II SA/Wr 4/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.B. na uchwałę Rady Miejskiej C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A.B. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną w ich mieszkaniu o powierzchni 59,5 m² i wartości około 150.000 zł, ich źródłem utrzymania jest wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę w kwocie około 7.500 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny jego żony w kwocie 500 zł miesięcznie, natomiast do ich zobowiązań i stałych wydatków w miesiącu zaliczył wnioskodawca ratę kredytu w kwocie około 1.300 zł, koszty utrzymania mieszkania w kwocie około 700 zł i koszty mediów w kwocie około 300 zł. Skarżący i jego żona są właścicielami garażu i samochodu marki Hyunday o wartości około 30.000 zł, posiadają oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce w kwocie 55.000 zł i jednostki funduszy inwestycyjnych o wartości około 30.000 zł. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, ponad dane wskazane we wniosku, że w latach 2014 i 2015 skarżący i jego żona uzyskali dochód w kwocie odpowiednio 187.506,26 zł i 197.392,82 zł, oraz że w dniu 6 marca 2017 r. na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony znajdowała się kwota łącznie ponad 74.900 zł. Miesięczne wydatki gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynoszą 6.980 zł i obejmują między innymi kwotę 1.059 zł wpłacaną z tytułu składek na ubezpieczenie na życie, natomiast roczne – 4.078 zł, i obejmują kwotę 1.000 zł składki na indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego. W dniu 7 lutego 2017 r. skarżący uiścił w sprawie kwotę 300 zł tytułem wpisu sądowego od skargi na wyżej oznaczoną uchwałę. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od kosztów postępowania sądowego oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wykazane przez wnioskodawcę, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz reguł logicznego myślenia i doświadczenia życiowego referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący na obecnym etapie postępowania nie wykazał, iż w jego sytuacji materialnej i rodzinnej zaistniała przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ani też w częściowym. Istotny dla oceny argumentacji strony w zakresie uzasadnienia rozpoznawanego wniosku jest fakt, iż dwuosobowe gospodarstwo domowe skarżącego dysponuje miesięcznie dochodem o łącznej wartości około 8.000 zł, z którego opłaca koszty swojego utrzymania. Ponieważ skarżący nie ujawnił powodów, dla których nie mogą z żoną swobodnie dysponować kwotą pozostająca po poniesieniu kosztów swojego koniecznego utrzymania, należało przyjąć, że kwota ta pozwala na zapłatę kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (radcy prawnego) z wyboru. Oceny tej nie zmienia sprawowanie przez żonę skarżącego opieki nad osobą niepełnosprawną, która również generuje dodatkowe wydatki. Świadczą o tym kwoty oszczędności znajdujące się rachunkach bankowych skarżącego i jego żony – łącznie ponad 74.900zł, wartość ich jednostek funduszy inwestycyjnych – około 30.000 zł, oraz uiszczenie w sprawie kwoty 300 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy, działając na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.