II SA/Wr 430/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-09-12

Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Olga Białek, Anna Siedlecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pobór wody z cieku na potrzeby zalania i podtrzymania zbiornika wodnego, który służy m.in. do nawadniania podsiąkowego przyległych upraw leśnych, podlega opłacie stałej za usługi wodne na podstawie Prawa wodnego, czy też korzysta ze zwolnienia przewidzianego dla celów leśnych na potrzeby nawadniania?
Ratio decidendi
Organ administracji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 11 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nierozpatrzenie zarzutów strony skarżącej dotyczących zastosowania zwolnienia z opłaty stałej na podstawie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Uzasadnienie decyzji było lakoniczne i nie wyjaśniało podstawy prawnej rozstrzygnięcia w kontekście podniesionych argumentów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, organ błędnie obliczył maksymalny pobór wody do celów ustalenia opłaty stałej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w L. ustalającej Nadleśnictwu B. opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych na zalanie i podtrzymanie zbiornika wodnego. Nadleśnictwo wniosło reklamację, a następnie skargę do WSA, argumentując, że pobór wody służy celom leśnym na potrzeby nawadniania, co powinno skutkować zwolnieniem z opłaty stałej na podstawie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Strona skarżąca kwestionowała również sposób naliczenia opłaty oraz zarzuciła naruszenie procedury administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w całości i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 2003 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant: Starszy asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwa B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w L. na rzecz strony skarżącej kwotę 2003 zł (słownie: dwa tysiące trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Informacją roczną z dnia [...] marca 2018 r. Zastępca Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił Nadleśnictwu [...] - na podstawie art. 271 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne i w oparciu o decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. (znak: [...]) - za okres 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 5075,00 zł. za usługi wodne określone w tej decyzji. Od powyższej informacji rocznej reklamację wniosło Nadleśnictwo [...] zarzucając, że naliczenie opłaty jest bezpodstawne, gdyż niniejsza usługa wodna nie kwalifikuje się wprost do ponoszenia opłat. Pozwolenie wodnoprawne dotyczy szczególnego korzystania z wód w zakresie poboru wody z cieku [...] na potrzeby zalania zbiornika wodnego nr [...] i podtrzymania zalewu. Zdaniem Nadleśnictwa, w sprawie znajduje zastosowanie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym, opłaty stałej nie ponosi się za pobór wody do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Objęty pozwoleniem zbiornik zbudowano mając na celu przede wszystkim zwiększenie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych. Ze względu na zmiany klimatyczne charakteryzujące się intensywnymi opadami wiosennymi, okresami suszy w porze letniej oraz stanami systemów melioracyjnych, które doprowadziły do obniżenia zwierciadła wód gruntowych i powierzchniowych – co prowadzi do przesuszenia siedlisk leśnych – Lasy Państwowe od 20 lat realizują inwestycje związane z retencjonowaniem wody. Spowodowało to efekty, w postaci zwiększenia zasobności w wodę siedlisk leśnych a także odtworzenia zdegradowanych ekosystemów wodno-błotnych. Dzięki temu projektowi powstały obiekty służące polepszeniu warunków wilgotnościowych na danym terenie. Wyjaśniono także, że wśród licznych funkcji jakie mogą pełnić małe zbiorniki wodne oraz piętrzenia na ciekach, można wymienić: zapobieganie suszy; funkcje przeciwpowodziowe przez zatrzymanie nadmiaru wód opadowych na terenach leśnych, spłaszczanie fali powodziowej w niższych partiach zlewni; odtworzenie naturalnych warunków wodnych torfowisk i innych mokradeł; podtrzymanie poziomu wód gruntowych; podtrzymanie podziemnego zasilania źródlisk; podtrzymanie i powstawanie ostoi flory i fauny (..). Podsumowując, Nadleśnictwo stwierdziło, że przedmiotowe zbiorniki służą m. innymi do nawadniania podsiąkowego przyległych upraw leśnych. Nadto wskazało, że poniosło koszty na działania które są zadaniami organów administracji rządowej i samorządowej tj. zapobieganie skutkom suszy i ochrona przeciwpowodziowa (art. 163 i art. 183 Prawa wodnego). Poniosło i ponosi też, w całości koszty utrzymania tych urządzeń, polegające na eksploatacji, konserwacji i remoncie w celu zachowania ich funkcji. Zgodnie z art. 188 Prawa wodnego, w kosztach utrzymania urządzeń wodnych uczestniczy zaś ten, kto odnosi z nich korzyści – w tym wypadku Wody Polskie (których zadaniem jest ochrona przed powodzią i suszą). Niezależnie od powyższych zarzutów, Nadleśnictwo zakwestionowało sposób naliczenia opłaty za 2018 r., gdyż napełnienie zbiorników nastąpiło w roku ich budowy (lata 2011-2013). Nieprawidłowym jest więc naliczenie opłaty za napełnienie, gdy realnie pobiera organ wodę jedynie na podtrzymanie zalewu (uzupełnienie strat na parowanie). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 3, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 Prawa wodnego oraz art. 104 k.p.a. określił Nadleśnictwu [...] za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 5075.00 zł, w tym: 1/ 38 zł za pobór wody z cieku [...] na podtrzymanie zalewu zbiornika nr [...]; 2/ 5037 zł za pobór wody z cieku [...] na zalanie zbiornika nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie uznał reklamacji Nadleśnictwa [...] gdyż treść pozwolenia wodnoprawnego nie wskazuje, że pobór wody dla potrzeb przedmiotowego zbiornika stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw (art. 270. ust.2 Prawa wodnego). Natomiast naliczenie opłaty za wypełnienie czaszy zbiornika nastąpiło po upływie 5-7 lat, co jest zgodnie z zapisami pozwolenia wodnoprawnego, które wskazuje, że powtórne wypełnienie czaszy zbiornika nastąpi co 5-8 lat. Organ podał także, że w sprawie zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r., za pobór wód powierzchniowych z cieku [...] dla potrzeb zbiornika retencyjnego, gdyż reklamacja strony nie została uznana a Nadleśnictwo [...] korzysta z usługi wodnej w oparciu o pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] listopada 2011 r. wydane przez Starostę [...] na pobór wód powierzchniowych w ilości 1,487 m3/h z cieku [...] na podtrzymanie zalewu zbiornika oraz w ilości 198,72 m3/h z cieku [...] na zalanie zbiornika. Tym samym, zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązane jest ponosić opłatę za usługi wodne. W końcowej części organ wyjaśnił, że określenia wysokości opłaty stałej dokonał na podstawie art. 271 ust. 3 Prawa wodnego oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Tym samym opłata za pobór wód powierzchniowych na podtrzymanie zalewu została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250,00 zł , czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 1,487 m3/h – a po przeliczeniu 0.00041306 m3/s. Z kolei opłata za pobór wód powierzchniowych na wypełnienie czaszy zbiornika została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250,00 zł, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 198,72 m3/h - po przeliczeniu 0.05520000 m3/s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Nadleśnictwo [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie: - przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego; - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa operatu wodnoprawnego będącego podstawą do wydania pozwolenia wodnoprawnego, Argumentując powyższe zarzuty strona skarżąca podniosła, że w świetle poprzednio obowiązujących przepisów, tj. art. 294 pkt 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w związku z budową zbiorników wodnych w lasach i pełnionych przez nie funkcji (czyli nawadniania wodami powierzchniowymi gruntów leśnych) istniały zwolnienia z opłat środowiskowych za pobór wód – z których korzystała. Zdaniem Nadleśnictwa stan faktyczny, jak i sam zapis artykułu zwalniającego z opłat nie uległy zmianie. W wyniku jednak zmian przepisów prawa wodnego nastąpił rozłam przyjętej prawnej formuły pomimo, że obecne przepisy również umożliwiają nie naliczanie opłat stałych, a dalej również opłat zmiennych. Nadleśnictwo [...] zakwestionowało w całości zasadność opłat za usługi wodne naliczone na podstawie opisanej wcześniej decyzji Starosty [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego wywodząc, że zbiornik nr [...] służy m.in. do nawadniania podsiąkowego przyległych upraw leśnych, a opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód na cele leśne (art. 270 ust. 2 ustawy Prawo wodne). Ponadto wskazało, że poniosło koszty na działania związane z ochroną przeciwpowodziową oraz przeciwdziałaniem skutkom suszy, jak również koszty utrzymania stosownych urządzeń. W ocenie strony skarżącej, Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] błędnie przyjął, że art. 270 ust. 2 u.p.w. nie ma zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego tj. zwolnienia z opłaty za usługi wodne za pobór wody dla celów eksploatacyjnych przedmiotowego zbiornika. Niezależnie od powyższego strona zakwestionowała również sposób naliczenia opłaty wywodząc, że w pozwoleniu wodnoprawnym nie jest określone kiedy zbiornik zostanie napełniany, oraz kiedy będą uzupełniane straty związane z parowaniem z lustra wody, ale już w operacie wodnoprawnym na podstawie którego wydawane jest pozwolenie wodnoprawne wyliczony jest czas napełniania oraz uzupełniania strat. I tak: napełnienie zbiornika ma trwać 2 dni i 16 godzin (około 3 dni) w miesiącu luty-marzec, a uzupełnianie strat na parowanie w okresie wegetacyjnym od m-ca marca do października (okres wegetacyjny w okolicy [...] wynosi 220 dni). Pozwala to na następujące wyliczenie: zalanie zbiornika (w 2013 r.) 198,72 m³/h = 0,552 m³/s x 250,00 zł/doba x 2 doby = 41,40 zł, podtrzymanie zalewu 1,487m³/h = 0,00041306 m³/s x 250,00 zł x 220 dni = 22,72zł, - łącznie 41,40 + 22,72 = 64,12 zł« 64,00 zł. Poza powyższymi zarzutami, strona skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. wskazując, że nie została poinformowana o wszczęciu postępowania w sprawie naliczania opłat rocznych oraz o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania z tym materiałem przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ podkreślił, że działając w granicach i na podstawie prawa, zobowiązany jest do naliczenia opłaty stałej a ewentualne odstępstwa od niej mogłyby wynikać z wyraźnego przepisu prawa. Analiza Prawa wodnego wskazuje, że ustawodawca w zakresie opłat wyraźnie formułuje zwolnienia podmiotowe jak i przedmiotowe które nie znajdują jednak zastosowania w niniejszej sprawie. Strona przeciwna zaznaczyła, że fakt naliczenia i wysokość opłaty stałej uzależniona jest od treści pozwolenia wodnoprawnego, w którym – zgodnie z art. 403 Prawo wodne – powinien być określony cel korzystania z wód. Dlatego dla zastosowania zwolnienia z art. 270 ust. 2 w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym powinno być wyraźnie wskazane, że pobór ten dotyczy określonych celów leśnych na potrzeby nawadniana gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. Treść pozwolenia wodnoprawnego na podstawie którego naliczono sporną opłatę takiego celu zaś nie wskazuje. Co istotne, przepis art. 34 ust.12 Prawa wodnego, wyraźnie wskazuje, że nawadnianie gruntów i upraw w ilości większej niż średnioroczne 5 m3/ dobę, stanowi szczególny sposób korzystania z wód. Z treści pozwolenia wodnoprawnego wynika zaś, że skarżąca korzysta z usług wodnych o których mowa w art. 35 ust. 3 Prawa wodnego. Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych w tym piśmie świadków na okoliczność poboru wody do celów leśnych oraz ze sporządzonych operatów wodnoprawnych, między innymi, na okoliczność w jakim stopniu eksploatacja zbiornika wodnego ma wpływ na środowisko przez przesiąkane wody ze zbiornika do gleby oraz wpływu zbiorników na florę i faunę. Obecny na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej potrzymał skargę, zawarte w niej zarzuty i wnioski dowodowe. Pełnomocnik strony przeciwnej podtrzymał wniosek o oddalenie skargi w całości. Postanowieniem ogłoszonym na rozprawie Sąd, działając na podstawie art. 106 § 3 u.p.p.sa. oddalił zgłoszone wnioski dowodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia przeprowadzona zgodnie z kryteriami wynikającymi z art. 145 § 1 i § 2, przy uwzględnieniu art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2017, poz. 1369 ze zm. – dalej także "u.p.p.s.a") wykazała, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego co mogło mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Zaskarżoną decyzją organ ustalił Nadleśnictwu [...] opłatę stałą za szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wód powierzchniowych (z cieku [...] ) na zalanie zbiornika nr [...] oraz na podtrzymanie zalewu zbiornika nr [...]. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U z 2017, poz. 1566 ze zm. dalej u.p.w.). Z art. 267 wynika bowiem, że opłaty za usługi wodne stanowią jeden z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Przepis art. 268 (a także 269) formułuje regułę stanowiącą punkt wyjścia, w myśl której, do usług wodnych za które pobiera się opłaty zalicza się, między innymi, pobór wód podziemnych lub powierzchniowych (ust. 1 pkt 1 art. 268). Przepis art. 270 ust. 1 u.p.w. stanowi, że opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej zależnej od ilości wód pobranych. Jednocześnie ustawodawca przewiduje zwolnienia o charakterze podmiotowym i przedmiotowym od obowiązku ponoszenia opłaty stałej (i / lub opłaty zmiennej), które umieszczone są w różnych przepisach. W niniejszej sprawy istotne jest zwolnienie zawarte w art. 270 ust. 2 u.p.w. według którego, opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód dla celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. Strona skarżąca wywodzi bowiem, zarówno w skardze jak i wcześniej w złożonej reklamacji, że pobór wód objęty zaskarżoną decyzją korzysta ze zwolnienia wynikającego z przywołanego wyżej przepisu, co czyni nieuzasadnionym obciążenie jej opłatą za korzystanie z usługi wodnej na pobór wód w celu zalania zbiornika nr [...] i podtrzymania zalewu. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozważania wymagało, czy w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi wyjątek z art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy na ten właśnie przepis powoływała się strona skarżąca w złożonej reklamacji, podnosząc, że pobranie wód następuje w celu nawadniania podsiąkowego przyległych terenów upraw leśnych. Przystępując zatem do ustalenia opłaty w wysokości wyliczonej zgodnie z art. 271 ust. 3 u.p.w., organ powinien najpierw zbadać, czy istotnie jak podnosi strona, pobór wód nie następuje dla celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów lub upraw. Zdaniem Sądu wyjaśnienia także wymagało, czy istniały podstawy do ustalenia opłaty za pobór wód na zalanie zbiornika w sytuacji, gdy przedmiotowa opłata naliczona została za korzystanie z usług wodnych w 2018 r. (za okres od 1 stycznia 2018 do 31 grudnia 2018 r.) a skarżąca podnosiła w reklamacji, że napełnienie zbiornika miało miejsce w latach 2011-2013. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ nie dopełnił powyższych obowiązków. W decyzji brak bowiem przekonującej argumentacji, która wyjaśniałaby powyższe kwestie a tym samym potwierdzałaby zasadność naliczania opłat. W pierwszej kwestii Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie uznał reklamacji, ponieważ z treści pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] listopada 2011 r. nie wynika, że pobór wody dla potrzeb zbiornika (nr [...] na działce nr [...] w obrębie [...]) stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. W drugiej zaś stwierdził, że naliczenie opłaty za wypełnienie czaszy zbiornika nastąpiło po upływie 5-7 lat, co jest zgodne z zapisami pozwolenia wodnoprawnego które wskazuje, że powtórne wypełnienie czaszy zbiornika nastąpi co 5-8 lat. Stwierdzenie to ograniczyło się do jednego zdania i nie zawierało żadnej analizy pozwolenia wodnoprawnego w kontekście zarzutów reklamacji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera zatem żadnych rozważań, co do tego, czy zachodzą podstawy do zastosowania art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, tym bardziej, że organ w całości pominął milczeniem argumentację zawartą w reklamacji. Odnośnie zaś stwierdzenia organu, że opłatę naliczono za powtórne wypełnienie czaszy zbiornika co 5-7 lat, stwierdzić wypada, że organ nie wykazał w kontekście całości zapisu pozwolenia wodnoprawnego, że takie powtórne napełnienie czaszy: po pierwsze - faktycznie nastąpiło i po drugie - nie ustalił, czy a jeśli tak to kiedy, przeprowadzono remont projektowanych urządzeń wodnych. Strona skarżąca nie miała zapewnionych żadnych możliwości procesowych ustosunkowania się do tej kwestii, gdyż z informacji rocznej wcale nie wynikało, że wyliczona kwota opłaty 5037,00 zł odnosi się do powtórnego wypełnienia czaszy zbiornika. Także wydając decyzję organ popadł w tej kwestii w pewną sprzeczność, gdyż w rozstrzygnięciu wyraźnie wskazał, że podana wyżej kwota jest opłatą za zalanie zbiornika nr [...], podczas, gdy w uzasadnieniu decyzji mowa jest już o opłacie za wypełnienie czaszy zbiornika po upływie 5-7 lat. Tymczasem w pozwoleniu wodnoprawnym wyraźnie rozróżniono korzystanie z wód w zakresie "zalania zbiornika nr [...]", "podtrzymania zalewu", oraz "powtórnego wypełnienia czaszy zbiornika co 5-8 lat", ustalając inne limity roczne poboru wód. Nadto, odwołując się do powtórnego wypełnienia czaszy zbiornika, organ wybiórczo odczytał treść pozwolenia wodnoprawnego pomijając w całości istotny fragment zapisu znajdujący się w nawiasie: "w okresie jesienno-zimowym" i po przecinku o treści "po przeprowadzeniu remontu projektowanych urządzeń wodnych". Z przedstawionych wyżej uwag jasno wynika, że organ działał wadliwie, ponieważ wcześniej winien odnieść się do argumentacji strony i ustosunkować się do stanowiska, czy Nadleśnictwo w ogóle powinno ponosić opłatę stałą. Pomijając tak istotną kwestię, odstąpił de facto od wyjaśnienia przyczyn niezastosowania art. 270 ust 2 Prawa wodnego. Tym samym w decyzji nie uzasadnił w sposób należyty zastosowania w sprawie art. 271 ust. 3 Prawa wodnego, co powoduje, że zaskarżona decyzja zapała bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy udziale strony, tj. przedwcześnie i nosi cechy rozstrzygnięcia dowolnego. Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności uznać trzeba, że organ naruszył w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepis art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasady przekonywania określoną w art. 11 k.p.a. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z istoty uzasadnienia decyzji wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji jak również sposób rozumienia przez organ treści danego przepisu i zastosowanej przez niego metody wykładni. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz kwestionowania stanowiska organu. Powyższe pozostaje spójne z wynikającą z art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zasada ta ma szczególne znaczenie w wypadku wydania decyzji negatywnej dla strony, tj. odmawiającej przyznania uprawnienia lub nakładającej obowiązek, z którą mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Od organu, zwłaszcza w razie wydania takiej decyzji, wymagać należy wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Organ zaś w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jedynie w jednym, lakonicznym zdaniu odniósł się do zarzutów złożonej przez skarżącego reklamacji. Zasada przekonywania została tym samym naruszona bowiem organ pominął milczeniem twierdzenia lub wyjaśnienia strony, a także nie odniósł się do okoliczności przez nią podnoszonych. Niezależnie od powyższych uwag Sąd uznał za konieczne odniesienie się w niniejszej sprawie także do kwestii prawidłowości zastosowania art. 271 ust. 3 Prawa wodnego w zakresie dotyczącym znaczenia zwrotu - maksymalnej ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego (oczywiście w ciągu roku bo za taki okres naliczana jest opłata stała). W pozwoleniu wodnoprawnym z dnia [...] listopada 2011 r., ilość poboru wody z cieku [...] do podtrzymania zalewu określona została przez ustalenie trzech maksymalnych limitów: Qmaxh = 1, 487 m³/h, Qśrd = 35,686 m³/s, Qmaxr = 8743 m³/r. Jeżeli zatem legalny pobór wody na podtrzymanie zalewu w ciągu roku nie może być większy niż 8743 m³, to podana w pozwoleniu wodnoprawnym ilość poboru wody Qmax.roczne = 8743 m³/rok równoznaczna jest maksymalnemu poborowi, o którym mówi art. 271 ust.2 ustawy Prawo wodne ("która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego"). Gdyby przyjąć, tak jak uczyniły to Wody Polskie, że dla obliczenia opłaty stałej właściwy jest maksymalny godzinowy pobór wody, wynoszący 1,487 m³/h, to po pomnożeniu tej liczby przez liczbę godzin w ciągu doby (24), okazałoby się, że maksymalny pobór dobowy wyniósłby 35,685 m³/d i dalej po przeliczeniu przez 365 dni, dałoby to wielkość równą 13 025,025 m³/rok, a więc zdecydowanie większą niż wynika to z pozwolenia wodnoprawnego (8743 m³/rok). Tak więc potencjalnie dopuszczalna ilość pobranej wody w ciągu roku, obliczona na podstawie maksymalnego godzinowego poboru wody, jako przekraczająca limit roczny określony w pozwoleniu wodnoprawnym, nie może być - w myśl art. 271 ust.3 Prawa wodnego - uznana za maksymalną ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Dlatego też, na potrzeby wyliczenia opłaty stałej według wzoru przedstawionego w art. 271 ust.3 ustawy, to wielkość 8743 m³/rok należy wyrazić w m³/s, a następnie pomnożyć przez 365 dni i stawkę jednostkową opłaty, gdyż taką ilość wody Nadleśnictwo może pobrać legalnie w ciągu roku do podtrzymania zalewu. Podobne rozumowanie przepisu art. 271 ust. 3 Prawa wodnego dotyczy także obliczenia opłaty za powtórne wypełnienie czaszy zbiornika, o ile organ uzna po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, że Nadleśnictwo nie jest uprawnione do zwolnienia na podstawie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego oraz wykaże okoliczności uzasadniające naliczenie opłaty z tego tytułu. W toku ponownego postępowania, organ zobowiązany będzie uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i poprawnie sporządzić uzasadnienie decyzji odnosząc się do stanowiska strony podniesionego w reklamacji. Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone naruszenia wskazanych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit.c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 u.p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło