II SA/Wr 444/05

Sygnatura akt II SA/Wr 444/05 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T EJ P O L S K I E J Dnia 11 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Halina Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: SWSA Andrzej Cisek As. WSA Alicja Palus Protokolant: Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie uzgadniające pozytywnie w zakresie ochrony środowiska przedsięwzięcia dotyczące budowy stacji paliw płynnych oddala skargę. Sygnatura akt II SA/Wr 444/05 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...]r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu zażalenia M. S. na postanowienie Starosty Powiatu W. z dnia [...]r. (o symb. [...]), uzgadniające pozytywnie w zakresie ochrony środowiska przedsięwzięcie dotyczące budowy stacji paliw płynnych na działce nr [...],[...], w obrębie S. M., na podstawie art. 134, w związku z art. 144 kpa stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Na uzasadnienie organ wskazał, że M. S. pismem z dnia [...]r. złożył bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na wskazane postanowienie. Strona stwierdziła w nim, że wnosi zażalenie w ciągu 7 dni od daty jego otrzymania, jak podano w pouczeniu. Po zapoznaniu się z materiałami dowodowymi zgromadzonymi w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zażalenie M. S. nie może być merytorycznie rozpatrzone. Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w dniu [...] r. a następnie doręczone stronom postępowania wskazanym w tzw. "rozdzielniku". Należy zauważyć, iż nie został wśród nich wymieniony M. S.. Zgodnie z art. 127 kpa, w związku żart. 144 tego kodeksu, od postanowienia wydanego w pierwszej instancji służy stronie zażalenie tylko do jednej instancji. Jednakże, jak wynika z akt sprawy przekazanych do Kolegium, żadna ze stron postępowania, którym postanowienie zostało doręczone, nie skorzystała z tego uprawnienia, co spowodowało, że uzyskało ono walor ostateczności. W konsekwencji, w dniu [...]r. M. S. złożył zażalenie na postanowienie ostateczne. Należy bowiem podkreślić, że zażalenie przysługuje wyłącznie od postanowienia nieostatecznego. Osoba, która nie brała udziału w pierwszoinstancyjnym postępowaniu, a o postanowieniu dowiedziała się już po jego uostatecznieniu się, nie może więc skorzystać z tego środka zaskarżenia. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowo – administracyjnym, zgodnie z którym stronie, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przysługuje prawo do wniesienia zażalenia tylko wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył, ani nie ogłosił postanowienia (a jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa), wnosi zażalenie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym postanowienie doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Weryfikacja zakwestionowanego postanowienia jest zatem dopuszczalna wyłącznie w trybie nadzwyczajnym. Skargę na to orzeczenie wniósł M. S.. W skardze podniósł, iż z kwestionowanym postanowieniem został zapoznany dopiero [...]r., W dalszej części pisma skarżący podnosi, iż winien być w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym budowy stacji benzynowej, zlokalizowanej na działce sąsiedniej, przez organy uznany za stronę, zatem skarżone postanowienie należy wyeliminować z obrotu prawnego. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwana dalej w skrócie "upsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Zaskarżone postanowienie, jako zgodne z procedurą administracyjną, nie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Według art. 134 kpa, o ile organ odwoławczy stwierdzi, iż odwołanie, według niego, jest niedopuszczalne, stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Aby zadośćuczynić temu wymogowi ustawowemu organ ten w fazie wstępnej postępowania odwoławczego bada dopuszczalność i terminowość przesłanego przez organ pierwszej instancji środka zaskarżenia. Inaczej mówiąc, stwierdzając niedopuszczalność odwołania lub nie zachowanie terminu do jego złożenia, organ obowiązany jest wydać orzeczenie niemerytoryczne, zgodnie z dyspozycją wskazanego przepisu. W tym miejscu należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 144 kpa, w sprawach nie uregulowanych w kwestii zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W niniejszej sprawie, jak wskazują dołączone do odpowiedzi na skargę akta administracyjne, skarżący złożył zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji pismem z dnia [...]r. bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W.. Dalej akta administracyjne wskazują także, iż pierwszoinstancyjne postanowienie zostało doręczone podmiotom uznanym za strony postępowania (zgodnie z tzw. rozdzielnikiem) jeszcze w czerwcu [...] r. i żaden z tych podmiotów nie kwestionował postanowienia zażaleniem. W konsekwencji postanowienie Starosty Powiatu W. z dnia [...]r. ([...]) uzyskało przymiot ostateczności. W takim przypadku organ drugiej instancji, działając zgodnie z zasadami, zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego, powinien był stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Środek odwoławczy, jakim w tym przypadku jest zażalenie służy bowiem od nieostatecznego orzeczenia organu pierwszej instancji. Taka interpretacja wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo można wskazać na wyrok NSA z dnia 16 listopada 1998 r. (II SA 1391/98, LEX nr 41308), w uzasadnieniu którego zawarto tezę, iż "strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji pierwszej instancji, może wnieść odwołanie od tej decyzji tylko zanim decyzja ta stała się ostateczna, to jest do czasu rozpatrzenia przez organ drugiej instancji odwołania przez inne strony, a gdy strony nie wniosły odwołania przed upływem 14 dni. Po upływie tych terminów strona, która nie brała udziału w postępowaniu może wnosić o wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.". Podobnie w wyrok u z dnia 29 października 1998 r. (I SA 519/98, LEX nr 45122) NSA wyjaśnił, iż w przypadku podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu, a nie zostało wniesione odwołanie przez inne osoby uczestniczące w postępowaniu, podmiot ten nie ma prawa wniesienia odwołania, lecz przysługuje mu prawo żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa". W kontrolowanym postępowaniu mamy wprawdzie do czynienia ze środkiem odwoławczym, jakim jest zażalenie, a przytoczone orzeczenia dotyczą odwołań, ale, jak wcześniej wskazano, zasada przysługiwania środka odwoławczego jedynie od orzeczenia nie posiadającego przymiotu ostateczności jest tu jednakowa. Jeśli chodzi o zarzuty skargi, to nie mogą one skutecznie wzruszyć kwestionowanego postanowienia. Wszelkie podnoszone w piśmie okoliczności mogą mieć, ewentualnie, znaczenie w postępowaniu wszczętym przez skarżącego w sugerowanym przez organ trybie, zaś dla wyniku obecnie kontrolowanego postępowania pozostają bez znaczenia. Reasumując, jeśli skarżący posiada przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, winien składać wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 kpa. W świetle tego co powiedziano, skarga wobec swej bezzasadności podlega oddaleniu, po myśli art. 151 upsa.