II SA/Wr 432/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nielegalnego wybudowania pawilonu handlowo – usługowego postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. (Nr[...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nielegalnego wybudowania pawilonu handlowo – usługowego wniósł J.K. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Motywując zasadność złożonego wniosku J. K. wskazał, że aktualnie pozostaje bez pracy, nie posiada żadnych oszczędności, nie korzysta ze świadczeń socjalnych, nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym i socjalnym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych we W. Wyjaśnił nadto, że jego jedyny dochód miesięczny brutto stanowi otrzymywane odszkodowanie w kwocie 1. 400 zł, które w całości jest przeznaczone na bieżące miesięczne utrzymanie. W tym kontekście wnioskodawca podniósł, że jego wydatki kształtują się następująco: udział w kosztach utrzymania mieszkania – 180 zł, koszt wyżywienia i odzieży – ok. 800 zł, koszt lekarstw – ok. 100 zł, opłata za telefon – 81 zł, opłaty pocztowe, koszt dojazdów, ubezpieczenie na życie, koszt usług kserograficznych i inne różne usługi – ok. 250 zł. Podkreślił nadto, że posiada zadłużenie w wysokości 57.300 zł z tytułu niespłaconych pożyczek. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: nieukończony pawilon handlowy o powierzchni zabudowy 88, 80 m², mieszkanie spółdzielcze o pow. 50,60 m² oraz działkę nr [...] AM –[...] o pow. 253m² i działkę nr [...] AM –[...] o pow. 137m². Postanowieniem z dnia 19 października 2010 r. referendarz sądowy w tutejszym sądzie przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sadowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. K. w dniu [...] r. wniósł skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Kwestionując wskazane rozstrzygnięcie skarżący podniósł, że przez ostatnie 13 lat wpadł w silną depresję i nerwicę, a to powoduje, że musi działać przez sądem z prawnikiem, na którego z wyboru jego nie stać. Wnioskodawca powtórzył także, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 u.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 u.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.s.a.). Przepis art. 245 § 4 u.p.s.a. normuje natomiast, że częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 u.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Przyznanie z kolei prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 2 u.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższych przepisach obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powyższych regulacji, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie kwestionując niewysokiego miesięcznego dochodu skarżącego, Sąd miał na uwadze jednak to, że dochody wnioskodawcy mają charakter stały (wynoszą 1.400 zł), skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, a wskazane przez niego wydatki pozwalają stwierdzić, że w granicach jego możliwości finansowych jest uiszczenie opłaty sądowej w wysokości 50 zł. W ocenie bowiem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę uiszczenie przez wnioskodawcę na obecnym etapie postępowania kwoty 50 zł tytułem wpisu sądowego od skargi nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu skarżącego, mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy, a oceny tej nie mogą zmienić również podnoszone w sprzeciwie okoliczności dotyczące silnej depresji i nerwicy skarżącego (na którą to okoliczność skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu). Należy także zauważyć, że niniejsze rozstrzygnięcie Sądu nie ogranicza prawa do sądu z uwagi na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. Stosownie bowiem do brzmienia art. 6 u.p.s.a. w razie potrzeby Sąd udzieli stronie niezbędnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczy stronę o skutkach prawnych tych czynności oraz ich zaniedbań. Mając powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 2 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.