II SA/Wr 431/19

WyrokWSA we Wrocławiu2019-10-29

Skład orzekający: Olga Białek, Wojciech Śnieżyński, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wykonanie łącznika drogowego na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę, ale w ramach posiadanej służebności przejazdu i przechodu, może być podstawą do wydania nakazu rozbiórki, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że wykonanie łącznika drogowego bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną. Nawet jeśli inwestor posiadał służebność przejazdu i przechodu, nie zwalniało go to z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla obiektu budowlanego, jakim jest łącznik drogowy. Kluczowym powodem wydania nakazu rozbiórki było nieprzedłożenie przez inwestora wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej w wyznaczonym terminie, a nie sam fakt braku prawa do dysponowania nieruchomością.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. sp. k. wybudowała łącznik drogowy na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę obiektu. Spółka odwołała się, argumentując, że posiada służebność przejazdu i przechodu, a wykonane prace stanowią przebudowę lub utwardzenie powierzchni, nie wymagające pozwolenia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o rozbiórce. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: referent Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z/s we [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanegowe [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki łącznika drogowego wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oddala skargę w całości. Decyzją z [...].04.2019 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, stosując przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy - zaskarżoną odwołaniem wniesionym przez [...] sp. z o.o. sp. k. z/s [...] – decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] z [...].12.2018 r., nr [...], nakazującą – na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.) – odwołującej się stronie rozbiórkę wykonanego na działce nr [...] łącznika drogowego między ulicą [...], a droga wewnętrzną przebiegająca przez działkę nr [...],[...], obręb [...] we [...] (obejmującą wszystkie jego elementy: krawężniki, warstwę wierzchnią z kostki oraz podbudowę) – wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy opisał szczegółowo przebieg postępowania w sprawie, w tym wszystkie czynności orzecznicze podjęte w niej przez organy nadzoru budowlanego, a ponadto przedstawił argumentację prawną. Z zamieszczonego w uzasadnieniu decyzji odwoławczej opisu wynika m.in., że czynności organów nadzoru budowlanego dotyczyły zrealizowanego przez [...] sp. z o. o. sp. k. - w ramach budowy budynku L na terenie działki nr [...] wraz z zagospodarowaniem terenu w obrębie działek nr [...] i [...] - łącznika drogowego na działce nr [...], stanowiącej własność Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...][...][...]. Łącznik został wykonany z krawężnika betonowego oraz nawierzchni z kostki brukowej i stanowi połączenie układu drogowego znajdującego się na działce nr [...] z układem drogowym ulicy [...] na działce nr [...]. Postanowieniem z [...].08.2018 r., nr [...] organ I instancji wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie opisanego łącznika drogowego oraz nałożył na [...] sp. z o. o. sp. k. - inwestora ww. robót budowlanych - obowiązek dostarczenia w terminie 1 miesiąca od dnia kiedy postanowienie stanie się ostateczne: 1). zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2). czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem osób sporządzających projekt budowlany o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnymi na dzień opracowania projektu, 3). oświadczenia o posiadanym prawie o dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24.08.2016 r.). Na wniosek inwestora organ dwukrotnie zmieniał wyznaczony postanowieniem termin przedłożenia wymaganych dokumentów. Wobec bezskutecznego upływu terminu przedłożenia wymaganych dokumentów (do [...].11.2018 r.), decyzją z [...].12.2018 r., nr [...] organ I instancji nakazał [...] sp. z o. o. sp. k. rozbiórkę wykonanego na działce nr [...] łącznika drogowego. W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie art 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art 48 ust. 4 u.p.b. poprzez ich błędne zastosowanie wyrażające się uznaniem, że