II SA/Wr 43/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2020r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego, Lasy Państwowe-Nadleśnictwo Ś. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L.Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 190 zł (słownie: sto dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) Dyrektor Zarządu Zlewni w L.Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "DZZ"), po rozpatrzeniu reklamacji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Ś.(dalej jako "skarżący"), określił skarżącemu opłatę zmienną za okres III kwartału 2018 r. w kwocie 19 zł za usługę wodną w postaci poboru wód powierzchniowych. W uzasadnieniu decyzji DZZ wyjaśnił, że skarżący uprawniony jest do poboru wód powierzchniowych z potoku B. W.dla potrzeb zbiornika retencyjnego w leśnictwie B.(pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją nr [...]Starosty Ś. z [...] r.). Ponieważ według przedłożonej przez skarżącego informacji, we wskazanym okresie pobrano wodę w ilości 100 m3, należało ustalić opłatę zmienną w kwocie 19 zł, biorąc pod uwagę stawkę opłaty zmiennej 0,057 zł/m3; współczynnik różnicujący 2,8 dla wód niepodlegających procesom uzdatniania oraz współczynnik różnicujący 1,2 dla wód powierzchniowych obszaru działania RZGW we W.(§ 5 ust. 1 pkt 34 lit.a, ust. 3 pkt 1 i ust. 7 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 XII 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne – Dz.U. 2017 r., poz. 2502). Jednocześnie DZZ wyjaśnił, że nie było podstaw do uwzględnienia reklamacji skarżącego, który powoływał się na zwolnienie z opłaty zmiennej. DZZ zaznaczył, że wbrew ocenie skarżącego w okolicznościach sprawy nie można uznać, że pobór wód powierzchniowych dokonywany jest na cele leśne na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Przesiąkanie do gruntów leśnych retencjonowanej i spiętrzonej w zbiorniku wody i poprawa warunków wilgotności lasu stanowi efekt uboczny funkcjonowania zbiornika i nie jest działalnością związaną z nawadnianiem konkretnych gruntów i upraw. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego wnosząc o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W szczególności podkreślono, że zbiornik retencyjny w leśnictwie B. realizowany był w celu przeciwdziałania skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich, co skarżący wykazywał przedkładając do DZZ stosowną dokumentację. Przedsięwzięcie w postaci poboru wód i ich retencji służy w konkretnym przypadku przede wszystkim utrzymaniu optymalnego poziomu wody gruntowej na terenach przyległych (zabezpieczenie gruntów okalających zbiornik przed utratą nawodnienia). W konsekwencji – zdaniem skarżącego - DZZ niezasadnie stwierdził podstawy do ustalenia opłaty zmiennej. W odpowiedzi na skargę DZZ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w okolicznościach sprawy nie wystąpiły podstawy do ustalenia opłaty za usługi wodne. Jak wynika z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 20 VII 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.) – dalej jako "pr.w." - usługi wodne obejmują: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; 2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód; 3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję; 4) odbiór i oczyszczanie ścieków; 5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych; 6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej; 7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast; 8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast; 9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych. Jednocześnie według art. 268 ust. 1 pr.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się za: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; 2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi; 3) odprowadzanie do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast; 4) pobór wód podziemnych i wód powierzchniowych na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych; 5) wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków z chowu lub hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych. Zestawienie art. 35 ust. 3 i art. 268 ust. 1 pr.w. wskazuje jednoznacznie, że nie wszystkie usługi wodne mają charakter odpłatny. Usługą wyłączoną z systemu odpłatności jest m.in. retencjonowanie wód określone w art. 35 ust. 3 pkt 2 pr.w. W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że wobec odrębnego uregulowania usługi retencjonowania wody od usługi polegającej na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych określonej w art. 35 ust. 3 pkt 1 pr.w., brak jest podstaw do pobierania opłaty na podstawie art. 268 ust. 1 pkt 1 pr.w. Pobieranie wody płynącej z cieku jedynie w celu jej retencjonowania nie powoduje kosztów środowiskowych czy zasobowych w rozumieniu przepisów pr.w., wręcz przeciwnie – zmniejsza ryzyko ich powstania. Retencjonowana woda jest odprowadzana do środowiska w stanie niepogorszonym, w takiej ilości, w jakiej nastąpił jej pobór. Pobieranie opłaty za tego rodzaju usługę wodną nie realizuje zatem zasady zwrotu kosztów usług wodnych. Retencjonowanie wody umożliwia wręcz prowadzenie prawidłowej gospodarki wodnej, poprzez uwilgotnienie sąsiednich terenów, utrzymanie optymalnego poziomu wód gruntowych, co pomaga zapobiegać potencjalnym szkodom środowiskowym, mogącym powstać wskutek suszy czy pożaru. Nie ma więc podstaw do uznania, że pobór wód w celu ich retencjonowania stanowi usługę wodną, o jakiej mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 pr.w., a więc podlega opłacie (zob. np. wyroki NSA z 15 VI 2020 r., II OSK 3463/19; z 26 VI 2020 r., II OSK 4029/19 – CBOSA). Przyjęcie stanowiska, że należy uiszczać opłatę za pobór wody w celu jej retencjonowania na zasadzie art. 268 ust. 1 pkt 1 pr.w. czyniłoby iluzorycznym zamierzenie ustawodawcy polegające na zwolnieniu z opłaty usług wodnych w postaci retencji. Nie ulega wątpliwości, że woda retencjonowana to jest ta sama woda, która została wcześniej w tym celu pobrana. Opłata za pobór tej wody byłaby więc w istocie opłatą za jej retencjonowanie. W takiej sytuacji cel ustawodawcy, jakim było zaniechanie nakładania opłat za retencjonowanie wody nie zostałby osiągnięty (zob. wyrok NSA z 10 VI 2020 r., II OSK 3752/19 – publ. CBOSA). W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że pobór wód powierzchniowych przez skarżącego dokonywany jest w celach retencji. Okoliczność ta przesądza o braku podstaw do ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne i to niezależnie od oceny, czy pobór służy nawadnianiu gruntów leśnych. Określając wysokość opłaty zmiennej z pominięciem rzeczywistego celu, dla którego następował pobór (tj. retencji wód), zaskarżona decyzja naruszyła art. 268 ust. 1 pr.w. w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. W konsekwencji decyzję należało uchylić na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) – dalej "ppsa". Rozpatrując reklamację ponownie DZZ uwzględni sformułowane wyżej oceny prawne. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (90 zł).