II SA/Wr 411/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-09-03
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Ireneusz Dukiel, Mieczysław Górkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z przepisami, wydana na podstawie starego prawa budowlanego z 1974 r., została wydana prawidłowo, po wykluczeniu przesłanek do nakazania rozbiórki obiektu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo wykluczyły przesłanki do nakazania rozbiórki samowoli budowlanej na podstawie art. 37 ust. 1 starego prawa budowlanego. Obie instancje prawidłowo ustaliły, że obiekt jest zgodny z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego i nie stwarza zagrożenia dla ludzi, mienia ani nie pogarsza warunków użytkowych otoczenia, co uzasadniało zastosowanie procedury legalizacyjnej z art. 40 starego prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej inwestorowi wykonanie szeregu robót budowlanych w celu doprowadzenia przebudowanego, rozbudowanego i nadbudowanego budynku mieszkalno-usługowego do stanu zgodnego z przepisami. Skarżący kwestionował legalność tych robót, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym braku należytego zebrania dowodów oraz błędnej interpretacji przepisów dotyczących zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, bezpieczeństwa pożarowego i odprowadzania wód opadowych. Organy nadzoru budowlanego, po wieloletnim postępowaniu i uchyleniu poprzednich decyzji przez WSA, uznały, że nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki i zastosowały procedurę legalizacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak, Sędziowie Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel (spr.), Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi J. E. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót celem doprowadzenia robót związanych z przebudową, rozbudową i nadbudową budynku mieszkalno-usługowego do stanu zgodnego z przepisami oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi J. E. K. (dalej powoływanego jako skarżący) jest decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie jako DWINB) z dnia 12 listopada 2013 r., nr [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego powiatu grodzkiego J. (dalej w skrócie jako PINB) z dnia 21 sierpnia 2013 r., nr [...], nakazująca W. M. (dalej jako inwestor) wykonanie w terminie do 30 marca 2014 r.: wymiany okna na klatce schodowej na parterze na okno o klasie odporności ogniowej El 30, zamknięcie otworu okiennego w pomieszczeniu magazynu na parterze przegrodą przeciwpożarową o klasie odporności ogniowej El 60, np. witryną szklaną lub zamurowanie cegłą szklaną w klasie odporności ogniowej El 60, wymianę drzwi w przedsionku pracowni od strony klatki schodowej w części mieszkalnej na drzwi przeciwpożarowe w klasie El 30, zamknięcie kotłowni gazowej od strony pomieszczenia gospodarczego drzwiami w klasie odporności ogniowej El 30, w pokoju na piętrze w ścianie południowo - wschodniej wstawienie okna w klasie odporności ogniowej El 60, celem doprowadzenia robót związanych z przebudową, rozbudową i nadbudową budynku mieszkalno-usługowego położonego na działce nr [...] przy ul. G. [...] w J., do stanu zgodnego z przepisami.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżona rozstrzygnięcie zostało zainicjowane przez skarżącego wnioskiem z dnia 17 maja 1990 r. Wniosek ten dotyczył sprawdzenia legalności robót budowlanych polegających na realizacji dobudowy przybudówki na wysokości drugiej kondygnacji przy ul. G. [...] w J. Organ II instancji szczegółowo przedstawił czynności podejmowane przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego. Wskazał, że decyzją nr [...] z dnia 25 czerwca 1990 r., Kierownik Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w J. zalegalizował budowę opisanego budynku. Decyzją Wojewody D. nr [...] z dnia 26 października 2000 r., stwierdzono nieważność powyższej decyzji. Następnie w wyniku zaskarżenia tej decyzji przez inwestora, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 2 kwietnia 2001 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia 26 października 2000r. W prowadzonym w następstwie tego postępowaniu, PINB decyzją z dnia 16 maja 2003r., nr [...] PINB nakazał inwestorowi wykonanie w terminie do dnia 30 października 2003r. określonych robót budowlanych. W wyniku zaskarżenia powyższej decyzji przez skarżącego i K. K. (dalej jako małżonka skarżącego) oraz inwestora, DWINB decyzją nr [...] z dnia 23 lipca 2003 r., uchylił decyzję i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolejną decyzją nr [...] z dnia 21 grudnia 2009 r. PINB nakazał inwestorowi w terminie do 30 czerwca 2010 r., doprowadzenie budynku mieszkalno-usługowego położonego na działce nr [...] przy ul. G. [...] w J. do stanu zgodnego z przepisami poprzez: 1) wybudowanie od poziomu stropu I piętra ściany oddzielania pożarowego według projektu z maja 1990r., od strony budynku gospodarczego położonego na działce nr [...], 2) wypełnienie 5 otworów okiennych w wysuniętej części południowo- zachodniej ściany zewnętrznej od strony granicy z działką nr [...] trwałym materiałem przepuszczającym światło dzienne i posiadającym odporność ogniową. W wyniku zaskarżenia powyższej decyzji przez skarżącego i jego małżonkę DWINB decyzją nr [...] z dnia 16 marca 2010 r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie decyzją nr [...] z dnia 31 marca 2011r., PINB nakazał inwestorowi w terminie do 30 listopada 2011 r., wykonać w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami, roboty budowlane w postaci: 1. wypełnienia 5 otworów okiennych w wysuniętej części południowo-zachodniej ściany zewnętrznej od strony granicy z działką nr [...] trwałym materiałem przepuszczającym światło dzienne i posiadającym klasę odporności ogniowej El 60; 2. Wybudowania od poziomu stropu I piętra ściany oddzielenia pożarowego wg projektu z maja 1990r. od strony budynku gospodarczego położonego na działce nr [...]; 3. Wykonania oddzielenia przeciwpożarowe części mieszkalnej i usługowej poprzez wymianę okna na klatce schodowej na okno o klasie odporności El 30; 4. wymiany drzwi w przedsionku pracowni od strony klatki schodowej w części mieszkalnej na drzwi przeciwpożarowe w klasie El 30; 5. Zamknięcia kotłowni gazowej od strony pomieszczenia gospodarczego drzwiami w klasie odporności ogniowej El 30.
W wyniku zaskarżenia powyższej decyzji DWINB decyzją nr [...] z dnia 15 lipca 2011 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Rozpoznając skargę skarżącego i jego małżonki, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 674/11 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu stopnia powiatowego. W sporządzonym uzasadnieniu tego wyroku tut. Sąd nie zakwestionował zasadności zastosowania w sprawie przepisu art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowalne (Dz. U. nr 38 poz. 229 ze zm., dalej jako stare prawo budowlane lub w skrócie s.u.p.b.), który znajduje zastosowanie po wykluczeniu przesłanek z art. 37 ust. 1 tej ustawy. Sąd administracyjny wskazał natomiast na niewłaściwą interpretację przepisu art. 37 ust. 1 s.u.p.b. w zakresie oceny zgodności usytuowania spornego budynku z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym. Według sądu, prawidłowa wykładnia powyższego przepisu nakazuje odnieść się do czasu teraźniejszego, tj. przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie orzekania, a nie w dacie budowy. Ustalenia zgodności z planem wymagać miała przede wszystkim funkcja rozbudowanej części obiektu. Ponadto WSA we Wrocławiu uznał, że oba organy pominęły w swoich rozważaniach zagadnienie dotyczące ściany rozbudowywanego budynku połączonej z sąsiednim budynkiem gospodarczym, co do której strona skarżąca twierdziła, że jest to ściana oparta na sąsiednim budynku, bez własnego fundamentu. Nadto w ocenie sądu, nie wystarczająco wykazano czy występuje zagrożenie dla budynku sąsiedniego spowodowane przez wody opadowe spływające na dach budynku sąsiedniego, jak również na ile usytuowanie rozbudowy przy granicy działki może powodować pogorszenie warunków użytkowych działki sąsiedniej.
Rozpatrując sprawę ponownie, PINB przeprowadził wizję lokalną, pozyskał wypis z obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej J. z dnia 11 września 2011 r. oraz dopuścił jako dowód ekspertyzę techniczną sporządzoną w listopadzie 2010 r. a także materiały i dowody zgromadzone w postępowaniu poprzedzającym wydanie uchylonej decyzji PINB nr [...] z dnia 31 marca 2011 r.
Następnie PINB wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 21 sierpnia 2013 r., nr [...]. PINB wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego rozważył w pierwszej kolejności czy nie zachodzą przesłanki do przymusowej rozbiórki obiektu w oparciu o art. 37 ust. 1 s.u.p.b., bo tylko wówczas zostanie potwierdzona zasadność zastosowania w sprawie art. 40 s.u.p.b. Wskazał, że przewidziany w art. 37 ust. 1 nakaz rozbiórki wymienia dwie przesłanki: 1. jeżeli obiekt budowlany lub jego część został wybudowany na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, albo 2. powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W odniesieniu do pierwszej przesłanki PINB ustalił na podstawie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą RM J. z dnia 6 września 2011 r., że obiekt znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem U/M, na którym dopuszcza się usługi oraz zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną w zabudowie wolnostojącej lub zwartej. Plan określa wysokość zabudowy do 12,0 m, wskaźnik zabudowy działki max. 0,5, wskaźnik intensywności zabudowy max 1,0. Dokonując analizy dokonanej przebudowy, rozbudowy i nadbudowy, na podstawie ustaleń dokonanych podczas wizji lokalnej, PINB przyjął, że część parteru obiektu przeznaczona jest pod działalność usługową - renowacja mebli. Pozostała funkcja obiektu to funkcja mieszkalna. PINB stwierdził, że obie funkcje mieszkalna i usługowa mieszczą się w zapisach planu. Wysokość budynku nie przekracza 12,0 m, a z wyliczeń wynika, że wskaźnik zabudowy działki wynosi 0,33 (iloraz powierzchni zabudowy wynoszącej 164.1m² i powierzchni działki wynoszącej 487 m²) i jest mniejszy od 0,5 jak określa się w planie. PINB przyjął, że wskaźnik intensywności zabudowy stanowiący iloraz powierzchni ogólnej budynku w wysokości 342,6 m² i powierzchni działki wynoszącej 487,0 m² wynosi 0,7 i jest mniejszy od 1,0 dopuszczonego w planie. Na tej podstawie organ I instancji przyjął, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania znajduje się na terenie przeznaczonym pod tego typu zabudowę i została wobec tego spełniona przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 s.u.p.b.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji, odnosząc się do sprawdzenia drugiej przesłanki wymienionej w art. 37 ust. 1 s.u.p.b., powoła się na ustalenia z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 28 marca 2013 r. oraz ekspertyzę techniczną opracowaną w listopadzie 2010 r. PINB wskazał, że z powyższych dowodów nie wynika aby miało miejsce odprowadzania wód opadowych z budynku na teren lub dach sąsiedniego obiektu. Wody opadowe z budynku odprowadzane są przez system rynien i rur spustowych do kanalizacji zewnętrznej. Nie stwierdzono żadnych maszyn ani urządzeń powodujących hałas czy emisję spalin, prace wykonywane są ręcznie przez jedną osobę. Nie stwierdzono emisji oparów lub innych substancji zapachowych. Wskazano, że szczegółowe oględziny i pomiary ściany zewnętrznej na styku budynku rozbudowanego i budynku sąsiedniego wykazały, że ściana rozbudowanego budynku o grubości ok. 24 cm została wybudowana na oddzielnym fundamencie i przylega do ściany istniejącego budynku gospodarczego. Na nowo wzniesionej ścianie oparte zostały stropy parteru i piętra budynku rozbudowanego.
Na podstawie dokonanych ustaleń organ I instancji przyjął za możliwe usytuowanie obiektu przy budynku gospodarczym (niegdyś stodoła) i przy granicy działki, ponieważ rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pozwala przy przebudowie, nadbudowie i rozbudowie budynków o powierzchni użytkowej poniżej 1000 m² na odstępstwo, pod warunkiem sporządzenia ekspertyzy technicznej. Organ I instancji wyjaśnił, że taka ekspertyza została opracowana przez osobę uprawnioną oraz rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciw pożarowych. Wskazał, że z ekspertyzy wynikają zalecenia, które należy wykonać, aby obiekt nie stanowił zagrożenia. Dlatego też organ I instancji nie stwierdził, aby obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, czyli naruszony byłby przepis art. 37 ust. 1 pkt 2.