zachodzą przesłanki do rozbiórki łącznika drogowego, a to ze względu jedynie na fakt braku dysponowania przez inwestora prawem do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, w sytuacji gdy inwestor dysponuje takim prawem w postaci służebności przejazdu i przechodu co umożliwia mu wykonanie łącznika drogowe w celu wykonywania tego prawa w postaci służebności przejazdu i przechodu, gdyż w przeciwnym razie nie będzie mógł wykonywać tego prawa w sposób niezakłócony. Ponadto spółka zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 1c oraz pkt 5 u.p.b. poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w braku uznania, że spółka korzystając z prawa do dysponowania gruntem do celów budowlanych w postaci ustanowionego prawa służebności przejazdu i przechodu wykonała na łączniku działki nr [...] stanowiącym przejazd mieszkańców budynku L do drogi publicznej tj. ul. [...] prace budowlane nie wymagające uzyskiwania pozwolenia na budowę, czyli polegające na przebudowie istniejącego przejazdu (łącznik na działce nr [...]) oraz utwardzeniu powierzchni gruntu na działce budowlanej (działka nr [...]) w celu wykonywania w niezakłócony sposób prawa służebności przejazdu i przechodu. W uzasadnieniu odwołania jej autor wskazał na brak obiektywizmu organu w ocenie posiadania przez spółkę prawa do dysponowania nieruchomością nr [...] na cele budowlane. W tym zakresie powołano się na treść księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, gdzie widnieje wpis o służebności przejazdu i przechodu dla spółki przez działkę nr [...]. Służebność przejazdu i przechodu jest zaś prawem do dysponowaniem gruntem do celów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 11 u.p.b. Takie stanowisko potwierdza przytoczona teza z wyroku WSA z 18.07.2018 r., sygn. akt II SA/Go 158/18. Skoro zaś spółka posiada prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane związane z wykonywaniem prawem przejazdu i przechodu to wykonanie łącznika drogowego (budowa drogi) związane jest z tym prawem, a tym samym ustalenia organu nadzoru I instancji w tym zakresie są niewłaściwe. Zdaniem odwołującej się spółki nakaz rozbiórki jest przedwczesny z tego również względu, że organ nie uwzględnił kwalifikacji łącznika jako urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 u.p.b. Zgodnie z tym przepisem przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Wskazany łącznik stanowi przejazd do ulicy [...] z nowopowstałego budynku L przy ulicy [...]. Zgodnie zaś z treścią art. 29 ust. 2 pkt 1c u.p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na remoncie lub przebudowie urządzeń budowlanych. Zważywszy, że wskazana działka stanowi przejazd (wykonywany w ramach obowiązującej służebności przejazdu i przechodu) na jego przebudowę nie było wymagane pozwolenie na budowę. Po rozpatrzeniu odwołania [...] opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy dokonał kwalifikacji prawnej wykonanych robót budowlanych. W tym zakresie wskazał na regulację wynikającą z art. 28 ust. 1 u.p.b. Zgodnie z tym przepisem roboty budowlane - do jakich w myśl art. 3 pkt 7 należy: budowa (czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego), przebudowa, montaż, remont i rozbiórka obiektu budowlanego, można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 Prawa budowlanego. W przepisach art. 29-31 powołanej ustawy wymienione są enumeratywnie budowy oraz rodzaje robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, a ewentualnie zgłoszenia właściwemu organowi. Wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia bądź zgłoszenia oznacza, że zostały wykonane w ramach samowoli budowlanej. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie został wybudowany obiekt budowlany - łącznik drogowy o wym. dł. od ok. 7,5m do ok. 10m, szer. 0,75m - na działce nr [...]. Obiekt ten jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 u.p.b. o charakterze drogi (łącznika drogowego), która ma pełnić funkcje drogi łączącej wewnętrzną drogę z ul. [...]