II SA/Wr 435/07

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujący zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do wykonania robót w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w J. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu praw pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż łączny dochód jego trzyosobowej rodziny w wysokości 6.300 zł nie wystarcza na zaspokojenie ich potrzeb. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: dom o pow. 140 m2 oraz samochód osobowy. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone żonie skarżącego w dniu 22 października 2007 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należycie spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a skarżący nie wyjaśnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie przedłożył zaświadczeń o wysokości dochodu, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz dokumentów finansowych dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę; nie wyjaśnił czy korzysta z pomocy finansowej miejscowej opieki społecznej lub osób trzecich; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości i nieruchomości, ale przede wszystkim nie sprecyzowała i nie udokumentowała wysokości miesięcznych niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu; nadto nie wyjaśnił czyją własnością są nieruchomości położone w J. przy ul. [...] oraz przy ul. [...] w J., a jeśli posiadaczem obu jest skarżący to czy czerpie z nich korzyści (np. z tytułu najmu); nie poinformował także z jakich źródeł uzyskuje środki finansowe na realizację inwestycji na nieruchomości przy ul [...] w J. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tej sytuacji niczym nieuprawnione jest przekonanie skarżącego, iż ważniejsze jest dla niego pokrywanie wydatków "rodzinnych" niż uiszczenie np. należnego wpisu sądowego od skargi. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia (choćby po parę złotych miesięcznie) środków na koszty w dłuższym okresie (stosownie do czasu trwania postępowania w sprawie), bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego są jak na warunki polskie wyższe niż przeciętne i mają charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, dalszych kosztów sądowych. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a, orzekł jak w sentencji.