II SA/Wr 400/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi J. G. i J. G. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego ściany oporowej oddala skargę w całości. Jak wynika z doręczonych Sądowi akt administracyjnych, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2016 r. poz. 290 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia J. G. i J. G. na postanowienie PINB powiatu grodzkiego J. z dnia [...] r. nr [...] nakładające na ww. osoby obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 20 kwietnia 2017 r. ekspertyzy technicznej stanu technicznego ściany oporowej położonej na terenie działki nr 39 przy ul. K. nr [...] w J., bezpośrednio przy granicy z działką nr 31 przy ul. przy ul. K., o łącznej długości 15,50m (13,00m+ 2,50m) i maksymalnej wysokości 1,60m, sporządzonej przez osobę uprawnioną - uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w zakresie terminu wykonania obowiązku i wyznaczył termin na 30 maja 2017 r., a w pozostałej części utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organu wojewódzkiego podano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powiatu grodzkiego J. prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego ściany oporowej położonej na terenie działki nr 39 przy ul. K. w J. bezpośrednio przy granicy z działką nr 31 przy ul. K.. W dniu 27 października 2016 r. przeprowadzono wizję lokalną w sprawie. W trakcie wizji stwierdzono, że ww. ściana oporowa wykonana jest z kamienia rzędowego z widocznym brakiem spoin - po spoinach pozostała pustka. Ściana posiada lico o nieregularnej płaszczyźnie, z którego wystają elementy kamienne. Widoczne są też wysunięte z jej lica elementy kamienne ściany. Również jej korona nie jest w jednej linii - jest linią krzywą. Ściana oporowa składa się z dwóch odcinków przedzielonych skarpą. Długość pierwszego odcinka wynosi ok. 13 m (pomiar od betonowego słupka granicznego, na wysokości którego znajduje się metalowy słupek /rurka/ poniemieckiego ogrodzenia w kierunku drzewa rosnącego na skarpie) i posiada maksymalną wysokość 1,60 m. W dalszej części przy granicy działek nr 31 i nr 39 znajduje się skarpa na długości ok. 5,50 m, a za nią drugi odcinek kamiennej ściany oporowej o długości ok. 2,50m i wysokości ok. 1,0m. W pozostałej części sąsiedztwa granicy działek nr 31 i nr 39 jest rumowisko kamienne. Kamienna ściana oporowa została wykonana najprawdopodobniej przed 1945 r. Obecna w trakcie wizji lokalnej A. S., współwłaścicielka działki nr 31 przy ul. K. w J., oświadczyła, że z ww. kamiennej ściany oporowej odrywają się bloki kamienne i po stoku działki nr 31 spadają na dół. Wobec tego postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powiatu grodzkiego J. nałożył na J. G. i J. G. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 20 kwietnia 2017 r. ekspertyzy technicznej stanu technicznego ww. ściany oporowej. Na postanowienie to zażalenie złożyli J. G. i J. G.. Twierdzą oni, że przedmiotowy mur nie jest ich własnością, więc niesłusznie nałożono na nich obowiązek sporządzenia jego oceny technicznej. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając sprawę na skutek zażalenia stwierdził, że podstawę prawną postanowienia stanowi art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w myśl którego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Zdaniem organu wojewódzkiego nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy mur oporowy jest w złym stanie technicznym. Konieczne jest więc sporządzenie oceny jego stanu technicznego, aby ustalić sposób usunięcia nieprawidłowości celem wydania właściwej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżących organ stwierdził, że są one niesłuszne. Pracownicy PINB wyznaczyli położenie ściany oporowej i granicy działek nr 39 i nr 31 w oparciu o współrzędne geodezyjne ich punktów pomiarowych z dokonanego geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego, dzięki czemu ustalono, że przedmiotowa ściana oporowa znajduje się w granicach działki nr 39 będącej własnością skarżących. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że to skarżący są właścicielami działki, na której znajduje się przedmiotowy mur oporowy, więc to na nich spoczywa obowiązek utrzymania go we właściwym stanie technicznym. Nie godząc się z przytoczonym postanowieniem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli J. G. i J. G.. Skarżący zarzucili naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 31 i 39 położonych przy ul. K. w J. oraz położenia muru oporowego względem granicy działek, co doprowadziło do pominięcia jako stron postępowania współwłaścicieli działki nr 31 i skutkowało nałożeniem wyłącznie na skarżących obowiązków określonych w postanowieniu. Nadto skarżący zarzucili naruszenie przez organ II instancji przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a., poprzez pominięcie okoliczności, iż brak należytego ustalenia wszystkich stron postępowania ma istotne znaczenie na rozstrzygnięcia dla sprawy i w konsekwencji powoduje nałożenie obowiązków wyłącznie na skarżących. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji. Na uzasadnienie skargi podano, że organ I instancji ustalił, że mur położony jest w obrębie nieruchomości skarżących. Ustalenie to oparte zostało na wizji lokalnej pracowników organu I instancji i w oparciu o współrzędne geodezyjne muru oporowego i granicy działek. Pracownicy organu nie korzystali przy tym z urządzeń geodezyjnych oraz nie posiadają uprawnień geodety. Organ ustalił również, że mur oporowy położony jest bezpośrednio przy działce sąsiedniej. Na podstawie takich ustaleń organ I instancji uznał, że tylko skarżący są stroną w sprawie. Organ II instancji przyjął to ustalenie w całości jako swoje. Zdaniem skarżących z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Organy obu instancji całkowicie pominęły zasadniczą sprawę ustalenia kręgu osób będących stroną w sprawie. Wyjaśnienie, iż pracownicy PINB w J. prawidłowo ustalili granice działki nie wytrzymuje krytyki w sytuacji, gdy dla takiego ustalenia niezbędne są w ocenie skarżących wiadomości specjalne z zakresu geodezji oraz specjalistyczne urządzenia pomiarowe, z których pracownicy organu I instancji nie korzystali. Dodatkowo jak sam przyznaje w uzasadnieniu swojego postanowienia organ I instancji "ściana oporowa położona jest .... bezpośrednio przy granicy działki położonej przy ul. K. w J.". W ocenie skarżących ustalenie takie jest mało precyzyjne i nie pozwala na właściwe ustalenie stron postępowania w sytuacji gdy ściana oporowa leżałaby na granicy działek, a tym samym koszty i obowiązki względem jej obciążałby solidarnie właścicieli działek sąsiadujących. Ustalenie właściwego przebiegu granicy działek i położenia względem tej granicy ściany oporowej jest szczególnie istotne również ze względu na brzmienia przepisu art. 154 kodeksu cywilnego, który wprowadza wspólny obowiązek ponoszenia kosztów w przypadku urządzeń położonych na granicy sąsiadujących nieruchomości. Wskazując na skarżących jako na wyłączne strony postępowania obarcza się ich w sposób nieuzasadniony obowiązkiem sporządzenia stosownej ekspertyzy technicznej, a przede wszystkim obciąża się kosztami związanymi ze sporządzeniem takiego opracowania. W tej sytuacji zaniechanie przez organ I i II instancji czynności zmierzających do właściwego ustalenia stron postępowania wpływa negatywnie na sytuację skarżących. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 28 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 400/17, po rozpoznaniu wniosku skarżących, wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. W niniejszej sprawie zastosowanie znalazł przepis szczególny, to jest art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Uwzględniając powyższy zakres kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd w składzie rozpoznającym skargę doszedł do przekonania, że skargę należało oddalić w całości, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Po pierwsze powiedzieć należy, że w myśl art. 81c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie: Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów: 1) związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego; 2) świadczących, że wyroby stosowane przy wykonywaniu robót budowlanych, a w szczególności wyroby budowlane, zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi. Natomiast zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie (art. 81c ust. 3 Prawa budowlanego). Z zacytowanych przepisów wynika, że przesłanką wydania postanowienia z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego powzięły uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego opisanego na wstępie muru oporowego, na co jednoznacznie wskazuje treść protokołu oględzin tego obiektu z dnia 27 października 2016 r. wraz z dokumentacją fotograficzną. Wątpliwości co do stanu technicznego muru podzielają też skarżący, na co wskazuje treść ich zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne i dołączonej do niego korespondencji z urzędem miejskim. Wobec tego, zdaniem Sądu, należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym zostało wykazane, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego opisanego na wstępie muru oporowego, co oznacza, że spełniona została przesłanka zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Sporne między skarżącymi a organami nadzoru budowlanego pozostaje jednak, kto winien być adresatem obowiązku nałożonego w zaskarżonym postanowieniu. Zacytowane przepisy określają, że postanowienie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego można skierować do uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że skarżący są właścicielem nieruchomości gruntowej, na której posadowiony jest ww. mur oporowy i to oni winni być adresatami ww. postanowienia. Twierdzeniu temu przeczą skarżący, kwestionując dokonane przez organ ustalenie miejsca położenia muru oporowego. Zdaniem Sądu wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Z przepisu tego wynika zatem, że zaprotokołowane ustalenia poczynione w trakcie owych czynności korzystają z mocy dowodowej jak inne dowody w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć przy tym należy, że dokonywanie ww. czynności wynika wprost z realizacji zadań, jakie ustawa stawia przed organami nadzoru budowlanego. Zgodnie z art. 81 ust. 1 Prawa budowlanego do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności: a) zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska, b) warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych, c) zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, d) właściwego wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Taki katalog zadań organów nadzoru budowlanego determinuje to, że w jednostkach obsługujących te organy (tj. w inspektoracie wojewódzkim i inspektoratach powiatowych) zatrudniani są pracownicy posiadający odpowiednie kwalifikacje, z których mają obowiązek korzystać przy wykonywaniu zadań. W przekonaniu Sądu rozpoznającego skargę organ nadzoru budowlanego, który pozyskał z ewidencji gruntów i budynków materiały w postaci wypisu z rejestru gruntów, szkic polowy i wykaz współrzędnych punktów (dziennik tachimetryczny), jest uprawniony do samodzielnego lub przy pomocy zatrudnionych pracowników ustalenia w trakcie oględzin terenu, gdzie przebiegają granice nieruchomości. Twierdzenie przeciwne oznaczałoby, że organ nadzoru budowlanego w żadnej prowadzonej przez siebie sprawie nie byłby w stanie bez udziału biegłego ocenić miejsca położenia danego obiektu budowlanego. Tymczasem zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Zdaniem Sądu wskazane "wiadomości specjalne" to takie, które nie wchodzą w bezpośredni zakres właściwości rzeczowej danego organu administracji publicznej, ani innego organu administracyjnego. Dowód z opinii biegłego może być przeprowadzony, gdy istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wykraczających poza zwykłą rutynową działalność organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r., II GSK 361/08 lub wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2008 r., I SA/Wa 671/08, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu wskazanie położenia nieruchomości, jej granic oraz lokalizacji obiektu budowlanego na danej nieruchomości stanowi rutynową czynność organu nadzoru budowlanego. Nawet jeśli wskazanie granic nieruchomości wymaga dokonania pomiarów czy sporządzenia szkicu przez organ nadzoru budowlanego (jego pracownika), są to czynności niewykraczające poza właściwość rzeczową organu nadzoru budowlanego. Dlatego też, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie w zakresie położenia spornego muru oporowego brak było potrzeby powołania biegłego przez organy nadzoru budowlanego. Ustalenie położenia muru dokonane przez organ nadzoru budowlanego należy zatem uznać za prawidłowe i dokonane w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego. Nadto zauważyć należy, że skarżący twierdzą, że pomiarów w sprawie powinna dokonać osoba mająca "uprawnienia geodety". Wskazać wypada więc, że w myśl art. 42 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.), posiadanie uprawnień zawodowych jest niezbędne do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu przez wykonywanie samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii rozumie się: 1) kierowanie pracami geodezyjnymi i kartograficznymi, podlegającymi zgłoszeniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, oraz sprawowanie nad nimi bezpośredniego nadzoru; 2) wykonywanie czynności rzeczoznawcy z zakresu prac geodezyjnych i kartograficznych, podlegających zgłoszeniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; 3) pełnienie funkcji inspektora nadzoru z zakresu geodezji i kartografii; 4) wykonywanie czynności technicznych i administracyjnych związanych z rozgraniczaniem nieruchomości; 5) wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych niezbędnych do dokonywania wpisów w księgach wieczystych oraz prac, w wyniku których mogłoby nastąpić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego. Zdaniem Sądu żadna z wyliczonych czynności wymagających posiadania uprawnień w rozumieniu ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie była wymagana w postępowaniu, w którym wydano zaskarżone postanowienie. Nie prowadzono przecież prac podlegających zgłoszeniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, ani związanych z rozgraniczaniem nieruchomości, ani niezbędnych do dokonywania wpisów w księgach wieczystych, albo prac, w wyniku których mogłoby nastąpić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego. Wobec tego kwestia uprawnień geodezyjnych lub ich braku po stronie organu nadzoru budowlanego i jego pracowników pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji uznać należy, że wskazanie w zaskarżonym postanowieniu skarżących jako adresatów nakazu dostarczenia ekspertyzy technicznej było prawidłowe i nie narusza art. 81c ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego. Nie były w tym kontekście zasadne zarzuty skarżących, że organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 7 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. Skoro organ ustalił położenie nieruchomości należącej do skarżących i lokalizację muru oporowego, nie można twierdzić, że nie nałożył obowiązku, o którym mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, na wszystkich właścicieli muru oporowego. Wobec tego nietrafny był również zarzut naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ jak z powyższych rozważań wynika, postanowienia organu I instancji nie wydano z naruszeniem przepisów postępowania powodującym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazać także należy, że skarżący błędnie interpretują art. 154 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi w § 1, że domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. Z § 2 tego przepisu wynika, że korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania. Jednak po pierwsze przepis ten mówi o urządzeniach położonych "na granicy gruntów", zatem samo rozgraniczenie nieruchomości według innej linii granicznej niż faktyczna niweczy domniemanie z art. 154 z chwilą przesunięcia granicy, na skutek którego urządzenia, o których mowa, przestaną znajdować się "na granicy". Po drugie, omawiany przepis wprowadza domniemanie, które jest domniemaniem wzruszalnym i oznacza, że domniemywa się prawo wspólnego korzystania przez sąsiadów z urządzeń znajdujących się na granicy sąsiadujących gruntów. Domniemaniem tym nie jest objęte prawo własności tych urządzeń, bez względu na to, kto je wykonał, ani - tym bardziej - gruntu, na którym się znajdują (zob. m.in. J. Gudowski i inni, Komentarz do art. 154, w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe. LEX/el. 2016). Wobec powyższego organ nadzoru budowlanego wskazując skarżących jako adresatów nałożonego zaskarżonym postanowieniem obowiązku nie miał kompetencji do badania, czy i kto ma prawo do korzystania ze spornego muru oporowego na zasadzie art. 154 k.c., ponieważ organ I instancji ustalił, kto jest właścicielem nieruchomości, na której mur ów jest posadowiony. Ustalenie właściciela nieruchomości było wystarczające dla zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Natomiast ewentualny spór sąsiedzki o koszty utrzymania muru oporowego w rozumieniu art. 154 § 2 k.c. pozostaje bez wpływu na prawidłowość zastosowania przez organy nadzoru budowlanego ww. przepisu Prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Końcowo wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia traci moc z dniem uprawomocnienia się niniejszego wyroku.