Według organ I instancji, wykluczenie obu przesłanek określonych w art. 37 s.u.p.b. wskazuje na konieczność zastosowania procedury legalizacyjnej określonej w art. 40 s.u.p.b., czyli nałożenia obowiązku dokonania takich zmian i przeróbek, które pozwoliłyby na doprowadzenie zrealizowanego przed wielu laty budynku do stanu zgodnego z przepisami technicznymi w szczególności z przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej. PINB podał, że konieczne zmiany i przeróbki nałożone decyzją, zostały wskazane przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w załączniku do ekspertyzy technicznej z listopada 2010 r.
Odwołanie od wskazanej decyzji złożył skarżący wnosząc o jej uchylenie.
DWINB decyzją z dnia 12 listopada 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu ostatecznej decyzji organ odwoławczy zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Następnie uzasadniając podstawę prawną zastosowanego w sprawie rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że legalizacja obiektów budowlanych powstałych w wyniku samowoli budowlanej jest możliwa, na gruncie starego prawa budowlanego z 1974 r., jedynie wtedy gdy nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 tej ustawy. Koniecznym jest zatem rozważenie czy nie zachodzą przesłanki do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego w oparciu o zapisy art. 37 ust. 1 s.u.p.b. i dopiero jeżeli zostanie ustalone, że nie zachodzą, wówczas można przystąpić do procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 40 s.u.p.b. DWINB wyjaśnił przy tym, że w świetle starego prawa budowlanego z 1974 r. "legalizacja" samowoli budowlanej może mieć miejsce wyłącznie wówczas, jeżeli w stosunku do danego obiektu nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 tej ustawy, obligujące organ do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego. Jak wskazano w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Wr 626/07, dotyczącym ogólnej zasady wyrażonej w ustawie Prawo budowlane z 1974 r., stanowiącej, iż w razie nielegalnych działań budowlanych tylko w ostateczności winna być nakazywana rozbiórka obiektu budowlanego i tylko przy udowodnieniu przez organ zaistnienia jednej z przesłanek zawartych w art. 37 ww. ustawy. Przewidziany w art. 37 ust.1 nakaz rozbiórki wymienia dwie takie przesłanki: 1) jeżeli obiekt budowlany lub jego część została wybudowana na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, albo 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Rozpatrując pierwszą przesłankę, zawartą w art. 37 ust. 1 pkt 1 s.u.p.b. organ II instancji wskazał, że zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. II SA/Wr 674/11, koniecznym było ustalenie czy dokonana samowola jest zgodna z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej J. z dnia 6 września 2011 r. W ocenie organu II instancji prawidłowo organ stopnia powiatowego wskazał - po analizie powyższego planu, że obiekt znajduje się na terenie oznaczonym symbolem U/M, na którym dopuszcza się usługi oraz zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną w zabudowie wolnostojącej lub zwartej. Plan określa wysokość zabudowy do 12m, wskaźnik zabudowy działki do max 0,5 natomiast wskaźnik intensywności zabudowy max 1,0. Dalej DWINB wykazał, że w sprawie ustalono, iż sporna inwestycja jest zgodna z zapisami mpzp. Zarówno funkcja mieszkalna jak i usługowa mieszczą się w zapisach planu. Wysokość budynku mieści się w dopuszczalnej granicy, wskaźnik zabudowy działki wynosi 0,33 i jest mniejszy o 0,5 od dopuszczalnego w planie. Przyjęto, że funkcja usługowa - renowacja mebli, jest funkcją nieuciążliwą.
Rozpatrując drugą przesłankę określoną w art. 37 ust. 1 pkt. 2 s.u.p.b., obligującą do zbadania czy przedmiotowy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia DWINB stwierdził, iż prowadząc postępowanie organ I instancji przeanalizował zgromadzone w sprawie dokumenty: ocenę techniczną z sierpnia 2007 r., ocenę techniczną z listopada 2010 r., opinię dotyczącą bezpieczeństwa pożarowego z 2010 r., a także przeprowadzone wielokrotnie wizje lokalne. Na tej podstawie ustalona, że rozbudowa i nadbudowa nie spowodowała niemożliwego do usunięcia zagrożenia, ani też nie utrudnia zagospodarowania działek sąsiednich. DWINB podniósł przy tym, że obiekt w powyższym kształcie jest użytkowany od blisko 20 lat, jest jednym z wielu jemu podobnych w tym rejonie miasta, a zatem nie ma podstaw do wykluczenia możliwości jego legalizacji.
Odnosząc się do wskazań zawartych w wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 674/11 DWINB zwrócił uwagę, że w trakcie wizji przeprowadzonej w dniu 28 marca 2013 r. ustalono, iż wody opadowe odprowadzane są przez system rynien i rur spustowych do kanalizacji zewnętrznej. Oględziny i pomiary ściany zewnętrznej, na styku budynku rozbudowanego i budynku sąsiedniego wykazały, że ściana rozbudowanego budynku o grubości około 24cm została wybudowana na oddzielnym fundamencie i przylega do ściany istniejącego budynku gospodarczego. Usytuowanie obiektu przy budynku gospodarczym jest dopuszczalne. DWINB powołał się również na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 626/07, który zapadł w tożsamej sprawie. Wskazano w nim, że naruszenie przepisów prawa przez inwestora jest niewątpliwie działaniem wielce nagannym, ale nie musi zawsze prowadzić do niedopuszczalnego pogorszenia warunków. Takiemu legalistycznemu potraktowaniu przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 s.u.p.b. przez organy administracyjne sprzeciwia się ogólna zasada obowiązująca w tej ustawie, która w razie nielegalnych działań budowlanych tylko w ostateczności przewidywała rozbiórkę budynku lub jego części. A zatem art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy należy interpretować przez pryzmat takiej reguły.
Odnosząc powyższe od realiów rozpatrywanej sprawy DWINB zauważył, że koniecznym było wykonanie obowiązków wynikających z ekspertyzy technicznej z listopada 2010 r. Takie też zalecenia zostały w pełni uwzględnione w sentencji zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez skarżącego, organ odwoławczy za bezzasadne potraktował żądanie wykonania ściany, która ,,przejmie rolę ściany nośnej oraz przeciwpożarowej, a ponad dachem będzie pełnić rolę kosza odbierającego śnieg i wodę". Powołując się na ustalenia poczynione w sprawie organ II instancji wskazał, że ponad wszelką wątpliwość stwierdzono, iż ściana rozbudowanego budynku została wybudowana na oddzielnym fundamencie. Budynek spełnia wymaganą klasę D odporności pożarowej (str. 6 opinii z grudnia 2010 r.). Koniecznymi do wykonania są obowiązki wskazane w tejże opinii, które pokrywają się z obowiązkami zawartymi w sentencji zaskarżonej decyzji. W przekonaniu organu II instancji, strona wnosząca odwołanie nie przedstawiła żadnego dokumentu, który podważałby powyższe stwierdzenia. Również za dostatecznie wyjaśnioną organ odwoławczy potraktował kwestię odprowadzania wód opadowych, tym samym zawarta w odwołaniu propozycja wykonania "ściany który spełniać ma rolę kosza odbierającego wodę i śnieg" nie znalazła, w przekonaniu organu odwoławczego, uzasadnienia w żadnym fachowym opracowaniu technicznym. Za błędne potraktowane zostało również stanowisko jakoby koniecznym jest przy dokonaniu oględzin powołanie biegłego w zakresie budownictwa. DWINB wskazał, że brak podstaw do takiego żądania przesądził WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 674/11. W powyższym wyroku wskazano bowiem, że organy uznając za konieczne uzupełnienie wiadomości wymagających specjalistycznej wiedzy, nie muszą powoływać biegłego, mają natomiast uprawnienia by zobowiązać w drodze postanowienia uczestników procesu budowlanego do przedłożenia na ich koszt ocen lub ekspertyz. Wobec powyższej treści wyroku, organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut braku powołania biegłego, a tym samym niewykonania zaleceń zawartych w tym wyroku. Ponadto wyjaśnił, że oględziny z dnia 28 marca 2013 r. zostały przeprowadzone przez PINB, który pełniąc tę funkcję posiada uprawnienia, które umożliwiły ocenę wykonanych robót. Na marginesie organ II instancji zauważył, że pismem z dnia 25 maja 2012 r. skarżący i jego małżonka oświadczyli, iż rezygnują ze skargi z dnia 6 listopada 2002 r., oraz poprzedzającej ją skargi z 1990 r., obejmującej samowolne roboty objęte niniejszym postępowaniem. W piśmie tym stwierdzili, że nie wnoszą żadnych uwag do legalizacji spornego obiektu. Ponadto, w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 28 marca 2013 r. skarżący złożył do protokołu oświadczenie potwierdzając, iż wyraża zgodę na legalizację spornych robót.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- art. 77 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z zasadą prawdy obiektywnej i bez poszanowania słusznego interesu obywatela, w związku z niezebraniem w sposób wyczerpujący i nierozpatrzeniem całego materiału dowodowego sprawie. W szczególności w związku z nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie przez organ: czy ściana rozbudowanego budynku mieszkalno-usługowego połączona z garażem sąsiedniego budynku znajdującego się na działce skarżącego jest odrębną ścianą od ściany garażu i opiera się na własnym fundamencie; czy występuje dostateczna izolacja akustyczna między budynkami oraz czy ze względu na usytuowanie dachu nad dachem garażu wyeliminowane zostały zagrożenia spowodowane wodami opadowymi spływającymi na dach budynku sąsiedniego;
- art. 80 k.p.a., poprzez uznanie przez organ za udowodnioną okoliczność, że granica południowo - wschodnia, ściana rozbudowanego budynku o grubości około 24 cm została wybudowana na oddzielnym fundamencie i przylega do ściany istniejącego budynku gospodarczego oraz że na nowo wzniesionej ścianie oparte zostały stropy parteru i piętra rozbudowanego, na podstawie dowodu z przeprowadzonych w dniu 28 marca 2013 r. oględzin ściany. Pomimo, że okoliczność ta nie została potwierdzona w zgromadzonej przez organ dokumentacji, w tym projektowej oraz przedłożonych przez inwestora ekspertyz. Ponadto pomimo, iż okoliczność ta może zostać wykazana jedynie na podstawie oględzin ściany i pomiaru grubości, bowiem istnienie dwóch połączonych ścian bądź tylko jednej ściany garażu z przyczyn oczywistych nie jest widoczne "gołym okiem" i konieczne jest miejscowe skucia fragmentu ściany oraz odkrycie fundamentów. W tym samym zarzucie podniesiono ustalenie przez organ za udowodnioną jedynie na podstawie wizji lokalnej okoliczność, iż wody opadowe odprowadzane są przez system rynien i rur spustowych do kanalizacji zewnętrznej, w sytuacji niedysponowania przez organ stosowną dokumentacją na tę okoliczność, w tym w postaci ekspertyzy potwierdzającej że system rynien i rur spustowych został wykonany zgodnie z przepisami prawa budowlanego, normami technicznymi oraz gwarantuje zebranie wód opadowych z całej powierzchni dachu, ze względu na jego powierzchnię, kąt nachylenia, średnicę rynien i rur, w tym w razie silnych opadów, a także w zimie, w razie zalegania śniegu, bez zagrożenia dla budynku sąsiedniego. Ograniczono się w decyzji jedynie do ogólnego stwierdzenia, że rozbudowany dach budynku posiada system rynien i rur zbierający wody opadowe do kanalizacji zewnętrznej.
- art. 107 § 3 k.p.a. w związku z niewyjaśnieniem w decyzji kwestii czy w związku z przebudową, rozbudową i nadbudową budynku położonego na działce nr [...] występuje dostateczna izolacja akustyczna między budynkami oraz w związku z nieustosunkowaniem się do zarzutu skarżącego, że budowa ściany oddzielenia przeciwpożarowego od poziomu I piętra nie jest wystarczająca. Ponadto w związku z nieodniesieniem się przez organ do zarzuty skarżącego naruszenia przez inwestora § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62 ze zm., dalej jako rozporządzenie wykonawcze z 1980 r., lub w skrócie r.M.A.G.T.O.Ś.), w związku z ustanowionym w tym przepisie zakazem przylegania budynku gospodarczego i mieszkalnego znajdującego się na sąsiedniej działce.
- art. 15 k.p.a. w związku z nierozpatrzeniem przez organ II instancji materiału dowodowego zebranego w sprawie i niepoczynieniem własnych ustaleń faktycznych.
Ponadto skarżący sformułował zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
-art. 37 ust. 1 pkt 2 s.u.p.b., poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie w sprawie oraz nienakazanie rozbiórki obiektu stanowiącego samowolę budowlaną polegającą na przebudowie, rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalno-usługowego położonego na działce nr [...] przez inwestora, w związku z ustaleniem przez organ, iż przebudowa, nadbudowa i rozbudowa budynku przez inwestora położonego na działce nr [...], nie stwarza zagrożenia dla ludzi oraz mienia a nadto nie pogarsza warunki użytkowe otoczenia.
- art. 40 s.u.p.b. poprzez jego zastosowanie, w związku z wydaniem przez organ I instancji decyzji o legalizacji samowoli budowlanej polegającej na przebudowie, rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalno- usługowego położonego na działce nr [...] i utrzymaniem tej decyzji w mocy przez organ II instancji.
- § 13 r.M.A.G.T.O.Ś. w związku z jego błędną interpretacją oraz niewłaściwym zastosowaniem w sprawie, w związku z wydaniem przez organ decyzji o legalizacji samowoli budowlanej, pomimo wybudowania przez inwestora nadbudowy budynku mieszkalno- usługowego na granicy działki i to w taki sposób, że budynek ten opiera się na sąsiadującym budynku skarżącego, stwarzając zagrożenie dla ludzi oraz mienia, a nadto pogarsza warunki użytkowe otoczenia.
- § 12 r.M.A.G.T.O.Ś. w związku z jego błędną interpretacją oraz niewłaściwym zastosowaniem w sprawie, w związku z wydaniem przez organ decyzji o legalizacji samowoli budowlanej, polegającej na rozbudowie, przebudowie, nadbudowie budynku mieszkalno-usługowego położonego na działce nr [...] w sposób, który nie gwarantuje zachowanie minimalnych odległości od budynków sąsiadujących przewidzianych w tym przepisie, stwarzając zagrożenie dla ludzi oraz mienia, a nadto pogarsza warunki użytkowe otoczenia.
DWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Inwestor w piśmie procesowym z dnia 1 września 2015 r. wniósł o oddalenie skargi w całości podnosząc, iż jego zdaniem zarzuty przedstawione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Inwestor podniósł, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i go rozpatrzył. W toku postępowania została powołana ekspertyza, którą wykonała M. G.. Wykonano również ekspertyzę w zakresie bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego oraz przeprowadzono kolejne oględziny nieruchomości. Podkreślono zwłaszcza, że w ramach postępowania dowodowego skarżący przyznał podczas oględzin, iż ściana została wybudowana na oddzielnym fundamencie i przylega do ściany istniejącego budynku gospodarczego. Takie oświadczenie skarżącego, tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie organu administracyjnego, który zasadnie uznał, iż koresponduje ono z zebranym materiałem dowodowym. W piśmie tym wskazano również na bezzasadność zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a., skoro prawidłowe rozważenie zebranego materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie, iż przedmiotowa ściana jest wybudowana na oddzielnym fundamencie. Ponadto zauważono, że gdyby ta ściana zagrażała bezpieczeństwu ludzi to przez okres ponad 20 lat z pewnością doszłoby do pęknięć czy innych odkształceń ściany. Stabilność tej ściany i jej zgodne z przepisami prawa posadowienie, stwierdzona została oględzinami i przyznaniem skarżącego okoliczności zasad jej posadowienia. Zupełnie niezrozumiałe są więc twierdzenia skarżącego wycofującego się ze swojego wcześniejszego stanowiska bez wskazania jakiegokolwiek uzasadnienia tej zmiany. W trakcie wizji lokalnej potwierdzono również wykonanie rynien i rur spustowych zgodnie z prawem budowlanym.
W przekonaniu inwestora nie doszło również do naruszenia prawa materialnego, o którym mowa w skardze, w tym zwłaszcza § 13 r.M.A.G.T.O.Ś., gdyż w dacie wybudowania ściany przepisy pozwalały na takie posadowienie za zgodą właściciela działki sąsiadującej. Ówczesne przepisy zezwalały bowiem na umiejscowienia budynków gospodarczych bezpośrednio przy granicy. Zasada ta nie dotyczyła jedynie przylegania budynków gospodarczych do budynków mieszkalnych, a ściana została wybudowana z pewnością przed jej pierwszą nieskuteczną legalizacją, która nastąpiła w dniu 21 czerwca 1990 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c u.p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skargę należało oddalić w całości jako niezasadną.
Przystępując do szczegółowych rozważań dotyczących legalności decyzji DWINB z dnia 12 listopada 2013 r., wydanej w postępowaniu odwoławczym od decyzji PINB z dnia 21 sierpnia 2013 r. nakazującej inwestorowi wykonanie określonych zmian i przeróbek w budynku mieszkalno- usługowym, w pierwszym rzędzie wskazać należy, że na dokonaną w sprawie ocenę w istotny sposób rzutuje fakt, że poprzednia decyzja tegoż organu z dnia 15 lipca 2011 r., która dotyczyła podobnej treści decyzji organu I instancji z dnia 31 marca 2011 r., była przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 674/11, uchylił obie wyżej opisane decyzję organów nadzoru budowlanego.
W takiej sytuacji, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy przez tut. Sąd zastosowanie znajduje art. 153 u.p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przywołana regulacja oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki poza zakres postępowania sądowadministracyjnego, w którym wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte bowiem zostaje przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, a także postępowanie sądowadministracyjne. Tym samym również skład orzekający w niniejszej sprawie związany jest oceną i wskazaniami wyrażonymi w przywołanym wyroku z dnia 8 lutego 2012 r. Ponadto zgodnie z art. 170 u.p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powołane przepisy statuują więc zasadę związania orzeczeniami sądów administracyjnych.
Powołany wyżej przepis art. 153 u.p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek obecnego postępowania Sądu, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie oceny prawnej, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania.
Niewątpliwe jest w sprawie, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2012 r. tut. Sąd przesądził w istotnych kwestiach.
I tak po pierwsze- podniesiono, że ustalona w sprawie rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce [...] wykonana została w okresie do 31 grudnia 1994 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Po drugie- stwierdzono, iż organy obu instancji rozstrzygając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej prawidłowo przyjęły, że ze względu na termin zakończenia robót budowlanych zastosowanie znajdzie przepis intertemporalny przewidziany w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., zwanej dalej prawem budowlanym z 1994 r. lub w skrócie u.p.b.), stanowiący, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne stosuje się przepisy dotychczasowe, t.j. przepisy starego prawa budowlanego z 1974 r.
Po trzecie – wskazano, że organy obu instancji przyjmując błędną interpretację przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 s.u.p.b. w zakresie zwrotu "obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę" w konsekwencji nie dokonały oceny zgodności przedmiotowych robót budowlanych z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w czasie orzekania. Stosując w sposób prawidłowy omawianą normę, organy winne były bowiem ocenić zgodność zabudowy objętej postępowaniem z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji, a w razie braku planu - z ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy, nie zaś według planu obowiązującego w czasie popełnienia samowoli budowlanej.
Po czwarte- zwrócono uwagę, że dla prawidłowego dokonania takiej oceny konieczne było ustalenie jaka jest funkcja spornej rozbudowy obiektu (czego w ogóle nie zbadano), aby następnie odnieść te ustalenia do rodzaju zabudowy dopuszczonej przepisami o planowaniu przestrzennym.
Po piąte- uznano, że nie zostały w pełni poprawnie zbadane i ocenione przez organ odwoławczy ustalenia organu pierwszoinstancyjnego co do stanu wykonanych samowolnie robót budowlanych, a co za tym idzie co do kompletności przedłożonych ekspertyz technicznych. W konsekwencji nie przeprowadzono prawidłowej oceny wykluczenia przez organ I instancji przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 s.u.p.b. oraz prawidłowości wskazanych w ekspertyzach zakresów koniecznych do wykonania robót budowlanych. Organy miały pominąć w swych rozważaniach zagadnienie istotne z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia, a dotyczące ściany rozbudowanego budynku mieszkalno-usługowego połączonej z budynkiem gospodarczym znajdującym się na działce skarżących.
Po szóste- dostrzeżono, iż milczeniem pominięto również twierdzenie skarżących, że istniejące usytuowanie budynku powoduje spływanie wód opadowych na dach skarżących, co narusza § 13 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 1980 r.
Po siódme- zwrócono dodatkowo uwagę, że nieprawidłowe z punktu widzenia zasad rządzących postępowaniem administracyjnym zawartych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, jest – jak zrobił to organ pierwszej instancji – jedynie powołanie się, przy ocenie nieistnienia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 s.u.p.b., na znajdujące się w aktach sprawy ekspertyzy, czy wizje lokalne, gdyż to z uzasadnienia decyzji powinno wynikać wprost, że dane roboty budowlane (w tym materiały, konstrukcje, projekty etc.) odpowiadają właściwym wymogom wynikającym ze stosownych aktów prawnych i normom technicznym.
Po ósme- podniesiono, że sprawie organ odwoławczy nie tylko nie dopatrzył się braków w postępowaniu organu pierwszej instancji we wcześniej omówionym zakresie, ale również sam nie poczynił w tej mierze żadnych ustaleń i ograniczył się jedynie do puentowania akceptującymi klauzulami wywodów zawartych w decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności organ drugiej instancji nie ustosunkował się w wystarczający sposób do okoliczności podnoszonych w odwołaniu, zwłaszcza do kwestii wspólnej ściany budynku mieszkalno–usługowego i gospodarczego, niedostatecznej izolacji akustycznej między budynkami, zagrożeń spowodowanych wodami odpadowymi spływającymi na dach budynku skarżących, czy też stanowiska o niewystarczalności budowy ściany oddzielenia przeciwpożarowego od poziomu I piętra. Wskazano w tym kontekście, że jeśli nawet w opinii organu zarzuty były nieistotne z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśnić należało dlaczego okoliczności te pozostają obojętne dla podjętej przez organ decyzji.
Po dziewiąte- uznano, że organ pierwszej instancji przeprowadził niepełny wywód co do dopuszczalności posadowienia budynku na granicy działki powołując się na przepisy § 12 oraz § 13 rozporządzenia wykonawczego z 1980 r., zaś organ drugiej instancji w ogóle się do tego zagadnienia nie odniósł, ograniczając się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że samo naruszenie przepisów przez inwestora, choć jest postępowaniem nagannym, ale nie zawsze musi prowadzić do niedopuszczalnego pogorszenia warunków.
Po dziesiąte- Sąd nie podzielił prezentowanej przez stronę skarżącą argumentacji związanej z koniecznością powołania w postępowaniu legalizacyjnym biegłego w trybie art. 84 § 1 k.p.a.
Po jedenaste- nie zgodzono się z autorem skargi, że o naruszeniu przepisów prawa materialnego przesądza powołanie się na § 12 rozporządzenia wykonawczego z 1980 r. jako regulacji odnoszącej się jedynie do budynków mieszkalnych i gospodarczych znajdujących się na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych. Redakcja tego przepisu nie pozostawia żadnej wątpliwości, że znajdzie on zastosowanie również do budynków mieszkalnych wolnostojących. Natomiast kwestią odrębna jest możliwość zastosowania tego przepisu przy nakładaniu na stronę obowiązków, o których mowa w art. 40 s.u.p.b.
Po dwunaste- na podsumowanie wyjaśniono, wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych rozważań i sprowadzają się do przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, w tym dokonania ustaleń w omówionych wcześniej, zasadniczych dla prawidłowości rozstrzygnięcia kwestiach. Jeżeli w wyniku tak przeprowadzonego postępowania organ ustali, że zachodzą podstawy do zastosowania art. 40 starego prawa budowlanego z 1974 r., winien rozważyć jakie obowiązki należy nałożyć na inwestora, aby osiągnięty został cel postępowania naprawczego, którym jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem.
Oceniając w tym zakresie kontrolowaną obecnie decyzję wskazać należy, że stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 674/11, organ I instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe, w ramach którego przeprowadził wizję lokalną, pozyskał wypis z obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego uchwałą Rady Miejskiej J. Nr [...] z dnia 11 września 2011 r., a także dowód z ekspertyzy technicznej sporządzonej w listopadzie 2010 r.
W dalszej kolejności przeprowadzono analizę tak uzupełnionego materiału dowodowego, w wyniku której wykluczono obie przesłanki przewidziane w art. 37 ust. 1 s.u.p.b., co wskazało na konieczność zastosowania procedury legalizacyjnej określonej w art. 40 s.u.p.b., czyli nałożenia obowiązku dokonania takich zmian i przeróbek, które pozwoliłyby na doprowadzenie zrealizowanego przed wielu laty budynku do stanu zgodnego z przepisami technicznymi, w szczególności z przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej.
W odniesieniu do pierwszej przesłanki PINB ustalił, że obiekt znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego symbolem U/M, na którym dopuszcza się usługi oraz zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną w zabudowie wolnostojącej lub zwartej. Plan określa wysokość zabudowy do 12,0 m, wskaźnik zabudowy działki max. 0,5, wskaźnik intensywności zabudowy max 1,0. Dokonując analizy dokonanej przebudowy, rozbudowy i nadbudowy, na podstawie ustaleń dokonanych podczas wizji lokalnej, PINB przyjął, że część parteru obiektu przeznaczona jest pod działalność usługową w zakresie renowacji mebli, zaś pozostała funkcja obiektu to funkcja mieszkalna. Organ I instancji stwierdził zatem, że obie funkcje tego obiektu, tj. mieszkalna i usługowa, mieszczą się w zapisach planu. Wysokość budynku nie przekracza 12,0 m, a z wyliczeń wynika, że wskaźnik zabudowy działki wynosi 0,33 (iloraz powierzchni zabudowy wynoszącej 164.1m² i powierzchni działki wynoszącej 487 m²) i jest mniejszy od 0,5 jak określa się w planie. PINB przyjął, że wskaźnik intensywności zabudowy stanowiący iloraz powierzchni ogólnej budynku w wysokości 342,6 m² i powierzchni działki wynoszącej 487,0 m² wynosi 0,7 i jest mniejszy od 1,0 dopuszczonego w planie. Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania znajduje się na terenie przeznaczonym pod tego typu zabudowę, jednakże wadliwie (wbrew własnym twierdzeniom) wskazał, że została wobec tego spełniona przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 s.u.p.b.
Co do spełnienia wymogów dotyczących drugiej przesłanki, wymienionej w art. 37 ust. 1 s.u.p.b., organ I instancji powołał się na ustalenia z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 28 marca 2013 r. oraz ekspertyzę techniczną opracowaną w listopadzie 2010 r. PINB wskazał, że z powyższych dowodów nie wynika aby miało miejsce odprowadzania wód opadowych z budynku na teren lub dach sąsiedniego obiektu. Wody opadowe z budynku odprowadzane są przez system rynien i rur spustowych do kanalizacji zewnętrznej. Odnosząc się do kwestii wystarczalność izolacji akustycznej podniesiono, że działalność polegająca na renowacji mebli jest działalnością cichą, nie stwierdzono przy tym żadnych maszyn ani urządzeń powodujących hałas czy emisję spalin, zaś prace wykonywane są ręcznie przez jedną osobę. Nie stwierdzono emisji oparów lub innych substancji zapachowych. Wskazano także, iż szczegółowe oględziny i pomiary ściany zewnętrznej na styku budynku rozbudowanego i budynku sąsiedniego wykazały, że ściana rozbudowanego budynku o grubości ok. 24 cm została wybudowana na oddzielnym fundamencie i przylega do ściany istniejącego budynku gospodarczego. Na nowo wzniesionej ścianie oparte zostały stropy parteru i piętra budynku rozbudowanego.
Na podstawie dokonanych ustaleń organ I instancji przyjął za możliwe usytuowanie obiektu przy budynku gospodarczym (pierwotnie pełniącego funkcję stodoły) i przy granicy działki, ponieważ rozporządzenie wykonawcze z 1980 r. pozwala przy przebudowie, nadbudowie i rozbudowie budynków o powierzchni użytkowej poniżej 1000 m² na odstępstwo, pod warunkiem sporządzenia ekspertyzy technicznej. PINB wyjaśnił, że taka ekspertyza została opracowana przez osobę uprawnioną oraz rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Wskazał również, że z ekspertyzy wynikają zalecenia, które należy wykonać, aby obiekt nie stanowił zagrożenia. W konsekwencji organ I instancji nie stwierdził, aby obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, czyli aby naruszony byłby przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 s.u.p.b.
W wyniku złożonego odwołania organ II instancji ponownie przeprowadził pełną i merytoryczną kontrolę decyzji organu pierwszej instancji, które poprzedzone zostało, stosownie do przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., wnikliwym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadnieniem dla takiego rozstrzygnięcia będzie okoliczność, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania, a zatem nie ma potrzeby ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe wyłącznie, gdy organ I instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego, tj. wówczas gdy organ II instancji dochodzi do analogicznych ustaleń.
Zdaniem orzekającego Sądu takie warunki zostały dochowane w niniejszej sprawie, a zatem rozstrzygnięcie DWINB należy uznać za prawidłowe. Organ odwoławczy prawidłowo zwrócił uwagę, że legalizacja obiektów budowlanych powstałych w wyniku samowoli budowlanej jest możliwa, na gruncie starego prawa budowlanego z 1974 r., jedynie wtedy gdy nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust.1 tej ustawy, tj. jeżeli obiekt budowlany lub jego część po pierwsze, został wybudowany na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, a po drugie, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Koniecznym jest zatem rozważenie czy nie zachodzą przesłanki do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego w oparciu o zapisy art. 37 ust. 1 s.u.p.b. i dopiero jeżeli zostanie ustalone, że nie zachodzą, wówczas można przystąpić do procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 40 s.u.b.p. Rozpatrując pierwszą przesłankę, zawartą w art. 37 ust. 1 pkt 1 s.u.p.b. organ II instancji, powołując się na ocenę prawną wyrażoną w wyroku tut. Sądu z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. II SA/Wr 674/11, iż koniecznym było ustalenie czy dokonana samowola jest zgodna z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, podniósł zasadnie, iż analiza miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej J. Nr [...] z dnia 6 września 2011 r. wskazuje, że przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie oznaczonym symbolem U/M, na którym dopuszcza się usługi oraz zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną w zabudowie wolnostojącej lub zwartej. Plan określa wysokość zabudowy do 12m, wskaźnik zabudowy działki do max 0,5 natomiast wskaźnik intensywności zabudowy max 1,0. Zdaniem DWINB sporna inwestycja jest zgodna z tym planem, gdyż zarówno funkcja mieszkalna jak i usługowa mieszczą się w jego zapisach. Podkreślono przy tym, że wysokość budynku mieści się w dopuszczalnej granicy, zaś wskaźnik zabudowy działki wynosi 0,33 i jest mniejszy o 0,5 od dopuszczalnego w planie. Przyjęto także, iż realizowana funkcja usługowa w tym budynku, tj. renowacja mebli, jest funkcją nieuciążliwą.
Rozpatrując drugą przesłankę określoną w art. 37 ust. 1 pkt. 2 s.u.p.b., obligującą do zbadania czy przedmiotowy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia DWINB stwierdził, iż rozbudowa i nadbudowa nie spowodowała niemożliwego do usunięcia zagrożenia, ani też nie utrudnia zagospodarowania działek sąsiednich. DWINB podniósł przy tym, że obiekt w powyższym kształcie jest użytkowany od blisko 20 lat, jest jednym z wielu jemu podobnych w tym rejonie miasta, a zatem nie ma podstaw do wykluczenia możliwości jego legalizacji.
Odnosząc się natomiast do wskazań zawartych w wyroku z dnia 8 lutego 2012r. DWINB zwrócił uwagę, że w trakcie wizji przeprowadzonej w dniu 28 marca 2013 r. ustalono, iż wody opadowe odprowadzane są przez system rynien i rur spustowych do kanalizacji zewnętrznej. Oględziny i pomiary ściany zewnętrznej, na styku budynku rozbudowanego i budynku sąsiedniego wykazały, że ściana rozbudowanego budynku o grubości około 24cm została wybudowana na oddzielnym fundamencie i przylega do ściany istniejącego budynku gospodarczego. Usytuowanie obiektu przy budynku gospodarczym jest dopuszczalne. DWINB zauważył, że w kontekście niedopuszczalności pogorszenia warunków przewidzianej w art. 37 ust. 1 pkt 2 s.u.p.b. koniecznym było wykonanie obowiązków wynikających z ekspertyzy technicznej z listopada 2010 r., której zalecenia zostały w pełni uwzględnione w sentencji decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez skarżącego DWINB za bezzasadne potraktował żądanie wykonania ściany, która miałaby przejąć ,,rolę ściany nośnej oraz przeciwpożarowej, a ponad dachem będzie pełnić rolę kosza odbierającego śnieg i wodę". Powołując się na ustalenia poczynione w sprawie organ II instancji zasadnie wskazał, że ponad wszelką wątpliwość stwierdzono, iż ściana rozbudowanego budynku została wybudowana na oddzielnym fundamencie, zaś budynek spełnia wymaganą klasę D odporności pożarowej (str. 6 opinii z grudnia 2010 r.), dlatego tez wystarczającym będzie wykonanie obowiązków wskazanych w tejże opinii, które pokrywają się z obowiązkami zawartymi w sentencji decyzji PINB. Zdaniem organu II instancji również kwestia odprowadzenia wód opadowych została wyjaśniona, dlatego też propozycja wykonania ściany, która spełniać ma rolę kosza odbierającego wodę i śnieg nie znajduje uzasadnienia w żadnym fachowym opracowaniu technicznym. Za błędne potraktowane zostało również stanowisko jakoby koniecznym jest przy dokonaniu oględzin powołanie biegłego w zakresie budownictwa, gdyż o braku podstaw do takiego żądania przesądził WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 674/11. W powyższym wyroku wskazano bowiem, że organy uznając za konieczne uzupełnienie wiadomości wymagających specjalistycznej wiedzy, nie muszą powoływać biegłego, mają natomiast uprawnienia by zobowiązać w drodze postanowienia uczestników procesu budowlanego do przedłożenia na ich koszt ocen lub ekspertyz. Wobec powyższej treści wyroku, organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut braku powołania biegłego, a tym samym niewykonania zaleceń zawartych w tym wyroku.
Na zakończenie rozważań zwrócić należało uwagę na trafne podkreślenie przez organ odwoławczy wyjątkowej chwiejności w stanowisku skarżącego co do działań legalizacyjnych dotyczących przedmiotowego budynku czego najlepszym przykładem jest jego pisemne oświadczenie złożone w załączniku do protokołu z oględzin z dnia 28 marca 2013 r., w którym oświadczył, iż "ściana południowo- wschodnia została wybudowana jak twierdzi p. M. na odrębnym fundamencie. Potwierdzam oświadczenie p. M. w tym względzie. Wyrażam zgodę na legalizację budynku przy ul. G. [...]".
Podsumowując Sąd stwierdza, iż nie doszukał się w niniejszej sprawie przesłanek nieważnościowych, ani też naruszeń prawa procesowego i prawa materialnego, które stanowiłyby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ocenie sądu obie instancje nadzoru budowlanego prawidłowo wykluczyły istnienie przesłanek z art. 37ust. 1 s.u.p.b., skoro przedmiotowa inwestycja jest zgodna z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś zrealizowany przeszło 25 lat temu obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani też nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z tych też względów, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło