II SA/Wr 399/19

WyrokWSA we Wrocławiu2019-10-15

Skład orzekający: Władysław Kulon, Wojciech Śnieżyński, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. i uznając, że tryb art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych?
Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. z powodu rzekomej niedopuszczalności zastosowania art. 154 k.p.a. do decyzji związanych. Tryb art. 154 k.p.a. ma zastosowanie do wszelkich decyzji ostatecznych, niezależnie od ich charakteru (związane czy uznaniowe), a odmowa wszczęcia postępowania w tej sytuacji jest nieuzasadniona. Organ powinien udzielić stronie wyjaśnień co do właściwego trybu postępowania.
Stan faktyczny
Strona P.B. złożyła wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę basenu wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że tryb art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych, takich jak nakaz rozbiórki. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, powołując się na podobne argumenty i orzecznictwo. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie szeregu przepisów k.p.a. i ustawy Prawo budowlane.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...].03.2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia P. B. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...].01.2019 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z [...].11.2017 r., nr [...], nakazującej wnioskodawcy - inwestorowi robót budowlanych polegających na budowie basenu na nieruchomości przy ul. [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...], przy lokalu mieszkalnym przy ul. [...][...], rozbiórkę tego basenu wybudowanego bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu [...] wskazał na powody zastosowania przez organ I instancji przepisu art. 61a k.p.a., czego konsekwencją była odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku P. B. o uchylenie na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji PINB nr [...] z [...].11.2017 r. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stanowisko przyjęte przez PINB, zgodnie z którym uregulowany w art 154 k.p.a. tryb uchylenia decyzji ostatecznej, ma zastosowanie jedynie w stosunku do decyzji ostatecznych niedotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydawaniu, których organ administracji publicznej miał pewne luzy decyzyjne, czyli do decyzji uznaniowych. Wykluczona jest natomiast możliwość zmiany, w tym trybie decyzji związanych, przy wydawaniu, których organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. Takim rodzajem rozstrzygnięcia jest decyzja nakazująca rozbiórkę basenu wybudowanego bez wymaganego prawem zgłoszenia. Rozpoznając zażalenie od tego postanowienia [...] powołał się na wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego ma wynikać, że w trybie art. 154 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, tj. przy wydaniu, których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. W powołanych przez organ judykatach wskazuje się, że taką decyzją jest decyzja o nakazie rozbiórki wydana na podstawie art. 49b ust. 1 u.p.b. Jest to decyzja nakładająca na stronę obowiązek, przy czym organ jest zobligowany wydać taką decyzję w określonych prawem okolicznościach i wola stron, czy też ich zgoda na zmianę, bądź uchylenie takiej decyzji, nie jest w tej sytuacji wystarczająca. Z tych powodów uwzględnienie na podstawie art. 154 k.p.a. wniosku o uchylenie decyzji, ze względu na interes strony (inwestora), prowadziłoby do sprzeczności z wolą ustawodawcy wyrażonej w art. 49b ust. 1 u.p.b. (wyroki WSA w Warszawie z 17.08.2016 r., sygn. VII SA/Wa 2569/15 i z 23.11.2017 r. VII SA/Wa 81/17). Ponadto organ II instancji stwierdził, że brak podstaw do zastosowania w sprawie art 154 k.p.a. wynika z tego, że skutkiem decyzji nakładającej na stronę nakaz rozbiórki jest przysporzony w sferze prawnej, obowiązek (w tym przypadku nakaz rozbiórki). Powołując się do orzecznictwa sądowego, organ odwoławczy wskazał, że treścią prawa nabytego będzie także rozstrzygnięcie o obowiązkach jednostki, które powstają przez prawomocne orzeczenie właściwej władzy, z którego wynika, że na danym podmiocie ciąży obowiązek w rozmiarach określonych przez to w orzecznictwie. Oznacza to, że nawet decyzje nakładające tylko obowiązki są decyzjami na mocy, których adresat decyzji nabywa prawo do wykonania tych obowiązków. Jeżeli zaś chodzi o przesłankę, dotyczącą słusznego interesu społecznego lub słusznego interesu strony, to uchylenie nakazu rozbiórki oznaczałoby działanie wbrew obowiązującym przepisom prawa, zaś ewentualna zmiana tej decyzji otwierałaby nowe postępowanie administracyjne, czego dyspozycja art. 154 k.p.a. nie przewiduje. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze na powyższe postanowienie P.B. zarzucił [...] naruszenie: 1) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP poprzez nie rozpoznanie przez organ II instancji sprawy i poprzestanie na powołaniu się na stan faktyczny ustalony przez organ I Instancji oraz czynności podjęte przez ten organ, czym ograniczono prawo skarżącego do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy; 2) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej sprzecznej z przepisami prawa materialnego, znajdującymi zastosowanie w sprawie tj. ustawy Prawo budowlane, świadczącymi o tym, że nie było podstaw do wydania decyzji o zaskarżonej treści; 3) art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do rozpoznania sprawy i ustalenia okoliczności faktycznych sprawy oraz wyjaśnienia podstawy faktycznej sprawy, a ograniczenie się do niezweryfikowanych ustaleń podjętych przez organ I Instancji, a przez to wydanie decyzji w oparciu o ustalenia sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego skutkującą uznaniem konieczności rozbiórki basenu oraz brak uwzględnienia interesów strony, które powinny prowadzić do umożliwienia zalegalizowanie budowy lub ewentualnie dostosowanie budynku do obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; poprzez szablonowe podejście do sprawy przejawiające się w powołaniu się w uzasadnieniu decyzji na samowolę budowlaną dotyczącą basenu; poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku w całości w oparciu o stan faktyczny nieaktualny w dniu wydania decyzji przez organ II Instancji; 4) art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, pominięcie dowodów świadczących o możliwości zalegalizowania budowy, brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek odmowy przeprowadzenia zawnioskowanego przez skarżącego dowodu z zeznań świadka; zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść skarżącego, pominięcie dowodów świadczących o możliwości dostosowania budynku do zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony; 5) art. 64 § 2 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych we wniosku, lecz przystąpienie do wydania decyzji bez całościowego rozstrzygnięcia sprawy; 6) interesu prawnego skarżącego poprzez uniemożliwienie legalizacji samowoli budowlanej, w sytuacji gdy ugruntowane stanowisko orzecznictwa przyznaje prymat legalizacji samowoli budowlanej i nakazuje stworzenie inwestorom warunków do legalizacji obiektu, tym samym ograniczając wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu do sytuacji, w których wykluczona jest legalizacja samowoli. 7) art. 48 ust. 1 u.p.b. przejawiające się w przyjęciu, że w stanie faktycznym mamy do czynienia z samowolą budowlaną, uzasadniającą nakazanie rozbiórki budynku oraz brak możliwości legalizacji budowy poprzez dostosowanie budowy do obowiązujących przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz częściową rozbiórką budynku. 8) z ostrożności procesowej rażące naruszenie art. 49 b ust. 1 u.p.b. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie decyzji PINB w mocy, a tym samym nakazanie rozbiórki samowolnie wybudowanego basenu. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie stwierdzenie nieważności decyzji. Skarga zawiera obszerne uzasadnienie każdego z wymienionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek zasadniczo nie z powodu podzielenia słuszności zarzutów w niej zawartych. Nawiązując na wstępie do wyroków powołanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia można wzmiankować, że wyrażonych w nich poglądów prawnych nie sposób przenieść na płaszczyznę niniejszej sprawy i traktować jako uzasadnienie dla przyjętego przez ten organ sposobu rozstrzygnięcia sprawy na tym etapie. Wynika to z prostej przyczyny. Oceny w nich zawarte, stanowiły wyraz sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli legalności odmowy uchylenia przez organ administracyjny decyzji ostatecznej. Chodzi zatem o decyzję wydaną po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego mającego na celu zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź też decyzji prawidłowej. Wszczęcia takiego nadzwyczajnego trybu postępowania odmówiono natomiast w niniejszej sprawie, powołując się na regulację prawną zawartą w art. 61a § 1 k.p.a. Wyroki sądów administracyjnych dotyczyły zatem zgoła odmiennej sytuacji procesową w porównaniu z rozpoznawaną sprawą. Można byłoby się na nie powołać, gdyby organ nadzoru budowlanego rozpoznając wniosek z [...].12.2018 r. zamiast odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zdecydował się na jego wszczęcie i wydanie merytorycznej decyzji. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (przesłanka ta nie dotyczy kontrolowanego postępowania). Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W rozstrzyganej sprawie P. B. w swoim wnioski wystąpił m.in. o uchylenie na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji nakazującej rozbiórkę basenu wybudowanego bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W tym miejscu zaznaczyć należy, że do wszczęcia postępowania administracyjnego w rozstrzyganej sprawie niewątpliwie miało dojść na podstawie wniosku strony. Taki wniosek jest czynnością dyspozytywną strony. Organ administracji jest związany żądaniem strony, które wyznacza rodzaj i granice postępowania administracyjnego. Nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. Treść żądania wyznacza bowiem stosowną normę prawa materialnego oraz prawa procesowego, które mają znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania Jednocześnie należy pamiętać, że istnienie jakiekolwiek wątpliwości co do treści żądania nakłada na organ obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy, aby ten sprecyzował swoje żądanie. Ponadto, strona zwracając się z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego nie musi wskazać właściwego przepisu mającego zastosowanie do załatwienia jej sprawy. W przypadku wskazania takiego przepisu, stawisko strony powinno być wiążące dla organu, chyba że na podstawie takiego przepisu nie można wszcząć postępowania administracyjnego. Z tych powodów nie można zgodzić się z organem odwoławczym, który jako jeden z argumentów przemawiających za odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wskazał na niewłaściwość zastosowania trybu z art. 154 k.p.a. do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nakazującej rozbiórkę, ponieważ treścią prawa nabytego na podstawie tej decyzji będzie rozstrzygnięcie o obowiązkach jednostki (adresat decyzji nabywa prawo do wykonania tych obowiązków), podczas gdy wskazany przepis dotyczy decyzji, na mocy których żadna ze stron nie nabywa prawa. W takiej sytuacji rolą organu administracyjnego powinno być udzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek umożliwiających ukierunkowanie sprawy w sposób zgodny z wolą skarżącego, w tym przypadku poinformowanie o trybie z art. 155 k.p.a. (uchylenia lub zmiany decyzji tworzącej prawa dla stron). Przypomnieć należy, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a czuwając nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, winny w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Organ powinien zatem poinformować skarżącego o prawie obowiązującym, na którego podstawie możliwe jest rozpoznanie sprawy, zgodnie z wolą skarżącego. Jednocześnie należy poinformować o negatywnych skutkach podejmowanych czynności. Organ powinien zapobiegać działaniom strony na własną szkodę przez udzielanie przestróg i informacji o prawidłowej formie i treści czynności, które powinien podejmować. Wadliwość w procedowaniu nad wnioskiem skarżącego z [...].12.2018 r. (w zakresie jego pkt I), nie ogranicza się tylko do braku wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na konsekwencje podejmowanych przez niego czynności. Sąd stanął bowiem na stanowisku, że z treści art. 154 k.p.a. (podobnie w przypadku art. 155 k.p.a.) nie wynika ograniczenie zastosowania tego trybu tylko do decyzji uznaniowych (por. wyrok NSA z 19.10.2012 r., sygn. akt II OSK 1153/11). Z kolei NSA w wyroku z 21.02.2007 r., sygn. akt II OSK 127/06 wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, iż we wskazanym trybie nadzwyczajnym mogą być uchylane lub zmieniane wszelkie decyzje ostateczne (o ile spełnione zostaną pozostałe przesłanki ustawowe), niezależnie od tego, czy wydane zostały w sprawach wszczętych z urzędu, czy w sprawach wszczętych na wniosek strony, czy wydane zostały w sprawach załatwianych decyzją uznaniową, czy związaną. Art. 154 nie zawiera żadnych ograniczeń ani włączeń w tych kwestiach. Co do zasady w orzecznictwie nie wyklucza się znaczenia charakteru decyzji administracyjnej, jednak nie są pozbawione usprawiedliwionych podstaw poglądy, zgodnie z którymi nie jest to jedyna przesłanka warunkująca "automatyczną" odmowę uwzględnienia wniosku. Wszystko zależy bowiem od okoliczności konkretnej sprawy (zob. wyrok NSA z 13.03.2015 r., sygn. akt II OSK 1895/13). Możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. w odniesieniu do decyzji tzw. związanych jest obarczona konkretnymi ograniczeniami, które powinny wynikać bezpośrednio z okoliczności danej sprawy a ewentualne podjęcie rozstrzygnięcia, w tym pozytywnego dla wnioskodawcy i tak nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa (zob. wyrok NSA z 20.10.2017 r., sygn. akt II OSK 