na leki – 800 zł oraz koszty postępowań sądowych i administracyjnych - 1.000 zł. Pismem z dnia 8 listopada 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do przedłożenia do akt sprawy w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania: kserokopii zeznań podatkowych dot. podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2014 i 2015 wraz z załącznikami ewentualnie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy/informacji o dochodach uzyskanych za rok 2014 i 2015, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz informacji o posiadanych lokatach oszczędnościowych i innych formach gromadzenia środków pieniężnych, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków gospodarstwa domowego (opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek - bankowych i prywatnych, podatki, alimenty, zajęcia komornicze, inne), ze wskazaniem źródeł ich finansowania (załączyć dowody opłat), kserokopii odcinka emerytur za październik 2016 r., informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 5 grudnia skarżący wskazali, że "wszystkie wyjaśnienia i odcinki emerytur do niniejszej sprawy są nadal aktualne", nie mają samochodu, kont bankowych i nie korzystają z pomocy społecznej, natomiast informacje o wydatkach ich gospodarstwa domowego znajdują się w aktach. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. skarżący wnieśli sprzeciw od powyższego zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej "P.p.s.a.", w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do treści art. 245 § 2 P.p.s.a. (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według Sądu wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 P.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tymczasem - w ocenie Sądu - dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie są na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Skarżący zignorowali jednak wezwanie referendarza i nie przedstawili wiarygodnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową. Z tych względów należy przyjąć, że dochód wnioskodawców na poziomie 3047 zł jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżących nie pozwala na dywagowanie, na jakim poziomie kształtują się rzeczywiste możliwości płatnicze skarżących. To jednak, co skarżący ujawnili we wniosku, podlega ocenie sądu i prowadzi do przyjęcia, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dodatkowo za niewiarygodne sąd przyjął twierdzenie, że D.W. i M.W. prowadzą gospodarstwo domowe sami, skoro w skardze podano jako miejsce zamieszkania J.W. i M.W. ten sam adres, co adres wnioskodawców. Albo więc dzieci wnioskodawców z nimi nie mieszkają i zostali "dopisani" do skargi, albo oświadczenie o tym, że D. i M.W. sami prowadzą gospodarstwo domowe jest nieprawdziwe. Którakolwiek z odpowiedzi nie okazałaby się trafna, takie postępowanie wnioskodawców świadczy jednak o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wiarygodnych danych. Zdaniem Sądu składanie niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Takie podejście skarżących, znane sądowi z urzędu z innych spraw inicjowanych głównie przez D.W., świadczy o tym, że strona skarżąca prowadzi swoje sprawy w sposób nierzetelny. Wnioskodawcy pozbawili w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też przyczyn Sąd uznał, że wnioskodawcy nie są osobami, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostaje nienależycie udokumentowany, ale już jego ocena w tym stanie pozwala na przesądzenie, iż na obecnym etapie nie zostało przez wnioskodawców wykazane, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. Co za tym idzie, Sąd ocenił również, że skoro sytuacja materialna wnioskodawców nie uzasadnia zwolnienia ich z kosztów sądowych w całości z powodu ubóstwa, to nie są również spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Innymi słowy, brak jest podstaw, aby kredytować działalność profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej ze środków publicznych. Stąd orzeczono - na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 P.p.s.a. - jak w sentencji postanowienia.