. Według organu odwoławczego o takim charakterze obiektu wskazuje jego usytuowanie, a także oświadczenie pełnomocnika inwestora zamieszczone w protokole z oględzin, w którym znalazło się potwierdzenie, że łącznik wykonano zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę. W tym miejscu organ odwoławczy stwierdził, że z decyzji Wojewody [...] z [...].09.2016 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...].04.2016 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono spółce [...] sp. z o. o. sp. k. pozwolenia na budowę budynku wielorodzinnego (oznaczonego symbolem "L") z garażem podziemnym, budynkiem kotłowni, terenowymi miejscami postojowymi i zagospodarowaniem terenu (z wyłączeniem infrastruktury podziemnej) przy ul. [...] (dz. nr [...],[...],[...],[...]), wynika, że nie obejmuje ona pozwolenia na budowę czegokolwiek na działce nr [...]. W przekonaniu organu odwoławczego o charakterze wybudowanej budowli i funkcji jaką ma pełnić, świadczą również kierowane przez inwestora do Wspólnoty Mieszkaniowej [...][...] pisma, w których zwraca się w związku z budową łącznika drogowego pomiędzy ulicami [...] i [...] i zajęciem przez tę drogę niewielkiego fragmentu działki nr [...] o zgodę na dysponowanie ww. fragmentem gruntu na cele budowlane. Ponadto, jak wynika z protokołu z kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji z [...] lipca 2018, to co wyróżnia sporny obiekt budowlany, jako budowlę, pełniącą funkcję drogi będącej w przedmiotowym przypadku łącznikiem drogowym to wykonany układ krawężników, nawierzchnia z kostki brukowej oraz to, że łączy dwa układy drogowe. Na podstawie powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał za zasadne zastosowanie trybu z art. 48 u.p.b., gdyż na budowę łącznika drogowego będącego budowlą pełniącą funkcję drogi wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, albowiem taka inwestycja nie została wyłączona w art. 29-31 u.p.b. z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro jednak inwestor, któremu umożliwiono legalizację łącznika drogowego, nie przedłożył dokumentacji wymaganej na podstawie art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.b. (pomimo dwukrotnie przedłużonego terminu na dostarczenie dokumentów), to organ nadzoru budowlanego nie miał innej możliwości jak wydanie nakazu rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu. Odnosząc się do zarzutów odwołania i okoliczności w nim podnoszonych organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność braku prawa od dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie była jedyną przesłanką do wydania nakazu rozbiórki, głównym powodem było nie złożenie wymaganych dokumentów celem legalizacji popełnionej samowoli budowlanej, tj. wypełnienie przesłanki z art. 48 ust. 4 u.p.b. Równocześnie według tego organu nie można uznać, że łącznik drogowy powstał na skutek remontu, czy też przebudowy, jakiegokolwiek urządzenia budowlanego (teren, na którym wybudowanego łącznik nie stanowił żadnego obiektu budowlanego, ani jego części, ani też urządzenia budowlanego związanego z którymś z obiektów budowlanych), jak również nie można zakwalifikować wykonanych robót budowlanych, jako utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej, gdyż jako takie należałoby traktować jedynie przygotowanie terenu pod np. budowę drogi, tymczasem wraz z utwardzeniem gruntu położeniem na nim kostki brukowej i wykonaniem krawężników rozgraniczających, stworzono pewien układ drogowy mający na celu przemieszczanie się po nim pojazdów, czy też pieszych z wewnętrznego układu drogowego na ul. [...], w związku z czym nie można tego uznać jako samego utwardzenia gruntu na działce budowlanej. Na potwierdzenie takiego stanowiska organ odwoławczy przytoczył tezę wyroku WSA z 12.07.2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1898/16. W skardze wniesionej przez [...] sp. z o.o. sp. k. z/s na decyzję odwoławczą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucono [...] naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 48 ust. 4 u.p.b. poprzez ich błędne zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że zachodzą przesłanki do rozbiórki łącznika drogowego, a to ze względu jedynie na fakt braku dysponowania przez inwestora prawem do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, w sytuacji gdy inwestor dysponuje takim prawem w postaci służebności przejazdu i przechodu co umożliwia mu wykonanie łącznika drogowe w celu wykonywania tego prawa w postaci służebności przejazdu i przechodu, gdyż w przeciwnym razie nie będzie mógł wykonywać tego prawa w sposób niezakłócony, a także naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 1c oraz pkt 5 u.p.b. poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w braku uznania, że inwestor korzystając z prawa do dysponowania gruntem do celów budowlanych w postaci ustanowionego prawa służebności przejazdu i przechodu wykonał na łączniku działki nr [...] stanowiącym przejazd mieszkańców budynku L do drogi publicznej tj. ul. [...] prace budowlane nie wymagające uzyskiwania pozwolenia na budowę, czyli polegające na przebudowie istniejącego przejazdu (łącznik na działce nr [...]) oraz utwardzeniu powierzchni gruntu na działce budowlanej (działka nr [...]) w celu wykonywania w niezakłócony sposób prawa służebności przejazdu i przechodu. Mając na uwadze sformułowane zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie spółki organ nadzoru budowlanego w sposób nie do końca obiektywny przyjął, że nie posiada ona prawa do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Powtórzono za odwołaniem argumentację dotyczącą skutków prawnych zamieszczenia w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości wpisu o służebności przejazdu i przechodu na rzecz spółki, co świadczy o prawie do dysponowaniem gruntem do celów budowlanych w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 11 u.p.b. Skoro spółka posiada prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane związane z wykonywaniem prawem przejazdu i przechodu to wykonanie łącznika drogowego (budowa drogi) związane jest z tym prawem, a tym samym ustalenia organu nadzoru I instancji w tym zakresie są niewłaściwe. Podtrzymano również zarzut dotyczący przyspieszonego wydania nakazu rozbiórki pomimo tego, że w ocenie spółki wskazany łącznik stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 u.p.b. Wskazany łącznik stanowi przejazd do ulicy [...] z nowopowstałego budynku L przy ulicy [...]. Zgodnie z treścią art. 29 ust. 2 pkt 1c u.p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na remoncie lub przebudowie urządzeń budowlanych. Zważywszy, że wskazana działka stanowi przejazd (wykonywany w ramach obowiązującej służebności przejazdu i przechodu) na jej przebudowę nie było wymagane pozwolenie na budowę. Według skarżącej strony sporny łącznik można również zakwalifikować jako powierzchnia gruntu, która uległa utwardzeniu w celu wykonywania prawa przejazdu i przechodu związanego ze służebnością. W przypadku takiej kwalifikacji wskazanych prac również nie było potrzeby uzyskiwania przez inwestora pozwolenia na budowę. Stosownie do art. 29 ust. 2 pkt 5 u.p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych. W odpowiedzi na skargę [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania objętej skargą decyzji z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę dla wydania powziętych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 48 ust. 1 tej ustawy, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Z art. 48 ust. 2 u.p.b. wynika zaś, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, zaś w postanowieniu tym ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a także dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 (art. 48 ust. 3 u.p.b.), tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W razie zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 u.p.b.). W stanie faktycznym sprawy bezsporne jest, że skarżąca spółka wykonała obiekt budowlany - łącznik drogowy, będący budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 u.p.b. o charakterze drogi bez wymaganego pozwolenia na budowę. W tym miejscu należy wskazać, że Wojewoda [...] i w decyzji nr [...] z [...].09.2016 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z [...].04.2016r. stwierdził, że zamierzenie budowlane objęte decyzją nr [...] i zatwierdzonym nią projektem budowlanym "nie będzie obejmowało swoim zakresem realizacji jakichkolwiek robót budowlanych na dz. nr [...]" (skarga na decyzję nr [...] oddalił WSA we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z 15.02.2017 r., sygn. akt II SA/Wr 764/16). Istotnym jest przy tym zauważyć, że powyższe rozstrzygnięcie zapadło w wyniku odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...][...][...], która wnosząc odwołanie od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...].04.2016 r. wyrażała obawy, że inwestor – [...]sp. z o.o. sp. k. z/s [...] w ramach tego zamierzenia inwestycyjnego – w celu zapewnienia dostępu do ul. [...] przez ul. [...] – planuje wykonać drogę dojazdową na należącej do Wspólnoty działce nr [...]. Wojewoda [...] i stwierdził kategorycznie, że takie zmierzenie nie jest objęte projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją nr [...]