II SA/Wr 419/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2005r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie kosztów związanych z remontem lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą II. zasądza od Wojewody D. na rzecz W. N. kwotę 10 (słownie: dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...]r. [...]Starosta Powiatu O., na podstawie art. 17 ust. 3 i 7 w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji (Dz. U. nr 106, poz. 1118 z późn. zm.), odmówił W. N. udzielenia pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie kosztów związanych z remontem domu w miejscu osiedlenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że W. N. przybył wraz z rodziną do Rzeczypospolitej Polskiej z terenów Ukrainy w [...] roku. Wojewoda na mocy decyzji z dnia [...]r . Nr[...] uznał W. N . za repatrianta. Uznanie za repatrianta nastąpiło w trybie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji. Art. 17 ust. 3 w/w ustawy stanowi, że repatriantowi, który przybył do Rzeczypospolitej Polskiej z terenów innych niż azjatyckie, może być udzielona pomoc ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie kosztów związanych z remontem lub adaptacją lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poniesionych przez repatrianta, jeżeli repatriant znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Powyższy przepis art. 17 ust. 3 oraz inne przepisy ustawy o pomocy udzielanej ze środków budżetu państwa adresowane są tylko do repatriantów, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o repatriacji. tj. osoby polskiego pochodzenia, która przybyła do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy w celu repatriacji z zamiarem osiedlenia się na stałe. Pomoc ta nie przysługuje repatriantom, którzy zostali uznani za repatrianta na podstawie art. 16 ust 1 i art. 41 ust 1 i 2 cyt. ustawy. Tak więc dla osób, które nabyły obywatelstwo na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, następnie zostały uznane a repatrianta na podstawie art. 41, ustawa o repatriacji nie stworzyła możliwości skorzystania z pomocy finansowej państwa. Na marginesie należy zaznaczyć, biorąc pod uwagę sytuację materialną W. N. i jego rodziny, ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, o których mowa w przepisach ustawy z dnia listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.). W celu uzyskania tych świadczeń W. N. musi się zwrócić do Ośrodka Pomocy Społecznej w D.. W odwołaniu od powyższej decyzji W. N. wskazał, iż mieszkał w odległości 100 kilometrów od C.. Lekarze doradzili mu zmienić miejsce zamieszkania. Do Rzeczypospolitej Polskiej przyjechał z rodziną w [...]r. na zaproszenie kuzynki z O., ponieważ nie mógł czekać 3-4 lata na wizę repatriacyjną. Od kuzyna odkupił domek i kawałek ziemi ([...] ha). Remont domu przeprowadził "na własną rękę". Wskazał na trudną sytuację bytową swojej rodziny. Ponadto W. N. podniósł, iż ustawa o repatriacji jest niezgodna z Konstytucją RP bowiem dzieli repatriantów na I i II kategorię. Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071) w związku z art. 17 ust. 3 i 10 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji (Dz. U. z 2000r. Nr 106 poz. 1118 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że W.N. w dniu [...]r. zwrócił się podaniem do Wydziału Polityki Społecznej D. Urzędu Wojewódzkiego we W o wypłacenie należnych świadczeń na pokrycie kosztów związanych z remontem domu. Do podania W . N. załączył decyzję Wojewody D. Nr [...]z dnia [...]r. o uznaniu za repatrianta, zaświadczenie o dochodach, kserokopię świadectwa szkolnego syna M. N.. Pismem z dnia [...]r. Nr [...]potwierdzona kopia wniosku W.N. została przekazana do Starosty Powiatu O. - do rozpatrzenia i wydania stosownej decyzji zgodnie z kompetencją. Natomiast oryginał wniosku został skierowany do Prezesa Urzędu ds. Repatriacji i Cudzoziemców do rozpatrzenia w części dotyczącej przyznania pomocy w formie zasiłku na zagospodarowanie i bieżące utrzymanie oraz transportowego. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]organ pierwszej instancji odmówił W. N. pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie kosztów związanych z remontem domu w miejscu osiedlenia się. Organ pierwszej instancji podniósł, iż W. N. przybył wraz z rodziną do Rzeczypospolitej Polskiej w [...] roku. Decyzją Wojewody D. z dnia [...]roku nr [...]został uznany za repatrianta w trybie art. 41 ust 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000 roku o repatriacji. Organ pierwszej instancji wskazał, iż art. 17 ust 3 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. jest adresowany do repatriantów czyli zgodnie z przepisem definicyjnym (art. 1 ust 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r o repatriacji) osób polskiego pochodzenia, które przybyły do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej z zamiarem osiedlenia się na stałe. Mając na uwadze sytuację materialną rodziny W. N. organ pierwszej instancji zaznaczył w przedmiotowej decyzji, iż strona ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Dnia [...]r. W. N. złożył odwołanie od decyzji Starosty Powiatu O.. W wyniku błędnego podania organu odwoławczego strona skierowała odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które pismem z dnia [...]r.. nr [...] przekazało akta sprawy do Wydziału Polityki Społecznej D. Urzędu Wojewódzkiego we W. do rozpatrzenia zgodnie z kompetencją. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu materiału dowodowego zważył, iż zgodnie z art. 17 ust 3 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. repatriantowi, który przybył do Rzeczypospolitej Polskiej z terenów innych niż określone w ust 2 cytowanego przepisu (tereny azjatyckie byłego Związku Radzieckiego), może być udzielona pomoc ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie kosztów związanych z remontem lub adaptacją lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poniesionych przez repatrianta, jeżeli repatriant znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Równocześnie wskazany wyżej przepis definicyjny - art. 1 ust 2 ustawy określa, że - repatriantem jest osoba polskiego pochodzenia, która przybyła do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej z zamiarem osiedlenia się na stałe. Natomiast W. N. przed przyjazdem do Polski nie otrzymał wizy repatriacyjnej. Należy zauważyć, że stosowany w ustawie zwrot "uznany za repatrianta" nie jest tożsamy z pojęciem "repatriant". Jeżeli ustawodawca uważałby, że osoba "uznana za repatrianta" jest tożsama z "repatriantem" nie czyniłby tego podziału. W skardze na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. skarżący powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, iż według Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców tryb nabycia statusu repatrianta nie dał także podstaw prawnych do przyznania W. N. jednorazowej pomocy ze środków budżetu państwa na pokrycie kosztów podróży, zagospodarowanie i bieżące utrzymanie wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy o repatriacji. Wynika z tego, że przepisy ustawy o repatriacji przewidują pomoc ze środków budżetu państwa, tylko dla repatriantów, czyli osób przekraczających granicę Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy, a nie dla wszystkich, którzy posiadają status repatrianta. Nadto pomoc finansowa określona w art. 17 ustawy o repatriacji, dotyczy tych osób, które przekroczyły granicę Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej po dniu 1 stycznia 2001r., gdyż z tym dniem weszła w życie ustawa o repatriacji i również od tego dnia zaczęły obowiązywać przepisy ustawy w zakresie pomocy ze środków budżetu państwa dla repatriantów. "Zatem biorąc okoliczność", iż W. N. przybył do Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia 2001 roku i nie przekroczył granicy RP na podstawie wizy repatriacyjnej, nie było podstaw do uchylenia decyzji pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu obu decyzji, motywującego odmowę udzielenia skarżącemu pomocy, o jakiej mowa w rozdziale 4 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji (Dz. U. Nr 106, poz. 1118 z późn. zm.). Nie budzi wątpliwości, że W. N. został uznany za repatrianta mocą decyzji Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] i tak też winien być traktowany jako repatriant. Ustawa, mimo że w art. 1 ust. 2 definiuje instytucję repatrianta, a w art. 16 ust. 1 i art. 41 stanowi, iż za repatrianta może być również uznana osoba, która spełnia łącznie warunki wymienione w tych przepisach, nie kształtuje w istocie trzech grup osób przebywających do kraju, których status byłby zasadniczo odmienny zwłaszcza gdy chodzi o uprawnienia wynikające z tego aktu prawnego. Brak jakichkolwiek racjonalnych powodów by osobę uznaną za repatrianta traktować odmiennie niż repatrianta. Ustawa o repatriacji w żadnym swoim unormowaniu nie różnicuje sytuacji prawnej repatriantów. Dodatkowo przemawia za tym wyrażenie "również" użyte w art. 16 ust. 1 a przepis ten nie jest kolejną regulacją, jaka by wymieniała przesłanki uznania za repatrianta. Po raz pierwszy w nim bowiem pojawia się kwestia takiego uznania. Dopiero w art. 41 ustawodawca, w przepisach wprowadzających zmiany w przepisach obowiązujących, przepisach przejściowych i końcowych powraca do kwestii uznania za repatrianta. Podstawy do takiego podziału (repatriant - uznany za repatrianta) nie można też upatrywać w przepisie art. 16 ust. 4 w brzmieniu "Decyzja o uznaniu za repatrianta osoby, o której mowa w ust. 1, powoduje, że przy ustalaniu prawa tej osoby do świadczeń emerytalnych i rentowych oraz ich wysokości w Rzeczypospolitej Polskiej okresy zatrudnienia za granicą uwzględnia się jako okresy składkowe". Tym bardziej, że w kolejnym rozdziale ustawy dotyczącym form i trybu udzielania pomocy dla repatriantów (art. 17 - art. 20) mowa jedynie o repatriancie bez jakiegokolwiek wartościowania czy jest to repatriant z mocy ustawy (art. 1 ust. 2) czy repatriant z mocy uznaniowej decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 i art. 41 ust. 1 i ust. 2). Na poparcie powyższego wywodu Sądu można przywołać fragment uzasadnienia projektu ustawy o repatriacji, w którym to wskazano, iż "Projekt ustawy określa szerzej niż dotąd pojęcie repatrianta. Przede wszystkim nie łączy tego z pojęciem cudzoziemca. W warunkach częstego zjawiska podwójnego obywatelstwa, wypadków braku jakiegokolwiek obywatelstwa, długotrwałego zamieszkiwania poza granicami kraju obywateli polskich (nieraz od kilku pokoleń) repatriację należy ujmować szerzej, odnosząc ją do przeniesienia się do kraju osób narodowości polskiej lub pochodzenia polskiego celem osiedlenia się w Rzeczpospolitej Polskiej na stałe. Punktem wyjścia do takiego ujęcia zagadnienia jest art. 52 ust. 5 Konstytucji, który prawa powrotu do kraju nie wiąże ze sprawą jakiegokolwiek obywatelstwa. Wspomniane prawo powrotu jest uzależnione tylko od przesłanki narodowości - względnie pochodzenia polskiego - i od woli osoby zainteresowanej. Należało więc odejść od tych przepisów, które wydanie wizy repatriacyjnej uzależniają od swobodnego, niezaskarżalnego uznania administracji." W świetle tego zatem istota czynności organów administracyjnych powinna się sprowadzać do zbadania czy skarżący spełnia przesłanki jakie zostały określone w rozdziale 4 ustawy i postanowienia zgodnego z tymi przesłankami. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należy orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 55 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).