II SA/Wr 447/03

Dnia 22 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca) Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant: apl. prok. Radosław Żarkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z części opłat za studia uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Nr [...]. Uzasadnienie. Skarżący pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu W. z wnioskiem o zwolnienie z części opłaty za zajęcia dydaktyczne realizowane w [...] semestrze zaocznych studiów prawa. Jako uzasadnienie wskazał znaczną wysokość opłat i swoje niskie dochody. Decyzją z dnia [...]r. (Nr [...]) Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego - wydaną na podstawie § 6 ust.1 zarządzenia Rektora Nr 34/2001 z dnia 2 lipca 2001 r. w sprawie opłat za zajęcia dydaktyczne - odmówił udzielenia zniżki. W dniu [...]r. skarżący wezwał Rektora Uniwersytetu W. do usunięcia bezczynności i wydania drugiej decyzji w sprawie odmowy zwolnienia z opłaty. W piśmie tym skarżący nie podał innych okoliczności uzasadniających wniosek ponad te, które zostały wymienione we wniosku z dnia [...]r. Jednocześnie skarżący wskazał, że pismo z dnia [...] r., zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego decyzją Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego [...]", należy traktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127§ 3 k.p.a.). Na skutek tego wniosku Rektor Uniwersytetu W. - działając na podstawie § 6 ust. l zarządzenia Nr 34/2001 Rektora z dnia 2 lipca 2001, który stanowi, iż Rektor może udzielić zniżki w opłacie za studia w części lub w całości w uzasadnionych wypadkach, w dniu [...]r. - wydał decyzję (Nr [...]) odmawiającą udzielenia zniżki w opłacie za studia zaoczne na kierunku prawo za semestr X w roku akademickim [...]/[...]. W uzasadnieniu Rektor stwierdził, iż "nie widzi podstaw do uwzględnienia wniosku i udzielenia zniżki za semestr [...] roku akademickiego [...]/[...]". W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, opisując tok dotychczasowego postępowania administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o jej oddalenie wywodząc, iż decyzja wydana została na podstawie i w granicach prawa. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz.U Nr 84 p.380 z późn. zm.) oraz § 6 ust. l zarządzenia Nr 34/2001 Rektora z dnia 2 lipca 2001 r. (ze zmianą dokonaną zarządzeniem Nr 31/2002 Rektora z dnia 22 maja 2002 r.), z których wynika, że odmowa lub zwolnienie od opłat za zajęcia dydaktyczne zastrzeżone zostały do kompetencji Rektora. Zaskarżona decyzja, zdaniem organu, zawiera wszystkie te składniki decyzji wymienione w art. 107 §1 k.p.a., które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego. W szczególności zdaniem organu zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie, w którym Rektor wskazuje dowody na których się oparł. W odpowiedzi na skargę wskazano także, że ocena dowodów należy od uznania Rektora. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego - zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie z art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Zasady sporządzania uzasadnienia reguluje natomiast § 3 art. 107. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł rozstrzygnięcie oraz przyczyn, z powodu których dowodom odmówił wiary i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne natomiast winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zasady te odnoszą się także do aktu wydanego w tej sprawie przez Rektora Uniwersytetu W., gdyż akt wydany przez ten organ powinien mieć cechy zbliżone do formy i treści decyzji administracyjnej. Zaskarżony akt Rektora Uniwersytetu W. nie spełnia tych warunków. W uzasadnieniu, poza przytoczeniem podstawy rozstrzygnięcia zawartej w § 6 ust. 1 zarządzenia Rektora i powołaniem się na uznaniowy charakter decyzji, nie zostały zawarte żadne inne wskazówki, które pozwalałyby na ocenę, czy akt ten jest zgodny z prawem. Jak już wyżej wskazano, stosownie do art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne w ramach badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych badają także zgodność tych aktów pod względem formalnym, a więc oceniają, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu analizowanego rozstrzygnięcia Rektora, poza przytoczeniem poszczególnych regulacji prawnych nie zostały zawarte żadne inne wskazówki, które pozwalałyby na ocenę, czy decyzja (orzeczenie) jest zgodne z prawem. Tak sformułowane uzasadnienie nie odpowiada warunkom z art. 107 § 3 KPA, bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego. Z decyzji nie wynika, czy przedmiotem oceny organu była podstawowa w tej sprawie okoliczność dotyczącą ewentualnego występowania szczególnych okoliczności, które zgodnie z § 6 ust.1 zarządzenia Rektora Nr 34/2001 z dnia 2 lipca 2001 r. w sprawie opłat za zajęcia dydaktyczne mogą być podstawą do udzielenia zniżki. Z treści uzasadnienia decyzji nie wynika także na jakiej podstawie faktycznej organ dokonał takich ustaleń, które w jego ocenie stanowiły przesłankę do odmownego załatwienia wniosku skarżącego. W celu prawidłowej oceny wniosku skarżącego organ miał obowiązek zweryfikować podnoszone w toku postępowania okoliczności, które zdaniem skarżącego uzasadniały przyznanie ulgi w opłatach. "Sam uznaniowy charakter decyzji dotyczącej tego rodzaju ulgi nie wyłącza postępowania prowadzonego w sprawie ulgi z obowiązku stosowania do tego postępowania wszystkich określonych przepisami prawa reguł postępowania..."(wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2004 roku III SA 1154/03 - LEX Nr 149171)" "...Swoboda w rozstrzyganiu nie upoważnia do działania dowolnego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania..." (wyrok NSA z dnia 29 maja 2003 III SA 2642/01 - LEX Nr 145018). W niniejszej sprawie organ nie był zatem zwolniony od dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i wykazania, czy ustalony stan faktyczny odpowiada warunkom zwolnienia od opłat, które zostały zawarte w wyżej cytowanych przepisach. Stwierdzenie zaistnienia takich uchybień jest równoznaczne ze stwierdzeniem wystąpienia takiego naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w takim stanie rzeczy sposób załatwienia sprawy przez organ usuwa się spod kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie, więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.