. Stwierdzić zatem należy, że inwestor nie uzyskał wówczas pozwolenia na budowę łącznika drogowego na działce nr [...], ani nawet o pozwolenie takie nie wystąpił, co oznacza że powyższe roboty wykonane zostały w warunkach samowoli budowlanej z art. 48 u.p.b. Sąd nie zgodził się przy tym z zarzutami skarżącej spółki co do błędnie ustalonego stanu faktycznego i prawnego w zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim dotyczą one kwalifikacji prawnej samowolnie przeprowadzonych robót. Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że wykonane przez skarżącą stronę roboty, polegające na wykonaniu podbudowy w postaci tłucznia, ułożeniu kostki betonowej oraz wykonaniu krawężników, nie kwalifikują się jako dokonanie przebudowy obiektu budowlanego, gdyż nie wiązały się one z wykonaniem robót, które miałyby polepszyć parametry techniczne dotychczasowej drogi (łącznika drogowego). Takie stanowisko wynika z tego już faktu, że jak wynika z decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...].09.2016 r. oraz projektu budowlanego przed wykonaniem spornych robót nie było takiego łącznika drogowego na działce nr [...]. Wspólnota Mieszkaniowa obawiał się wówczas że inwestor planuje dopiero wykonać drogę dojazdową na tej działce. O istnieniu takiej drogi dojazdowej nie może również świadczyć obciążenie działki nr [...] służebnością przejazdu i przechodu. Odróżnić należy bowiem sferę faktów świadczących o istnieniu na działce drogi (np. gruntowej) od ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność przejazdu i przechodu. Obciążenie nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności przejazdu i przechodu nie świadczy jeszcze o istnieniu obiektu budowlanego, który umożliwia wykonywanie tego prawa w sposób niezakłócony. Możność wykonywania prawa w postaci służebności przejazdu i przechodu jest warunkowana bowiem dokonaniem określonych zmian w sferze materialnej, tj. podjęciem określonych robót budowlanych. W stanie faktycznym sprawy takimi robotami było dopiero nawiezienie tłucznia, ułożenie kostki betonowej i wykonanie krawężników. Takich robót nie można kwalifikować zatem jako remontu lub przebudowy urządzenia budowlanego, skoro ono wcześniej nie powstało. Istniało jedynie w sensie prawnym ograniczone prawo rzeczowe. Dopiero w wyniku podjętych przez spółkę robót budowlanych powstała budowla w postaci łącznika drogowego. W ocenie Sądu, spornej budowli nie można kwalifikować jako urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 u.p.b. Urządzeniem budowlanym jest bowiem wyłącznie urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietnik. Pojęcie "przejazd" mieści się zatem w definicji urządzeń budowlanych związanych z projektowanym obiektem budowlanym. Zatwierdzony natomiast decyzją Prezydenta [...] nr [...] z [...].04.2016 r. projekt budowlany obejmował wyłącznie budowę budynku wielorodzinnego (oznaczonego symbolem "L") z garażem podziemnym, budynkiem kotłowni, terenowymi miejscami postojowymi i zagospodarowaniem terenu (z wyłączeniem infrastruktury podziemnej) przy ul. [...] (działki nr [...],[...],[...],[...]). Zatwierdzony projekt nie obejmował więc przejazdu na działce nr [...], ani też tego przejazdu - wzorem infrastruktury podziemnej - nie wyłączono do odrębnego opracowania. Skoro zatwierdzano projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę to tym samym organ administracji architektoniczno-budowlanej ocenił projekt zagospodarowania działki pod względem układu komunikacyjnego i spełnienia wymagań wynikających z § 14 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (zapewnienie dojścia i dojazdu do drogi publicznej). Tym samym organ ten uznał, że projekt zapewnia możliwość użytkowania budynku wielorodzinnego zgodnie z jego przeznaczeniem. Skarżąca spółka nie może zatem po wydaniu udzielaniu pozwolenia na budowę - powołując się na definicję urządzenia budowlanego - rozszerzać zakresu zrealizowanej inwestycji, twierdząc, że zrealizowała urządzenie techniczne, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W przypadku kwalifikacji wykonanych przez spółkę robót budowlanych jako urządzenia budowlanego koniecznym jest również aby związanie o którym mowa w art. 3 pkt 9 u.p.b. polegało na tym, że obiekt budowlany i urządzenia z nim związane znajdowały się w granicach tej samej działki/działek budowlanych, chyba, że takie urządzenia zostały wyłączone do odrębnego opracowania (w przypadku etapowania przedsięwzięcia inwestor jest obowiązany przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu dla całego zamierzenia budowlanego). W przypadku budowy budynku wielorodzinnego (oznaczonego symbolem "L") z garażem podziemnym, budynkiem kotłowni, terenowymi miejscami postojowymi i zagospodarowaniem terenu działka budowlana składała się wyłącznie z działek nr [...],[...],[...],[...]. Z tych względów wykonane roboty budowlane nie były remontem lub przebudową urządzenia budowlanego, które zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1c u.p.b. nie wymagały pozwolenia na budowę. Teren, na którym wybudowano obiekt budowlany – łącznik drogowy – nie stanowił żadnego obiektu budowlanego, ani jego części, ani też urządzenia budowlanego związanego - w przedstawionym w tym miejscu prawnym znaczeniu tego pojęcia - z którymś z istniejących obiektów budowlanych (np. układów komunikacyjnych). Spornego łącznika nie można również zakwalifikować jako robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni gruntu na działce budowlanej w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 5 u.p.b. Za takie roboty należy traktować wyłącznie roboty budowlane polegające na przygotowaniu terenu po budowę drogi. W analizowanym przypadku mamy natomiast do czynienia z wykonaniem podbudowy, następnie położeniem kostki betonowej oraz wykonaniem krawężników rozgraniczających. W efekcie zasadnie stwierdził organ odwoławczy, powstał układ drogowy mający na celu przemieszczanie się po nim pojazdów, czy też pieszych z wewnętrznego układu drogowego na ul. [...]. Tym samym nie można wykonanych robót kwalifikować jako samego utwardzenia gruntu na działce budowlanej. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego posiadania przez spółkę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postaci służebności przejazdu i przechodu należy wskazać, że w kwestionowana przez spółkę decyzja nakazująca rozbiórkę łącznika drogowego nie była konsekwencją tego, że inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ale tego, że nie złożył w wyznaczonym terminie poza tym oświadczeniem również zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniami osób sporządzających projekt budowlany o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnymi na dzień opracowania projektu, co warunkowałoby inwestorowi zalegalizowanie samowolnie wykonanego obiektu budowlanego. Przyjdzie przy tym zauważyć, że ustawodawca ułatwił inwestorowi wykazanie, że posiada on prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż nie było wymagane przedłożenie dokumentów, z których wynika jeden z tytułów prawnych wskazanych w art. 3 pkt 11 u.p.b. Wystarczyło złożyć, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie według urzędowego wzoru, że takie prawo się posiada. W podobny sposób prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi wykazać ten kto zamierza zalegalizować samowolnie wybudowany obiekt budowlany (art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.p.b). Skoro skarżąca spółka twierdzi, że legitymuje się prawem do dysponowania sporną nieruchomością na cele budowlane, to nic nie stało na przeszkodzie aby złożyła wymagane oświadczenie. Takiego oświadczenia skarżąca spółka jednak nie złożyła, pomimo dwukrotnego przedłużenia na jej wniosek termin dostarczenia wymaganych dokumentów. Przyjdzie przy tym zauważyć, że wnosząc o przedłużenie terminu spółka nie kwestionowała trybu legalizacji samowolnych robót budowlanych z art. 48 ust. 2 i 3 u.p.b. Zwracała się jedynie o pomoc organu nadzoru budowlanego w uzyskaniu od Wspólnoty Mieszkaniowej prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W świetle powyższych okoliczności i rozważań wydanie przez organ nadzoru budowalnego decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego - łącznika drogowego nie wynikało z braku posiadania przez spółkę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne (działką nr [...]) ale z tego, że skarżąca wybudowała sporną budowlę bez wymaganego pozwolenia na budowę i pomimo dwukrotnego przedłużenia terminu przez organ administracji nie złożyła dokumentów umożliwiających legalizację. Wydanie nakazu rozbiórki było zatem prostą konsekwencją braku wywiązania się przez spółkę w wyznaczonym terminie z obowiązków wynikających z postanowienia z [...].08.2018 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło