II SA/Wr 431/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. asesor WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., decyzją z dnia [...] nr [...] pozbawił uprawnień kombatanckich przysługujących K. Z., wdowie po kombatancie. Rozstrzygnięcie zostało oparte na podstawie art.20 ust.3 w związku z art.25 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142 , poz. 950 z póz. zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. Z. posiada uprawnienia po kombatancie, po zmarłym mężu, który otrzymał uprawnienia z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie od sierpnia 1946r do grudnia 1947r., podczas służby w Milicji Obywatelskiej. W myśl z art.25 ust.2 pkt.2 ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Ponieważ uprawnienia przysługujące wdowie pozostałej po kombatancie mają charakter pochodny do uprawnień współmałżonka, to skoro mężowi te uprawnienia nie przysługują, to nie mogą przysługiwać wdowie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. Z. podniosła, że mąż nie żyje ponad 22 lata i dziś nie można stwierdzić gdzie pracował, w jakim charakterze i jak długo. Wiadomym jej jest, iż brał udział w walkach przeciwko grupom Wehrwolfu, a uprawnienia kombatanckie nabył nie tylko z powodu pracy w MO. Ponadto stwierdziła, że brak podstaw prawnych do odebrania nabytych za życia uprawnień kombatantowi, a tym samym jej gdyż nabyła je po śmierci męża. Kierownik Urzędu ds. Bezpieczeństwa i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr. [...] utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. Przywołaną decyzję wydano na podstawie art. 20 ust .3 w związku z art. 25 ust.2 pkt.2 cyt. ustawy oraz art. 138§1pkt.1 w zw. z art.127§3 KPA. W uzasadnieniu organ wskazał, że mąż a następnie K. Z. posiada uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a więc z tytułu, jakiego nie zawiera obowiązująca ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Dlatego podstawą prawną do pozbawienia kombatanta uprawnień jest art. 25 ust. 2 pkt. 2 tej ustawy. Podnoszona okoliczność udziału w walkach z Wehrwolfem w czasie zatrudnienia w MO nie jest uznawana za działalność kombatancką, o czym stanowi art.1 ust.2 pkt.6 cyt. ustawy oraz co znalazło odzwierciedlenie w uchwale NSA z dnia 12-06-2000r. sygn.akt.OPS 5/00. W skardze K. Z. podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu. Stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest nieważna, bo wydana po śmierci męża, co pozbawia możliwości obrony i składania wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (w dniu wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 1997 r. Nr 142 , poz.950 ze zm.). Kwestie związane z utrzymaniem i pozbawieniem uprawnień kombatanckich regulują przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. I tak, na zasadzie art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1ust. 2 , art.2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Przywołany przepis art. 25 ust.2 pkt. 2 ustawy stanowi o pozbawieniu uprawnień kombatantów. Ponieważ uprawnienia wdów po kombatantach nie mają pierwotnego charakteru, lecz są to uprawnienia pochodne, a zatem zależą od istnienia uprawnień pierwotnych. Z istoty praw pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych, przy czym należy to rozumieć także w ten sposób, że nie może istnieć prawo pochodne, jeżeli istnieją przesłanki do pozbawienia prawa pierwotnego. Trzeba więc uznać, że jeżeli osoba, od której wywodzi się uprawnienie pochodne byłaby pozbawiona uprawnień pierwotnych, to istnieją przesłanki do pozbawienia uprawnień osoby, powołującej się jedynie na uprawnienia pochodne (por. uchwała SN z dnia 25 stycznia 1996 r., sygn. akt III AZP 32/95, OSNAP 1996/15/206). S. Z. byłby pozbawiony uprawnień kombatanckich, bowiem w wyniku postępowania weryfikacyjnego wykazano, iż uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a więc z tytułu jakiego nie zawiera ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skarżąca podnosiła okoliczność udziału męża w walkach z Wehrwolfem w czasie zatrudnienia w MO, jednakże ta działalność nie jest uznawana za kombatancką. Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, stąd służba w MO i uczestnictwo w walkach z grupami Wehrwolfu nie jest uznawane za działalność kombatancką, o czym stanowi art.1 ust.2 pkt. 6 ustawy. Stanowisko takie znalazło potwierdzenie w uchwale NSA z dnia 12 czerwca 2000r. sygn. akt OPS 5/00, ONSA 2001/1/3. Skoro skarżąca nie wykazała, aby przysługiwał mężowi inny tytuł do uprawnień, niż działalność w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", dlatego też pozbawienie K. Z. uprawnień wdowy po kombatancie nie narusza przepisu art. 25 ust.2 pkt 2 w związku z art. 20 ust.3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zauważyć należy, że w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego nie został zakwestionowany dowód w postaci zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w O. z dnia 1 lutego 1977r. Dowód ten wprost wskazuje na pełnienie przez S. Z. służby w organach Milicji Obywatelskiej i w tym okresie tj od 6 sierpnia 1946r. do 31 grudnia 1947r brania udziału w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem. Sąd odnosząc się do zarzutu skarżącej, w przedmiocie niemożliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z udziałem zmarłego męża zauważa, iż K. Z.. jako osoba uprawniona i jednocześnie strona postępowania miała możliwość składania wyjaśnień, przedkładać dowody na okoliczność zachowania uprawnień, z czego skorzystała wskazując na udział męża w walkach z grupami Wehrwolfu, co zostało wzięte pod uwagę przez organ przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie. Wobec tego, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym, oraz nie naruszono przepisów proceduralnych, należało na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzec jak w sentencji.