II SA/Wr 417/15

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnych robót budowlanych polegających na rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego i nakazania rozbiórkę samowolnie rozbudowanej i nadbudowanej części budynku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na wyżej oznaczoną decyzję skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z rodzicami, utrzymują się: z jej wynagrodzenia za pracę i ich świadczeń emerytalnych (łącznie 8.100 zł brutto), a ich wydatki kształtują się następująco: opłata za gaz i opał- ok. 160 zł; za energię elektryczną- 240 zł; za wodę i odprowadzenie ścieków- 30 zł; za telefon i Internet- 171 zł; za wywóz śmieci- 45 zł; wydatki za paliwo (dojazd do pracy) i utrzymanie samochodu- 430 zł; podatek od nieruchomości (rocznie)- 160 zł; składka na ubezpieczenie skarżącej i jej ojca- 540 zł; wydatki na żywność i środki czystości -1.500 zł; rata kredytu konsumpcyjnego- 1.460 zł i rata kredytu hipotecznego- 1.600 zł. Dodała, że koszty wynagrodzenie pełnomocnika pokryje ze środków pożyczonych od znajomych i rodziny. Poinformowała, że posiada mieszkanie o pow. 57, 80 m2, działkę rekreacyjną o po. 0, 012 ha i działkę budowlaną o pow. 0,2041 ha. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 29 czerwca 2015 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe (np. rodziców); nie wyjaśniła czy korzysta (na jakich zasadach i w jakiej wysokości) ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków; nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie przedłożyła deklaracji podatkowej za 2014 r.; nie wyjaśniła dlaczego z tego samego źródła z którego będzie czerpać środki na pokrycie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika nie może pokryć kosztów sądowych; nie wskazała także dlaczego – jeśli uważa że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej- nie zbywa posiadanych nieruchomości; nadto- nie określiła i nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącej mają charakter stały i wynoszą 8.100 zł brutto, a deklarowana wysokość wydatków nie została udokumentowana. Istotne jest przy tym, że niektórych ze wskazanych przez skarżącą wydatków nie można uznać za niezbędne np. składka na ubezpieczenie w wysokości 540 zł, opłata za Internet i telefon- 171 zł itp. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek również nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, w szczególności, jeśli był to kredyt konsumpcyjny. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.