II SA/Wr 429/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-09-19
Skład orzekający: Sędzia WSA Alicja Palus, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata stała za pobór wód powierzchniowych może być naliczana za ponowne napełnienie zbiornika retencyjnego, jeśli pozwolenie wodnoprawne uzależnia takie napełnienie od przeprowadzenia remontu urządzeń wodnych, a organ nie wykazał, że taki remont faktycznie nastąpił w okresie rozliczeniowym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, że ponowne napełnienie zbiornika retencyjnego, które stanowi podstawę naliczenia opłaty stałej, faktycznie nastąpiło w okresie rozliczeniowym, zwłaszcza w kontekście uzależnienia takiego napełnienia od przeprowadzenia remontu urządzeń wodnych. Ponadto, sąd wskazał na wadliwość sposobu naliczenia opłaty stałej, polegającą na zastosowaniu wskaźnika maksymalnego poboru godzinowego zamiast korzystniejszego dla strony wskaźnika rocznego, co narusza zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w L. ustalającej Nadleśnictwu B. opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Nadleśnictwo wniosło reklamację, a następnie skargę do sądu, kwestionując zasadność naliczenia opłaty, w szczególności za ponowne napełnienie zbiornika retencyjnego, argumentując, że zbiornik służy celom leśnym i nie kwalifikuje się do opłat. Nadleśnictwo podniosło również zarzuty dotyczące sposobu naliczenia opłaty oraz naruszenia przepisów postępowania. Organ utrzymał w mocy decyzję, uznając reklamację za niezasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w całości i zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Protokolant: Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za pobór wód I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 2027 (słownie: dwa tysiące dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z [...].03.2018 r. zatytułowanym "Informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr [...], [...],[...], sporządzonym na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm.; dalej w skrócie "u.p.w.") oraz decyzji nr [...] - Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej też jako "Dyrektor Zarządu Zlewni" lub "organ") ustalił Nadleśnictwu [...] (zwanemu też dalej "skarżącym") za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 5230,00 PLN za pobór wód. Organ wyjaśnił, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 3 u.p.w. oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502), jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250.00 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 1.11600000 m³/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.00031000 m3/s oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250.00 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 205.20000000 m³/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.05700000 m³/s.
Reklamację od opisanej Informacji złożyło Nadleśnictwo [...], które wniosło o całkowite odstąpienie od opłaty, podnosząc, że naliczanie opłaty jest bezpodstawne, gdyż niniejsza usługa wodna nie kwalifikuje się wprost do ponoszenia opłat. Nadleśnictwo zakwestionowało również sposób naliczenia opłaty za napełnienie zbiornika. Podniosło, że napełnienie zbiornika nastąpiło w latach 2011-2013, stąd nieprawidłowym jest naliczenie opłaty za napełnienie w sytuacji gdy woda pobierana jest jedynie na podtrzymanie zalewu, to jest uzupełnienie strat na parowanie. Wskazano przy tym, że celem wybudowania zbiornika jest zwiększenie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych. W tym kontekście podano, że zbiornik służy m.in. do nawadniania podsiąkowego przyległych upraw leśnych, a opłaty stałej nie ponosi się – zgodnie z art. 270 ust. 2 u.p.w. - za pobór wód na cele leśne. Ponadto podano, że Nadleśnictwo poniosło koszty na działania które są zadaniami organów administracji rządowej oraz samorządowej i Wód Polskich, tj. ochroną przeciwpowodziową oraz przeciwdziałaniem skutkom suszy, jak również ponosi w całości koszty utrzymania tych urządzeń.
Rozpoznawszy reklamację Nadleśnictwa, Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uznał ją za niezasadną i decyzją z [...].04.2018 r., wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 3, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w. określił Nadleśnictwu za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 5230,00 PLN, w tym: 1) 29.00 zł za pobór wody z cieku [...] w km [...] obr. [...] na podtrzymanie zalewu zbiornika nr [...]; 2) 5201.00 zł za pobór wody z cieku [...] w km [...] obr. [...] na zalanie zbiornika nr [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że nie uznał reklamacji Nadleśnictwa [...] z tego względu, że treść pozwolenia wodnoprawnego nie wskazuje, że pobór wody dla potrzeb zbiornika stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw (art. 270. ust. 2 u.p.w.). Natomiast naliczenie opłaty za wypełnienie czaszy zbiornika nastąpiło po upływie 5-7 lat, co jest zgodnie z zapisami pozwolenia wodnoprawnego, które wskazuje, że powtórne wypełnienie czaszy zbiornika nastąpi co 5-8 lat. W dalszej części organ podał, że Nadleśnictwo [...] korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...].11.2011 r., wydanego przez Starostę [...] na pobór wód powierzchniowych w ilości 1,116 m3/h z cieku [...] na podtrzymanie zalewu zbiornika oraz w ilości 205,20 m3/h z cieku [...] na zalanie zbiornika, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. obowiązane jest ponosić opłatę za usługi wodne.
Skargę na opisaną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyło Nadleśnictwo [...], które wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie: przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 270 ust. 2 u.p.w.; przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa operatu wodnoprawnego będącego podstawą do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Rozwijając postawione zarzuty Nadleśnictwo wskazało, że w świetle poprzednio obowiązujących przepisów, tj. art. 294 pkt 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska w związku z budową zbiorników wodnych w lasach i pełnionych przez nie funkcji, czyli nawadniania wodami powierzchniowymi gruntów leśnych, istniały zwolnienia z opłat środowiskowych za pobór wód. Zarówno stan faktyczny jak i sam zapis artykułu zwalniającego z opłat nie uległy zmianie. W wyniku jednak zmian przepisów prawa wodnego nastąpił rozłam przyjętej prawnej formuły pomimo, że obecne przepisy również umożliwiają nie naliczanie opłat stałych, a dalej również opłat zmiennych. Nadleśnictwo [...] zakwestionowało w całości zasadność opłat za usługi wodne naliczone na podstawie decyzji Starosty [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego – wywodząc podobnie jak w reklamacji – że zbiornik służy m.in. do nawadniania podsiąkowego przyległych upraw leśnych, a opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód na cele leśne, art. 270 ust. 2 u.p.w. Ponadto wskazało, że poniosło koszty na działania związane z ochroną przeciwpowodziową oraz przeciwdziałaniem skutkom suszy, jak również koszty utrzymania stosownych urządzeń. W ocenie strony skarżącej Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] błędnie przyjął, iż art. 270 ust. 2 u.p.w. nie ma zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego tj. zwolnienia z opłaty za usługi wodne za pobór wody dla celów eksploatacyjnych zbiornika nr [...]. Niezależnie od powyższego strona zakwestionowała również sposób naliczenia opłaty wywodząc, że w pozwoleniu wodnoprawnym nie jest określone kiedy zbiornik zostanie napełniany oraz kiedy będą uzupełniane straty związane z parowaniem z lustra wody, ale już w operacie wodnoprawnym na podstawie którego wydawane jest pozwolenie wodnoprawne wyliczony jest czas napełniania oraz uzupełniania strat. I tak: napełnienie zbiornika ma trwać 1 dzień i 16 godzin (« 2 dni) w miesiącu kwietniu lub październiku, a uzupełnianie strat na parowanie w okresie wegetacyjnym od m-ca marca do października (okres wegetacyjny w okolicy [...] wynosi 220 dni). Wyliczenie: zalanie zbiornika (w 2013r) 205,20 m3/h = 0,057 m3/s x250,00 zł/doba x doby = 28,50 zł, podtrzymanie zalewu 1,116m3/h = 0,00031 m3/s x 250,00 zł x 220 dni = 17,05 zł, łącznie 28,50+17,05= 45,55 zł« 46,00zł. Ponadto zarzucono Dyrektorowi Zarządu Zlewni w [...] naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. wskazując, że Nadleśnictwo [...] nie zostało poinformowane o wszczęciu postępowania w sprawie naliczania opłat rocznych jak również o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania z tym materiałem przed wydaniem decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko co do braku ustawowych podstaw do odstąpienia od naliczenia opłaty. Nadto wskazał, że nie naruszył przepisów postępowania, w tym nie uchybił art. 10 k.p.a. W kontekście tego ostatniego podał, że w sprawie mamy do czynienia z postępowaniem reklamacyjnym, a nie stricte postępowaniem odwoławczym regulowanym przepisami k.p.a.
W piśmie procesowym z dnia [...].08.2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych w tym piśmie świadków, na okoliczność poboru wody do celów leśnych. Postanowieniem z dnia [...].09.2018 r. Sąd oddalił powyższy wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto w myśl art. 134 § 1 Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy - i w związku z tym podlega uchyleniu.
Zgodnie z art. 268 ust. 1 u.p.w. opłatę za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód powierzchniowych. Składa się ona z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1 u.p.w.). Stosownie do art. 271 ust. 1 pkt 1 u.p.w. wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Zgodnie z art. 271 ust. 3 u.p.w. wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ.
Z cytowanych przepisów wynika, że przedmiotowa opłata stanowi opłatę roczną. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty wiąże się zatem z korzystaniem w danym roku z jednej z usług wodnych wymienionych w art. 35 ust. 3 u.p.w. W przepisie art. 35 ust. 1 u.p.w. wskazano, że usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza powszechne korzystanie z wód, zwykłe korzystanie z wód oraz szczególne korzystanie z wód. Jedną z wymienionych w katalogu usług wodnych w art. 35 ust. 3 u.p.w. jest pobór wód powierzchniowych i podziemnych (pkt 1). W ocenie Sądu, treść tego przepisu interpretować należy funkcjonalnie – z uwzględnieniem rzeczywistego poboru wody, a więc korzystania z usługi wodnej przez użytkownika w danym czasie. W konsekwencji, art. 268 ust. 1 pkt 1 u.p.w., wedle którego opłaty za usługi wodne uiszcza się za pobór wód powierzchniowych, znajdzie zastosowanie w razie faktycznego korzystania z zasobu tego rodzaju wód.
Wobec powyższego, organy administracji publicznej nie powinny abstrahować od okoliczności konkretnej sprawy, powołując się jedynie na wydane uprzednio pozwolenie wodnoprawne w sytuacji, w której z treści tego pozwolenia nie wynika, że pobór wód dla danego celu ma charakter ciągły i trwać będzie przez cały okres na jaki udzielono zezwolenie. Istotne bowiem jest wykazanie, że adresat pozwolenia korzystał w okresie rozliczeniowym z poboru wód. W przypadku braku rzeczywistego korzystania z usługi wodnej w postaci poboru wód, obowiązek określony w art. 268 ust. 1 u.p.w. nie ziszcza się. W tym kontekście, zastrzeżenia budzić musi zasadność wymierzenia opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r za pobór wody powierzchniowych w ilości 205,20m³/h na wypełnienie czaszy zbiornika nr [...]. Treść udzielonego Nadleśnictwu pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...].11.2011r. obejmuje zgodę na szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wódy z cieku [...] na potrzeby: zalania zbiornika nr [...], podtrzymania zalewu oraz powtórnego wypełnienia czaszy zbiornika co 5-8 lat (w okresie jesienno-zimowym), po przeprowadzeniu remontu projektowanych urządzeń wodnych. Pozwolenie wodnoprawne różnicuje zatem pobór wody powierzchniowej do jednorazowego zalania zbiornika od corocznego poboru wód w celu podtrzymania zalewu. Ponadto przewiduje możliwość powtórnego wypełnia czaszy zbiornika co 5-8 lat (w okresie jesienno-zimowym), po przeprowadzeniu remontu projektowanych urządzeń wodnych. W tym kontekście strona skarżąca w reklamacji a później w skardze wskazała, że napełnienie zbiornia nastąpiło w roku jego budowy, tj. w latach 2011-13, a w następnych latach woda pobierana jest jedynie na podtrzymanie zalewu, czyli uzupełnienie strat na parowanie. Z kolei organ administracji wodnej utrzymuje, że naliczenie opłaty za wypełnienie czaszy zbiornika nastąpiło po upływie 5-7 lat, co jest zgodne z zapisami pozwolenia wodnoprawnego, które wskazuje, że powtórne wypełnienie czaszy zbiornika nastąpi co 5-8 lat. W ocenie Sądu, takie stwierdzenie jest lakoniczne i nie zawiera żadnej analizy pozwolenia wodnoprawnego ani w kontekście zarzutów reklamacji, ani tym bardziej w zakresie jego rzeczywistej treści. Organ nie wykazał w kontekście całości treści pozwolenia wodnoprawnego, że takie powtórne napełnienie czaszy: po pierwsze - faktycznie nastąpiło i kiedy dokładnie, a po drugie – zupełnie pominął ostatni fragment pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego powtórnego wypełnienia czaszy zbiornika, gdzie uzależniono takie korzystanie z wód od zdarzenia jakim jest przeprowadzenie remontu projektowanych urządzeń wodnych. W tym zakresie organ po wniesieniu reklamacji i jej nieuznaniu nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego zgodnie z zasadami kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestia faktycznego poboru wody na powtórne wypełnienie czaszy zbiornika w okresie rozliczeniowym od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. wymagała więc wyjaśnienia. W szczególności powinien znaleźć zastosowanie art. 79a k.p.a. w związku z art. 14 ust. 2 u.p.w. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ, złożenie reklamacji wszczyna postępowanie administracyjne, stanowi bowiem "żądanie" w rozumieniu art. 79a § 1 k.p.a. W konsekwencji wydanie przez organ decyzji powinno być poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, spełniającego rygory przewidziane w szczególności w art. 7, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 k.p.a. Zwłaszcza należy zwrócić uwagę na zasadę rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.). Ponadto, skoro opłatę za usługi wodne zalicza się do danin publicznych, konsekwencją reguły interpretacyjnej in dubio pro trubutario będzie brak usprawiedliwienia dla rozstrzygania wątpliwości dotyczących treści udzielonego pozwolenia wodnoprawnego na niekorzyść strony. W takiej sytuacji ustalenie opłaty stałej w roku 2018 r. za pobór wód powierzchniowych na powtórne wypełnienie czaszy zbiornika co 5-8 lat, po przeprowadzeniu remontu projektowanych urządzeń wodnych, bez wykazania przez organ, że taki sposób korzystania z usług wodnych istnieje w momencie wydania zaskarżonej decyzji, świadczy o nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i podjęciu decyzji bez zbadania wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W efekcie wydane w tym zakresie orzeczenie należy traktować jako przedwczesne i podjęte z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1, art. 79a i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie jest to jedyny powód uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd dostrzegł bowiem wadliwość dotyczącą sposobu naliczenia spornej opłaty, a tym samym jej wysokości.
Podstawę naliczenia opłaty stałej stanowi przytoczony wyżej przepis art. 271 ust. 3 u.p.w. Przepis ten mówi ogólnie o "maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego", nie precyzując w szczególności, czy chodzi w tym przypadku o wskaźnik maksymalnego poboru godzinowy (Qmax.h), czy też roczny (Qmax.roczne). Tymczasem stanowiącym podstawę ustalenia opłaty stałej w niniejszej sprawie pozwoleniu wodnoprawnym zostały określone oba te wskaźniki: w zakresie poboru wody na podtrzymanie zalewu: Qmaxh = 1,116 m³/h i Qmaxr = 6568 m³/r oraz w zakresie powtórnego wypełnienia czaszy zbiornika: Qmaxh = 205,20 m³/h i Qmaxr = 6465 m³/r. W związku z tym, w ocenie Sądu, na tle art. 271 ust. 3 u.p.w. zaktualizowały się przesłanki do zastosowania art. 7a § 1 in principio k.p.a., który to przepis w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie – przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te nakazuje rozstrzygać na korzyść strony. Jest bowiem poza sporem, że w tej sprawie nie występuje żadna z przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 7a § 1 in fine k.p.a. ("...chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ") oraz w art. 7a § 2 k.p.a. ["Przepisu § 1 nie stosuje się: 1) jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego; 2) w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych"]. Do obliczenia wysokości spornej opłaty stałej organ powinien przyjąć bardziej korzystny dla strony – bo skutkujący niższa opłatą stałą – roczny wskaźnik maksymalnego poboru wody. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ zastosował wskaźnik mniej korzystny – godzinowy – czym naruszył art. 271 ust. 2 u.p.w. w zw. z art. 7a § 1 in principio k.p.a. Niezależnie od powiedzianego należy zauważyć, że przyjęcie, tak jak uczyniły to organ w zaskarżonej decyzji, wskaźnika maksymalnego poboru godzinowego (Qmaxh), zamiast rocznego (Qmaxr), powoduje, że obliczona na jego podstawie ilość wody pobranej w ciągu roku przekraczać będzie dopuszczalny limit ilości pobranej wody w ciągu roku określony w pozwoleniu wodnoprawnym. Podanie w pozwoleniu wodnoprawnym parametru Qmaxh. nie oznacza, że pobór wody z taką wydajnością odbywać się będzie w każdej godzinie doby i w każdej dobie roku. Podanie w pozwoleniu wodnoprawnym parametru chwilowego oznacza wyłącznie to, że podmiot korzystający ze środowiska jest dodatkowo ograniczony dodatkowym parametrem "chwilowym", co nie oznacza, że na jego podstawie można obliczyć limit roczny, który został odrębnie określony i nie zawsze jest prostą wielokrotnością Qmaxh, podanego w pozwoleniu wodnoprawnym. W związku z tym wskaźnik ten nie może być brany pod uwagę przy obliczaniu - maksymalnej ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Dlatego też na potrzeby wyliczenia opłaty stałej według wzoru przedstawionego w art. 271 ust. 3 u.p.w., to wskaźnik Qmaxr w wysokości 6568 m³/rok należy przeliczyć na m³/s, a następnie pomnożyć przez 365 dni i stawkę jednostkową opłaty, gdyż taką ilość wody Nadleśnictwo może pobrać legalnie w ciągu roku do podtrzymania zalewu.
Przechodząc do oceny zaistnienia w sprawie przesłanki zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłaty stałej na podstawie art. 270 ust. 2 u.p.w., w ocenie Sądu, w tym zakresie stanowisko Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] jest prawidłowe. Badając możliwość objęcia skarżącej strony tym zwolnieniem, organ oparł się na treści decyzji z [...].11.2011 r. Wynika z niej, że Nadleśnictwu [...] udzielono pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wody z cieku [...] na potrzeby zalania oraz podtrzymywania zalewu zbiornika nr [...] znajdującego się na terenie Leśnictwa [...]. Podstawę techniczną wydanej decyzji stanowiło opracowanie pn. Operat wodnoprawny. Zbiornik wodny małej retencji nr [...] w Leśnictwie [...] oddz. Nr [...] i [...]. Treść pozwolenia wodnoprawnego – zarówno rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia – nie wskazuje zatem, że pobór wód dotyczy celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Przeciwnie, mowa jest wyłącznie o zbiorniku małej retencji. W takiej sytuacji, przyjmując, że treść pozwolenia wodnoprawnego ma istotny wpływ na fakt naliczenia i wysokość opłaty (aczkolwiek w wielu przypadkach nie jest wystarczające odwołanie się tylko do samego pozwolenia), brak było wystarczających podstaw do przyjęcia, że w sprawie zaistniała przesłanka do zwolnienia z opłaty na podstawie art. 270 ust. 2 u.p.w. Tym bardziej, że w przedstawionej w reklamacji a późnej w skardze argumentacji, skarżąca strona oprała się jedynie na twierdzeniach nie popartych żadnymi dowodami źródłowymi, że sporny zbiornik służy m.in. do nawadniania podsiąkowego przyległych upraw leśnych. Akceptacja takiego stanowiska przez Sąd, oznaczałaby w praktyce zwolnienie wszystkich zbiorników małej retencji, znajdujących się na obszarach leśnych z opłaty rocznej na podstawie art. 270 ust. 2 u.p.w. Należy przy tym podkreślić, że wszelkie odstępstwa od zasady naliczenia opłaty stałej (o charakterze przedmiotowym czy też podmiotowym) muszą wyraźnie wynikać z przepisu prawa, przy czym, jak wszelkie odstępstwa od zasady, podlegają one ścisłej wykładni. Przekonanie zatem strony skarżącej o tym, że pobór wód powierzchniowych z cieku [...] faktycznie następuje również na cele leśne na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, powinno raczej znaleźć przełożenie w złożeniu stosownego wniosku o zmianę w tym zakresie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...].11.2011 r. lub ewentualnie w ponownie prowadzonym postępowaniu strona powinna udokumentować taki właśnie cel zbiornika nr [...].
W tych okolicznościach, ponownie rozpoznając reklamację, organ zobowiązany będzie uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i poprawnie sporządzić uzasadnienie decyzji odnosząc się szczegółowo do zarzutów i stanowiska strony podniesionych w reklamacji. Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone naruszenia wskazanych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło