II SA/Wr 409/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające; II. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz M. P. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...]r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł., na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tym sprawach /Dz.U. Nr 57 poz. 278 z póź. zm./ uznała M.P. za zdolnego do służby wojskowej - Gr I - Kat. "A". Komisja Lekarska podała, iż rozpoznane u poborowego schorzenie: 1. Osobowość nieprawidłowa - § 69 pkt 1, 2. Obniżenie ostrości wzroku OL - § 13 pkt 1, 3. Nieznaczne zaburzenia rozpoznawania barw - § 14 pkt 5, nie powodują niezdolności do służby wojskowej. W odwołaniu od powyższego orzeczenia M. P. podał, iż korzysta z porad psychiatrycznych, słabo widzi i łatwo wpada w agresję. Stwierdził, iż jest indywidualistą, samotnikiem i nie umie współpracować z ludźmi. Orzeczeniem o zdolności do służby wojskowej nr 653/pob/02 z dnia 30 grudnia 2002r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., powołując się na art. 29 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992 Nr 4, poz. 16/ oraz § 6 pkt 1 i § 32 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. Nr 57, poz. 278 z póź. zm./, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, iż stwierdzone schorzenia oraz obecny stopień ich nasilenia ustalony w wyniku specjalistycznych badań lekarskich oraz badania psychiatrycznego tj. 1. Osobowość nieprawidłowa zakwalifikowana przez badającego lekarza psychiatrę wg § 69 pkt 1, a więc nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne. 2. Obniżenie ostrości wzroku oka lewego V o dex - 1,0 V o sin - 0,5 wg § 13 pkt 1. 3. Nieznaczne zaburzenie rozpoznawania barw § 14 pkt 1 z zał. nr 1 rozporządzenia MON kwalifikują do wyżej ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej /kat. A/. W skardze na wyżej wskazane orzeczenie M. P. zarzucił, naruszenie art. 11 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Według bowiem tego przepisu orzeczenia, opinie o stanie zdrowia psychicznego winny być wydane po osobistym badaniu wobec skarżącego tego nie uczyniono. W odpowiedzi na skargę organ wojskowy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Dodatkowo wyjaśniono, że przedstawiona przez orzekanego do wglądu komisji dokumentacja w postaci kserokopii opisu badań MMPI nie stoi w sprzeczności z oceną badającego dla potrzeb orzeczniczych lekarza specjalisty psychiatry - potwierdza zaburzenia osobowości. Z uwagi na brak danych mogących powodować wątpliwości co do wyników ustalonych przez upoważnionego do tego lekarza specjalistę psychiatrę - badań RWKL nie stwierdziła potrzeby ponownego badania odwołującego się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 1 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej /Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm./ zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według § 2 tego rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników specjalistycznych a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Natomiast w § 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest mowa, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa /zasada udzielania informacji/ oraz art.11 kpa /zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia/. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego /art. 7 i 77 § 1 kpa/. Organy orzekające w niniejszej sprawie rozpoznały u skarżącego schorzenie z § 13 pkt 1, § 14 pkt 5, § 69 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Cytowane wyżej rozporządzenie w § 13 pkt 1 wymienia ostrość wzroku jednego oka lub obu oczu mniejszą niż 0,8, nie mniejsza niż 0,5 bez korekcji szkłami jako kwalifikującą kategorię zdrowia "A" - zdolny do służby wojskowej. Do kategorii zdrowia "A" kwalifikuje także schorzenie wymienione w § 14 pkt 5 - nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw. Z kolei § 69 pkt 1 rozporządzenia wymienia osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne jako kwalifikującą do kategorii zdrowia "A" - zdolny do służby wojskowej. Natomiast pkt 2 § 69 wskazuje, iż osobowość nieprawidłowa znacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, poddająca się korekcji, kwalifikuje poborowego do kategorii "D" - niezdolny do służby wojskowej /.../ w czasie pokoju. W sytuacji, gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A" lub "D" organy wojskowe ze szczególną starannością powinny uzasadniać swoje rozpoznanie. W tym konkretnym przypadku należało wyjaśnić skarżącemu dlaczego upośledzenie osobowości nie jest znaczne skoro rozporządzenie zna i znaczne upośledzenie osobowości kwalifikujące do kategorii zdrowia "D". Inaczej rzecz biorąc jaka jest różnica między jednym stanem a drugim. W przeciwnym bowiem razie decyzja nie poddaje się kontroli i co warte podkreślenia nie co do istoty rozpoznania ale jego przesłanek. Podobnie w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000r. /III SA 879/00/ Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że tam gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem komisji jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu. Według przepisu art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględzin. Reguła w nim wyrażona nie została wyłączona przepisami ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. poz. 16 ze zm./, w której cytowane rozporządzenie znalazło swoją podstawę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ustalona zasada, że organ decyzyjny dysponując różnymi dowodami, nie może uchylać się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy /art. 7, 77 § 1, 80 kpa/. Jeżeli spośród dwóch twierdzeń, jest wiarygodne, a drugie nie należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną /np. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1988r. III SA 579/ 88 nie pub./. Z analizy akt rozważanej sprawy wynika, że skarżący w toku prowadzonego postępowania przedłożył: zaświadczenie lekarskie z dnia [...]r. - wystawione przez Lekarza Psychiatrę - w którym wskazano rozpoznane schorzenie u skarżącego i okres korzystania z porad, opis badań MMPI przeprowadzonych przez Specjalistę Psychologii Klinicznej. Tak więc, gdy skarżący przedstawił dokumenty, o których mowa wyżej powinny być one traktowane jako dowód w sprawie i poddane ocenie /art. 80 kpa/. Tymczasem w zaskarżonych orzeczeniach zabrakło odniesienia się do przedłożonych dokumentów a przede wszystkim nie uzasadniono przyczyny odmowy ich wiarygodności /art. 107 § 3 kpa/. Zawarte natomiast w odpowiedzi na skargę wywody organu dotyczące motywów podjęcia zaskarżonego orzeczenia nie mogą odnieść skutku. Odpowiedź na skargę nie stanowi bowiem integralnej części wydanych w sprawie decyzji a zatem nie może być przedmiotem oceny Sądu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia § 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia oraz zasad procedury administracyjnej /art. 77 § 1, 75, 80, 107 § 3 kpa/, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające /.../. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia, gdyż decyzja o przydatności /lub braku przydatności/ do służby wojskowej nie posiada samodzielnego przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /...//.