II SA/Wr 451/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności powstania budynku gospodarczego wraz z przybudówkami postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł D. W. i M. W. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podano, że małżonkowie wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, a ich łączny miesięczny dochód wynosi 2.781 zł i pochodzi wyłącznie z otrzymywanych emerytur. Wskazano też, że wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości położonej we wsi N., oznaczonej jako działki nr 96/1 i 96/2 o pow. 2488 m2. Nadto pismem z dnia 14 lipca 2014 r. D. i M. W. wnieśli o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu od rozpoznania niniejszej sprawy. Referendarz sądowy wezwał pismem z dnia 28 lipca 2014 r. wnioskodawców do sprecyzowania i udokumentowania w terminie 7 dni danych dotyczących ich dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzystają z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byliby w stanie uiścić wpis sądowy. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc na skutek sprzeciwu wnioskodawców. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 24 października 2014 r. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy, powołując się na oczywistą bezzasadność skargi (art. 247 p.p.s.a.). Kolejno Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Na skutek rozpoznania zażalenia D. i M. W. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. (sygn. akt II OZ 1326/14) uchylił ww. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 24 października 2014 r. Pismem nadanym przez pocztę w dniu 8 grudnia 2014 r. D. i M. W. złożyli kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku wskazali, że są dyskryminowani zarówno przez Sąd, jak i organy administracji publicznej. Zdaniem wnioskodawców organy i Sąd mają wspólny zamiar, aby zniszczyć skarżących i pozbawić ich majątku. W dalszej części wniosek powiela informacje zawarte w poprzednio złożonych formularzach. Nadto D., M., J. i M. W. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy powiedzieć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu mimo wniosku o wyłączenie sędziów, w tym sędziego sprawozdawcy, a to na zasadzie przepisu art. 20 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który nakazuje sędziemu objętemu wnioskiem o wyłączenie spełnianie czynności niecierpiących zwłoki. W przekonaniu sądu, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie taką czynnością, ponieważ bez rozpoznania tego wniosku nie jest możliwe nadanie dalszego biegu sprawie (zob. postanowienie NSA z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt II OZ 929/13, Orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl przepisu z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Według sądu, wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe, zdaniem sądu należy przyjąć, że dochód wnioskodawców na poziomie 2.781 zł jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Brak szczegółowych informacji o kosztach utrzymania skarżących nie pozwala na dywagowanie, na jakim poziomie kształtują się ich rzeczywiste możliwości płatnicze. To jednak, co skarżący ujawnili we wniosku, podlega ocenie sądu i prowadzi do przyjęcia, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zignorowanie wezwania referendarza do uzupełnienia wniosku o pewne szczegółowe informacje oznacza, że celem skarżących wcale nie było i nie jest rzetelne wykazanie, że są osobami faktycznie uprawnionymi do uzyskania prawa pomocy. Dodatkowo za niewiarygodne sąd przyjął twierdzenie, że D. W. i M. W. prowadzą gospodarstwo domowe sami, skoro w skardze podano jako miejsce zamieszkania J. W. i M. W. ten sam adres, co adres wnioskodawców. Albo więc dzieci wnioskodawców z nimi nie mieszkają i zostali "dopisani" do skargi, albo oświadczenie o tym, że D. i M. W. sami prowadzą gospodarstwo domowe jest nieprawdziwe. Którakolwiek z odpowiedzi nie okazałaby się trafna, takie postępowanie wnioskodawców świadczy jednak o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wiarygodnych danych. Zdaniem sądu, składanie niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Takie podejście skarżących, znane sądowi z urzędu również z innych spraw inicjowanych głównie przez D. W., świadczy o tym, że strona skarżąca prowadzi swoje sprawy w sposób nierzetelny. Wnioskodawcy pozbawili w ten sposób sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też przyczyn, sąd uznał, że wnioskodawcy nie są osobami, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostaje nienależycie udokumentowany, ale już jego ocena w tym stanie pozwala na przesądzenie, iż na obecnym etapie nie zostało przez wnioskodawców wykazane, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. Co za tym idzie, sąd ocenił również, że skoro sytuacja materialna wnioskodawców nie uzasadnia zwolnienia ich z kosztów sądowych w całości z powodu ubóstwa, to nie są również spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Innymi słowy, brak jest podstaw, aby kredytować działalność profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej ze środków publicznych. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.