II SA/Wr 419/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Andrzej Wawrzyniak Sędziowie NSA - Tadeusz Kuczyński NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi B. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji Starosty Ś. w sprawie rejestracji pojazdu marki Toyota Corolla [...] Nr rej. [...] uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz B. i M. R. kwotę 20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. i M. R. od decyzji Starosty Ś. z dnia [...]r. nr [...] o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji własnej z dnia [...]r. o rejestracji pojazdu marki Toyota Corolla [...]nr rej. [...] na J. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że decyzją z dnia [...]r. organ I instancji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia z dnia [...]r. w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego marki Toyota Corolla [...]nr rej. [...], nr nadwozia: [...], nr silnika [...] na J. G. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że J. G. złożył wniosek o zarejestrowanie przedmiotowego samochodu osobowego, załączając do wniosku dowód rejestracyjny pojazdu oraz dowód własności pojazdu. Na wniosek B. i M. R. postanowieniem z dnia [...]r. wznowiono postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu z uwagi na podniesiony w uzasadnieniu fakt utraty pojazdu w wyniku przestępstwa. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji opisywał podjęte w sprawie czynności i w konsekwencji uznał, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie wymaganych dokumentów. Odwołanie od decyzji złożyli B. i M. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do organu I instancji, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, a także obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 50 § 1 kpa przez nieuwzględnienie wniosku dowodowego co do przesłuchania B. R. oraz obrazę art. 89 § 2 kpa z powodu niewyznaczenia rozprawy. W ocenie Kolegium odwołanie nie mogło być uwzględnione. Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i 2 i art. 150 § 1 kpa wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...]r. w sprawie zarejestrowania samochodu Toyota Corolla [...]nr rej. [...]na J. G. w związku ze złożonym wnioskiem przez B. i M. R. - osobę na którą pojazd był wcześniej zarejestrowany, a którzy we wniosku o wznowienie postępowania zarzucali, że przedmiotowy pojazd utracili w wyniku przestępstwa , zaś jego rejestracja została dokonana w sposób nieprawidłowy. Zdaniem Kolegium ponownego zatem przypomnienia wymagają przepisy, na jakich oparł się organ I instancji rejestrując przedmiotowy samochód, a także ponowne rozważenie czy i jakie przepisy zostały naruszone przy zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu bowiem do oceny, czy zaistniały przesłanki, które stanowiłyby o zasadności uchylenia decyzji w przedmiocie zarejestrowania i w konsekwencji uchylenia decyzji i odmowy zarejestrowania przedmiotowego pojazdu - w myśl art. 151 § 1 pkt 2 kpa zastosowanie będą miały przepisy prawa materialnego obowiązującego w dniu wydania decyzji rejestrującej pojazd. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 72 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 96, poz. 602 z poźn. zm.) rejestracji dokonuje się na podstawie: dowodu własności pojazdu, karty pojazdu, jeżeli była wydana, wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy. Natomiast rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów w § 2 ust. 1 i 4 stwierdza, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek w organie rejestrującym i dołącza do wniosku następujące dokumenty: - dowód własności pojazdu, - dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, - kartę pojazdu, jeżeli była wydana. Zaś w przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu są niezgodne z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, do wniosku o rejestracją dołącza się dokument (dokumenty) potwierdzający fakt przeniesienia prawa własności pojazdu. Natomiast w § 6 ust. 1 rozporządzenia określa się, że dowodem własności pojazdu jest jeden z następujących dokumentów: - umowa sprzedaży, - umowa zamiany, - umowa darowizny, - umowa dożywocia, - faktura VAT lub rachunek uproszczony, - prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie J. G. do wniosku o zarejestrowanie pojazdu dołączył wszystkie wymagane dokumenty a więc: dowód rejestracyjny pojazdu, dowód własności pojazdu jakim była faktura VAT Nr [...] wystawiona przez Firmę Samochodową Kupno-Sprzedaż Samochodów Używanych K. T. w M., a także umowę kupna sprzedaży zawartą pomiędzy Firmą Samochodową K. T. a D. i A. L. Zdaniem organu odwoławczego brak jest obecnie jakichkolwiek przesłanek do uznania zasadności zarzutu skarżącego co do tego, że którykolwiek z dokumentów stanowiących podstawę zarejestrowania przedmiotowego pojazdu jest fałszywy. Organ podkreślił, że na ocenę ważności dowodu kupna - sprzedaży jakim jest faktura nie mają wpływu, przynajmniej na tym etapie postępowania, ewentualne roszczenia poprzednich właścicieli tego samochodu – B. i M. R. wynikające z zawartej przez nich umowy komisu. W żadnym przypadku nie może postępowanie w przedmiocie rejestracji pojazdu stanowić podstawy do dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych, a w szczególności nie może ono służyć do dochodzenia prawa własności w wyniku kwestionowania dokonanych umów. Ten cel skutecznie osiągnąć można jedynie na drodze roszczeń skierowanych do sądu powszechnego. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję skarżący podtrzymali zarzuty zawarte w odwołaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wydania korzystnego dla nich wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) mającej zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje wydane w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty Ś. z dnia [...]r. w sprawie rejestracji pojazdu marki Toyota Corolla [...]Nr rej. [...] na J. G. Wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (W. Dawidowicz: "Ogólne postępowanie administracyjne", Zarys wykładu, s. 242, Warszawa 1983). Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W przepisach kpa przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania, co oznacza niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie nie wymienionej w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa. Art. 16 § 1 kpa ustanawia zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej, następstwem czego jest zarówno niedopuszczalność wznowienia postępowania w oparciu o wadliwość nie wyliczoną w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa, jak i rozszerzająca wykładnia podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 kpa). W myśl art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.(§ 2). W wydanych w sprawie decyzjach ani organ I instancji, ani organ II drugiej instancji nie wskazał, która z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 kpa była podstawą wznowienia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na J. G. skarżący uzasadniali utratą pojazdu w wyniku przestępstwa. Organ ten jednak nie wskazał, którą z przesłanek wymienionych w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 kpa twierdzenie to miałoby wyczerpywać. Natomiast w postanowieniu z dnia [...]r. o wznowieniu postępowania w sprawie organ I instancji powołał jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa i podał w uzasadnieniu, że wniosek o wznowienie postępowania uzasadniono utratą pojazdu w wyniku przestępstwa oraz decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. Nr [...] i ponadto podejrzeniem dokonania rejestracji pojazdu bez sprawdzenia i potwierdzenia danych przez Urząd Miejski w W., gdzie pojazd był poprzednio zarejestrowany. Z postanowienia tego nie wynika jednak, pod które z przesłanek z art. 145 § 1 kpa twierdzenia te podpadają. Z decyzji wydanych w sprawie nie wynika też, czy i które z wyżej wymienionych okoliczności podniesionych we wniosku o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu stanowiły podstawę wznowienia postępowania. Decyzja ta, podobnie jak wydana w wyniku odwołania decyzja organu II instancji nie zawiera oceny, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. Z akt sprawy nie wynika również, by organy prowadzące postępowanie badały zachowanie przez wnioskodawców terminu z art. 148 kpa do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie. W wyroku z dnia 13.11.1987r. sygn. I SA 1326/86 (ONSA 1987, z. 2, poz. 80) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "1. Postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. 2. Stwierdzenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), mogą być wyłącznie efektem postępowania, przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a." Z wydanych w sprawie decyzji nie wynika, które z przesłanek określonych w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 kpa były podstawą wznowienia postępowania w sprawie, czy zachowany został termin do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji pojazdu, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto uzasadnienie zarówno decyzji wydanej przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy wskazuje, że organy te dokonały w trybie wznowienia postępowania w sprawie weryfikacji decyzji ostatecznej Starosty Ś. z dnia [...]r. pod względem istnienia w dniu [...]r. podstaw materialnoprawnych do rejestracji przedmiotowego pojazdu na J. G. Tego rodzaju weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania jest niedopuszczalna. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 01.02.2001r. sygn. IV SA 2436/98 (LEX nr 55759) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zarzuty, odnoszące się do wad materialnoprawnych decyzji, muszą być ocenione jako bezprzedmiotowe w sprawie o wznowienie postępowania. Do eliminowania bowiem z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi powołana jest odrębna instytucja - mianowicie instytucja stwierdzenia nieważności, której przesłanki określone zostały w art. 156 § 1 kpa." Wyżej wskazane uchybienia procesowe jako mające istotny wpływ na wynik sprawy skutkowały konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) wyżej powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 wyżej powołanych ustaw. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji albowiem decyzja ta z uwagi na swój charakter nie podlega wykonaniu.