II SA/Wr 428/01

WyrokWSA we Wrocławiu2004-03-10

Skład orzekający: Henryk Ożóg, Tadeusz Kuczyński, Jolanta Sikorska, Anna Onyśków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania uprawnień kombatanckich, opierając się jedynie na stwierdzeniu o niewiarygodności przedstawionych dowodów i braku dokumentów wojskowych, bez przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego i weryfikacji twierdzeń strony?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, nie może ograniczyć się do ogólnikowego stwierdzenia o niewiarygodności dowodów i braku dokumentów. Jest zobowiązany do wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym do podjęcia prób weryfikacji twierdzeń strony, np. poprzez zwrócenie się do archiwów wojskowych czy przesłuchanie świadków zgodnie z wymogami proceduralnymi. Zaniechanie tych czynności stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej i może skutkować uchyleniem decyzji.
Stan faktyczny
J. M. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby wojskowej i walki z podziemiem niemieckim. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień, uznając przedstawione dowody (oświadczenia świadków, kserokopię książeczki wojskowej, zaświadczenie) za niewiarygodne i niepotwierdzające służby. Decyzja ta została utrzymana w mocy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. J. M. zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się przyznania uprawnień.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz J. M. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg, Sędziowie NSA del. do WSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, del. do WSA Jolanta Sikorska, Anna Onyśków, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję z dnia [...]r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. M. kwotę 10 /dziesięć/ zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Jednolity tekst: Dz.U. Nr 142 poz. 950 z dnia 27 listopada 1997r. ze zm./ odmówiono przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim oraz udziału w [...]r. i w [...]r. w walkach z podziemiem niemieckim na Ziemiach Zachodnich J. M. W motywach podano, że J. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Wojsku Polskim oraz walki z podziemiem niemieckim w pierwszych latach powojennych. Na tę okoliczność, jako dowody, przedłożył oświadczenia świadków, kserokopię książeczki wojskowej oraz zaświadczenie dowódcy 7 okręgowej kompanii pracy i swą fotografię w mundurze wojskowym. Kierownik Urzędu podejmując decyzję kierował się definicją kombatanta określoną w art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, która stwierdza: "Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej". Dokumenty wystawione przez organy wojskowe nie potwierdzają służby wnioskodawcy w Wojsku Polskim, a oświadczenia świadków nie mogą być uznane za dowody wiarygodne. Kierownik Urzędu stwierdził więc, że J. M. nie przedstawił, zgodnie z art. 22 ust. 1 przywołanej ustawy, dowodów dokumentujących pełnienie służby wojskowej i udział w walkach z podziemiem niemieckim i dlatego orzekł jak w rozstrzygnięciu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. M. zakwestionował powyższe rozstrzygnięcie, uznając je za krzywdzące. Podniósł, że [...] Kompania Żywnościowa Wojska Polskiego, której był żołnierzem brała czynny udział w walkach z podziemiem niemieckim na Ziemiach Zachodnich. Zarzut, iż organy wojskowe nie potwierdziły jego służby w Wojsku Polskim uznał za niesłuszny, gdyż po przyjeździe do K. nie przedłożył w WKU w K. będącego w jego posiadaniu zaświadczenia, jednak wydany dokument jest ważny. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 22 ust. 1 oraz art. 1 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./ utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r. stwierdzono, że analiza dokumentacji zawartej we wniosku oraz dołączonej do odwołania wykazała, że nie spełnia ona warunków niezbędnych do przyznania uprawnień z wnioskowanego tytułu. Nie ma w niej bowiem żadnych dokumentów wojskowych potwierdzających fakt pełnienia służby w Wojsku Polskim i walki z oddziałami niemieckiego podziemia. Wniosek nie zawiera także oświadczeń świadków, które można by uznać za wiarygodne. Świadkowie nie przedstawiają dowodów na fakt własnego uczestnictwa we wspomnianych wydarzeniach i w związku z tym nie mogą stanowić wiarygodnego źródła informacji na temat działalności wnioskodawcy. Dodatkowe wyjaśnienia poczynione w odwołaniu przez zainteresowanego mogą być jedynie materiałem wspomagającym, nie stanowią jednak bezpośredniego dowodu w sprawie. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego J. M. wniósł o "ponowne rozpatrzenie jego prośby", żądając przyznania mu uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Stwierdzono ponadto, że J. M. był w [...]r. podopiecznym bliżej niesprecyzowanej jednostki Armii Czerwonej, a w roku [...] przyłączył się do brata, który w owym czasie był żołnierzem 1 Kompanii Samodzielnego Batalionu Pracy przy II Armii Wojska Polskiego. Niezależnie od prac, jakie wykonywał jako podopieczny jednostki wojskowej, nie można uznać, aby działalność taka spełniała warunki powoływanych wyżej zapisów ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach ... . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący, żądając przyznania mu uprawnień kombatanckich powoływał się na fakt pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim /art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach .../ oraz uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z podziemiem niemieckim /art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy/. Jako dowód potwierdzający te okoliczności przedstawił oświadczenia świadków, kserokopię książeczki wojskowej, zaświadczenie dowódcy [...] Okręgowej Kompanii Pracy oraz swoją fotografię w mundurze wojskowym. Organ uznał przedstawione dowody za niewiarygodne, motywując, że przedłożone dokumenty nie potwierdzają służby skarżącego w Wojsku Polskim i walk z oddziałami niemieckiego podziemia. Mimo, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach ..., o spełnieniu warunków przysługiwania uprawnień kombatanckich orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby /.../, to jednak nie zwalnia to organu orzekającego od obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego /art. 7, 77 k.p.a./. W niniejszej sprawie organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie podnoszonych przez skarżącego okoliczności pełnienia służby w Wojsku Polskim oraz uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z podziemiem niemieckim, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że dokumenty wystawione przez organy wojskowe nie potwierdzają służby skarżącego w Wojsku Polskim, a oświadczenia świadków są niewiarygodne. Organ orzekający nie podjął próby zweryfikowania twierdzenia skarżącego o jego służbie wojskowej m.in. poprzez zwrócenie się do Centralnego Archiwum Wojskowego o potwierdzenie przytoczonych przez niego okoliczności, jak również nie przesłuchał świadków z zachowaniem wymaganych reguł proceduralnych, poprzestając na twierdzeniu o niewiarygodności ich oświadczeń. Oznacza to, że w sprawie nie przeprowadzono pełnego postępowania wyjaśniającego, naruszając zasadę prawdy obiektywnej. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271/, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ... . Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło