II SA/Wr 462/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 11 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 28 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej określenia powierzchni gospodarstwa rolnego postanawia: odmówić zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Pismem z dnia 31 maja 2011 r. K. P. w imieniu E. P., O. M., K. P. oraz E. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 28 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej określenia powierzchni gospodarstwa rolnego. Z uwagi na nie uzupełnienie braków formalnych skargi (podpisanie skargi) Sąd postanowieniem z dnia 2 września 2011 r. odrzucił skargę w części dotyczącej O. M., K. P. oraz E. P.. W piśmie z dnia 4 października 2011 r. E. P. zwrócił się o zawieszenie sprawy do czasu ,,przepisania na własność całości gospodarstwa", wskazując, że ,,gdy przepis zostanie załatwiony przez Sąd w B. to wznowię sprawę". Z uwagi na złożony wniosek Sąd zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz skarżącego E. P. o nadesłanie oświadczenia, czy wyrażają zgodę na zwieszenie postępowania na zgodny wniosek stron. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło zgodę na zawieszenie postępowania. Natomiast w piśmie z dnia 30 grudnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego E. P. nie wyraził zgody. Ponadto pełnomocnik wskazał, że nigdy nie został mu doręczony wniosek. Nie zna jego treści i nie wie o jakie zawieszenie postępowania wnosił E. P. (brat E. P. - skarżącego). Ponadto według wiedzy pełnomocnika, przed Sądem toczy się, ze skargi E. P., tylko jedno postępowanie, o sygnaturze II SA/Wr 462/11. E. P. nie jest aktualnie stroną żadnego innego postępowania sądowego, ani przed jakimkolwiek sądem cywilnym ani przed innym sądem administracyjnym. Dlatego też pełnomocnik oświadczył, że nie rozumie co ma na myśli tut. Sąd pisząc o ,,zawieszeniu postępowania do czasu zakończenia postępowania sądowego mającego na celu uregulowanie spraw związanych z własnością gospodarstwa rolnego". O żadnym takim postępowaniu nie jest pełnomocnikowi nic wiadomo. Sprawy związane - jak to określił tut. Sąd "z własnością gospodarstwa rolnego" - zostały już dawno uregulowane, prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia 23 października 2008 r. (sygn. akt [...]) stwierdzającym nabycie spadku (w tym gospodarstwa rolnego) po J. P. i M.P. przez dzieci: E. P., O. M.. K. P. i E. P., w udziale po ¼ części każde z nich - którego odpis znajduje się w aktach niniejszej sprawy. Ponadto pełnomocnik skarżącego nadmienił - w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 28 kwietnia 2011 r. - iż skargę tę złożył jako pełnomocnik ojca pełnomocnika E. P. oraz jego rodzeństwa: O.M., K. P. oraz E. P.. Jak się następnie okazało, z przyczyn proceduralnych, umocowany był jedynie do złożenia skargi w imieniu ojca – E. P.. W konsekwencji, w dniu 2 września 2011 r. Sąd wydał postanowienie, w którym odrzucił skargę w części dotyczącej O. M., K. P. i E. P.. Tym samym, jedynym skarżącym pozostał obecnie ojciec pełnomocnika – E. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd może zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron. Wniosek o zawieszenie postępowania strony mogą złożyć w każdym czasie, na piśmie bądź ustnie do protokołu na rozprawie. Niezbędną przesłanką pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku jest zgoda wszystkich stron postępowania na taki sposób prowadzenia sprawy. Ponadto decyzja w tej kwestii pozostawiona jest uznaniu Sądu, który bada jej celowość oraz sprawdza czy nie zmierza ona do obejścia prawa i czy za zawieszeniem postępowania przemawiają szczególne okoliczności. Z uwagi na powyższe, mając na uwadze brak zgody skarżącego E. P. na zawieszenie postępowania Sąd wobec nieziszczenia się przesłanki z art. 126 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji w postanowienia na podstawie art. 131 p.p.s.a. Odnosząc się do treści pisma pełnomocnika skarżącego przede wszystkim należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Jednakże przepis art. 33 p.p.s.a. stwarza podstawę do udziału w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej jeszcze innym osobom i podmiotom, tyle tylko że na warunkach określonych w powołanym przepisie. W myśl § 1 tego przepisu osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Wskazanym w tym przepisie uczestnikom na prawach strony, do których zalicza się osoby biorące udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania. Dlatego też określa się ich udział jako obligatoryjny. O statusie uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą oczywiście przesądzać okoliczności faktyczne, tj. faktyczny udział w postępowaniu sądowym lecz legitymacja uczestnika musi mieć podstawę w przepisach prawa. Status strony jako uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 1 p.p.s.a., nie jest określany w drodze rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, ponieważ powstaje on z mocy samego prawa. Z przedstawionych powodów nie sposób wywodzić uprawnienia do występowania w postępowaniu w charakterze uczestników z faktu wcześniejszego wniesienia skargi, która została następnie odrzucona. W określonych bowiem przypadkach dochodzi do sytuacji, w której współuczestnicy postępowania, których skarga została odrzucona, stają się z mocy prawa uczestnikami postępowania, jednakże zawsze jest to efektem nie wniesienia skargi, lecz wcześniejszego udziału w postępowaniu administracyjnym i legitymowaniem się interesem prawnym. W sytuacji, gdy osoba posiadająca taki status zostałaby pominięta przez sąd, przysługiwałaby jej skarga o wznowienie postępowania. Dokonując wykładni przepisu art. art. 33 § 1 p.p.s.a. należy jeszcze zwrócić uwagę na jedną rzecz. Pierwszeństwo wykładni językowej nie może mieć charakteru bezwzględnego w sytuacja gdy norma wyinterpretowana metodą językową byłaby w jaskrawy sposób niedorzeczna, czy też niewątpliwie wskazywałaby na zbyt wąski lub zbyt szeroki zakres jej stosowania. Ograniczenie się wyłącznie do próby zinterpretowania art. 33 § 1 p.p.s.a. w oparciu o reguły wykładni językowej prowadzi do sytuacji, w której niczym nieuzasadnionej, ,,lepszej" pozycji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym znalazłaby się osoba biorąca udział w postępowaniu administracyjnym, która nie wniosła skargi, a której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego od sytuacji w jakiej znalazłaby się osoba, która biorąc udział w postępowaniu administracyjnym, nie wniosła skutecznie skargi (jej skarga została odrzucona), a której również interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego. Przedstawiony stan rzeczy rodził konieczność sięgnięcia po reguły wykładni systemowej i funkcjonalnej. Na interpretatorze ciąży bowiem powinność dążenia do takiego tłumaczenia norm, które tworzyłoby spójny z prakseologicznego punktu widzenia system (zob. uchwała TK z dnia 25 stycznia 1995 r., W 14/94, OTK 1995/1/19). Skoro współskarżącemu, którego skarga została odrzucona przysługuje status uczestnika postępowania na prawach strony to biorąc pod uwagę treść przepisu art. 12 p.p.s.a., w myśl którego ilekroć w ustawie procesowej jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania, przyjąć należało generalną regułę - jeżeli w przepisach szczególnych ustawy określone zostały prawa i obowiązki strony, to takie same prawa i obowiązki przysługują również uczestnikom postępowania na prawach strony oraz uczestnikom postępowania. Od tej reguły istnieją wyjątki - niektóre uprawnienia przysługują bowiem tylko skarżącemu (np. przewidziane w art. 60 p.p.s.a. uprawnienie do cofnięcia skargi). Takiego ograniczenia uprawnień procesowych podmiotów wymienionych w art. 33 § 1 p.p.s.a. nie zawiera regulacja procesowa odnosząca się do zawieszenia postępowania sądowego na zgodny wiosek stron (art. 126 p.p.s.a.). Wykładnia art. 126 w zw. z art. 12 p.p.s.a. wskazuje, że z wnioskiem o zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron może wystąpić również uczestnik postępowania na prawach strony. Z tych też przyczyn Sąd nadał bieg zgłoszonemu wnioskowi.