1457/17). Z uwagi na powyższe, Skład orzekając w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska orzekających w sprawie organów, które przyjęły, że tryb z art. 154 k.p.a. ma zastosowanie jedynie do decyzji o charakterze uznaniowym. Zastosowanie art. 154 k.p.a. jest bowiem możliwe niezależnie od tego czy przedmiotem wniosku jest decyzja związana czy uznaniowa. Z samego charakteru decyzji administracyjnej nie można więc czynić przeszkody do uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 154 k.p.a. (to samo dotyczy trybu z art. 155 k.p.a.) i na tej podstawie odmawiać wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej ze względu na inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 in fine (zob. wyroki NSA z 30.01.2019 r., sygn. akt II OSK 561/17 z 20.10.2017 r., sygn. akt II OSK 1457/17). Nie ma znaczenia, czy decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawa, ma charakter decyzji związanej, czy uznaniowej. W postępowaniu w trybie komentowanego przepisu właściwy organ nie dokonuje bowiem kontroli decyzji ostatecznej pod kątem jej zgodności z prawem a zatem nie orzeka czy organ, który ją wydał rozstrzygnął sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa albo nie przekroczył granic przyznanego mu ustawą uznania administracyjnego a zatem nie bada, czy decyzja jest wadliwa. Ocenia jedynie, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, co w równym stopniu dotyczy decyzji związanych jak i uznaniowych (zob. A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2018). Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi oraz argumentów w niej podniesionych, to z uwagi na rodzaj zaskarżonego rozstrzygnięcia (postanowienie wydane na podstawie art 61a § 1 k.p.a.), nie można było ich uwzględnić, ponieważ dotyczyły one w głównej mierze decyzji administracyjnej (nakazującej rozbiórkę), która nie jest przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Jednocześnie należy skarżącemu wyjaśnić, że stosując się do wskazań zwartych w niniejszym wyroku, organ zobowiązany do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, co wymagać będzie wcześniejszego zwrócenia się do strony w kwestii wyboru właściwego trybu procedowania nad wnioskiem z [...].12.2018 r., oceni wyłącznie spełnienie przesłanek od istnienia których ustawodawca uzależnił dopuszczalność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Elementem charakterystycznym takiego postępowania administracyjnego będzie dopuszczenie możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji prawidłowej. Jest to uzasadnione kilkoma względami. Po pierwsze – zmiennością stosunków społecznych, po drugie, zmianą okoliczności faktycznych, powodującą to, że wykonanie decyzji mogłoby wyrządzić szkodę społeczeństwu, po trzecie, zmianami, jakim ulegają interesy stron, co powinno, gdy nie jest sprzeczne z interesem społecznym, znaleźć możliwość prawna w nowym kształcie praw nabytych. Tryb uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź też decyzji prawidłowej daje zatem podstawę do odejścia od związania przepisami prawa, które w sposób jednoznaczny określając konsekwencje prawne ustalonego stanu faktycznego. W przypadku trybu z art. 154 k.p.a. NSA wyroku z 9.11.2007 r., sygn. akt I OSK 1531/06 podkreślił, że przedmiotem postępowania wszczętego w tym trybie nadzwyczajnym jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej określonych w tym przepisie (interes społeczny lub słuszny interes strony). Nie chodzi w nim zatem wyłącznie o kwestię oceny legalności decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc niedającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej (w przypadku trybu z art. 155 k.p.a. pojawia się dodatkowa przesłanka pozytywna w postaci wyrażenia przez strony zgody na uchylenie lub zmianę decyzji oraz przesłanka negatywna, którą mogą stanowić postanowienia przepisów szczególnych, nie dopuszczając uchylenia lub zmiany decyzji w tym trybie). Decyzja zatem może nie zawierać żadnej wady prawnej, niemniej będą podstawy do jej uchylenia lub zmiany. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przy czym, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, należy podkreślić, że warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem (tak m.in. NSA w wyroku z 23.03.2000 r., sygn. akt IV SA 391/98, ONSA 2001, nr 2, poz. 93). Organ administracji, uchylając lub zmieniając taką decyzję nie może rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny z prawem, choćby taki sposób rozstrzygnięcia leżał w interesie faktycznym strony postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji znajduje swoje oparcie w art. 200 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło