II SA/Wr 417/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: asystent sędziego Andżelika Abramowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie zakazu mieszania selektywnie zabranych odpadów komunalnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. na rzecz strony skarżącej kwotę 2217 zł (słownie: dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją organ (art. 32 p.p.s.a.) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 189b k.p.a. oraz art. 9e ust. 2, art. 9x ust. 1 pkt 2, art. 9zb ust. 1 i art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1454) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji wymierzającej mu karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieprzestrzeganie zakazu mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, utrzymał powyższą decyzję w mocy. Na wstępie uzasadnienia organ omówił treść decyzji pierwszej instancji. Wynika z niej, że zdarzenie miało miejsce w dniu [...] lipca 2017 r. Do organu pierwszej instancji wpłynął anonim z dołączonym nagraniem filmowym. Według wyjaśnień skarżącego jego pracownik pobrał worek z odpadami biodegradowalnymi i złożył go na zasypie pojazdu, a więc nie wrzucił worka do komory pojazdu, a następnie dowiózł do innej ulicy, gdzie worki oczekiwały na odebranie specjalnym pojazdem. Według oceny pierwszej instancji wyjaśnienie to było niewiarygodne, bowiem co innego wynika z filmu, a ponadto brygada odbierała odpady zmieszane nadal, więc worek nie mógł spoczywać na opuszczonej łyżce zasypowej. Organ pierwszej instancji analizował zapisy GPS z przejazdu samochodu skarżącego. W oparciu o wykaz frakcji przesłanym przez skarżącego zgodnie z Opisem Przedmiotu Zamówienia pkt 10 podpkt 20 będącym załącznikiem do umowy z dnia [...].07.2015 r. wraz z aneksami, pojazd ten został zadeklarowany do odbioru wyłącznie odpadów zmieszanych. Dopiero po tym zdarzeniu skarżący zadbał o prawidłowe świadczenie usług. W odwołaniu skarżący również w oparciu o dowód z filmu twierdził, że worek nie został zagarnięty do komory zasypowej. Organ przeprowadził rozprawę administracyjną. Organ omówił wyjaśnienia złożone na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego. Następnie przedstawił stan prawny sprawy. Jak wskazał, zakaz mieszania selektywnie zebranych odpadów ze zmieszanymi odpadami komunalnymi wynika z art. 9e ust. 2 ustawy oraz z punktu 8 ppkt 4a Opisu Przedmiotu Zamówienia. Bezsporne było zbieranie przez pojazd skarżącego w dniu [...] lipca 2017 r. odpadów zmieszanych oraz zabranie worka z odpadami selektywnie zbieranymi. Według ustaleń pierwszej instancji dnia następnego żaden pojazd skarżącego nie przejeżdżał ulicą, na której miano pozostawić worek. Organ pierwszej instancji nie kwestionował praktyki zwożenia worków z odpadami selektywnie zbieranymi w jedno miejsce, aby następnie inny pojazd je odebrał. Jednak dnia następnego po zabraniu worka to nie nastąpiło. Organ zauważył, że skarżącemu wymierzono karę w najniższej przewidzianej ustawą wysokości. W ustawie nie przewidziano możliwości odstąpienia od kary. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił błędne ustalenie, że w dniu następnym po zabraniu worka nie nastąpił przejazd pojazdu do selektywnej zbiórki odpadów po ulicy, gdzie worek pozostawiono. Według skarżącego nie udowodniono mu zakazanego ustawowo zmieszania odpadów. W szczególności okoliczność ta nie wynika z filmu pokazującego odbiór odpadów komunalnych. Nieustalona pozostała zawartość worka. Organ nie wyjaśnił, czy i jakie przejazdy miały miejsce dnia następnego. Skarżący dołączył dowody przejazdu dwukomorowego pojazdu do selektywnej zbiórki, dnia następnego (wydruk z systemu GPS, fotografie pojazdu, zgłoszenie wykazu i wykaz pojazdów). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Jak dodał, nie jest w stanie obecnie zweryfikować nowych dowodów przedstawionych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Materiał procesowy sprawy zgromadzony w aktach pierwszej instancji przedstawia się następująco. Najpierw organ zebrał wydruki z GPS przejazdów samochodu skarżącego do zbierania odpadów zmieszanych. Następnie wpłynęła od skarżącego informacja, że worek z bio został jedynie przemieszczony na inną ulicę, z której został zabrany w dniu następnym. Do informacji dołączono pisemne, zbiorcze oświadczenie pracowników zbierających odpady w dniu zdarzenia (trzy osoby), że pobrali worek z bio i zawieźli go na inną ulicę na wywrocie śmieciarki. Jak tłumaczyli, pojazd do zbierania tych odpadów nie musiał dzięki temu wjeżdżać w wąskie uliczki. Osób tych nie przesłuchano. Treści oświadczenia nie omówiono w decyzjach. Nie dołączono do akt sprawy wydruków z GPS z dnia następnego. Kolejno organ pierwszej instancji ustalił, że w innym miesiącu odpady bio zostały odebrane dnia następnego po ich zgromadzeniu. Następnie organ ten sporządził protokół oględzin, podczas których pracownicy skarżącego pokazali, w jaki sposób zbierali odpady zmieszane w dniu zdarzenia oraz w jaki sposób umieścili na samochodzie worek z bio w celu przewiezienia go. Sporządzono dokumentację fotograficzną tego eksperymentu procesowego. Na fotografiach, wbrew opisowi w protokole, nie widać osobno umieszczonego na pojeździe worka. Kolejno organ ten dołączył tzw. wydruk z filmu. Na wydrukach nie widać momentu zmieszania odpadów. Następnie dołączył wydruki GPS z innych miesięcy. Pomimo posiadania od skarżącego informacji, który pojazd dnia następnego odebrał worki bio, nie dołączono wydruku GPS dla tego pojazdu i z tego dnia. W materiale procesowym sprawy nie ma umowy i związanych z nią dokumentów, na które powołuje się organ w decyzji. Stosowana ustawa w Rozdziale 4d Kary pieniężne reguluje przesłanki odpowiedzialności różnych podmiotów (opis czynów karalnych) w art. 9x – 9za, podmioty nakładające kary pieniężne w art. 9zb, ustalanie wysokości kar pieniężnych (przesłanki wymiaru kary) w art. 9zc oraz zawiera ogólne odesłanie do działu III Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 201). Wynika z tego, że ustawa nie reguluje odrębnie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189 § 2 pkt 2 k.p.a.). Oznacza to, że właściwy organ nie tylko stosuje art. 189b k.p.a. powołany w nin. sprawie przez oba organy, ale ponadto powinien rozważyć stosowanie art. 189f k.p.a. Z kolei przy ustalaniu przez organy stanu faktycznego sprawy należy mieć na uwadze art. 81a § 1 k.p.a., nakazujący rozstrzygać niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, na korzyść strony. Jak powinno być organowi wiadomo, jest on instancją merytoryczną, czyli od nowa załatwia sprawę, a nie jedynie ocenia odwołanie lub dokonuje kontroli decyzji pierwszej instancji (art. 15, art. 136, art. 138 § 1 k.p.a.). Tymczasem z zaskarżonej decyzji nie wynika, jaki stan faktyczny został ustalony przez organ. W części wstępnej organ przytoczył opis czynności organu pierwszej instancji i strony, pełne ocen tego organu, informacji nieistotnych lub nieudokumentowanych (w sprawie należało ustalić przebieg czynności brygad odbierających śmieci w dwóch kolejnych dniach). Z tego bezładnego opisu mogą wynikać pewne ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, wprawdzie niewyodrębnione jako takie. Organ na ten temat pisze, że "zakreślony przez przywołane wyżej normy prawa materialnego zakres postępowania wyjaśniającego został prawidłowo ustalony przez organ I instancji". Może to uzasadniać domysł, że organ akceptuje ustalenia organu pierwszej instancji, chociaż tego wyraźnie nie napisał, ale co ważniejsze ustaleń tych w sposób wyraźny nie przedstawił. Następnie powołując ustalenia faktyczne organ stale podkreśla, że są to ustalenia organu pierwszej instancji. Ustalenia te to uwaga, że odwołująca się nie zaprzecza, że w określonym dniu jej pojazd odebrał z określonego miejsca odpady zmieszane oraz worek z odpadami bio, który zwiozła do innej ulicy. Jednak organ pierwszej instancji nie ustalił, aby w dniach następnych inny pojazd odebrał odpady bio. Tymczasem z tego, że nie zebrano dowodów potwierdzających twierdzenia skarżącego, gdy dowody te były możliwe i niezbędne do przeprowadzenia (zeznania pracowników, wydruk z GPS pojazdu z dnia następnego), ale ich nie przeprowadzono, wcale nie wynika nieprawdziwość tych twierdzeń. Z dotychczasowych uwag wynika, że organ nie dążył do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), nie przeprowadził istotnych dla wyjaśnienia sprawy dowodów (art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.), pominął przy ocenie zgromadzonego materiału dowody przeciwne wobec tezy organu i powołał dowody niedołączone do akt sprawy (art. 80 k.p.a.), pominął rozważenie znaczenia art. 81a § 1 i art. 189f k.p.a. dla załatwienia sprawy, nie przeprowadził rozprawy administracyjnej w sposób prawidłowy i nie umiał wykorzystać jej wyników (art. 89 § 2, art. 90 § 2, art. 95 § 2 k.p.a.), a w końcu nie sporządził uzasadnienia spełniającego wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Wszystkie uchybienia procesowe organu niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli organ, jak twierdzi w odpowiedzi na skargę, nie potrafi ocenić znaczenia dla sprawy wykazywanej obecnie przez skarżącego okoliczności faktycznej, że jednak dnia następnego ulicą na której pozostawiono worek z odpadami bio przejeżdżał pojazd skarżącego przeznaczony do zbierania odpadów tego rodzaju, to zadaniem organów będzie ustalenie i rozważenie tej okoliczności. Sąd nie był władny ustalić tego faktu na podstawie dowodów spóźnionych i mogących mieć znaczenie jedynie w postępowaniu administracyjnym. Jak już wskazano, podstawy uwzględnienia skargi były inne. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 p.p.s.a. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzeczono jak w sentencji.