II SA/Wr 464/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Z., P.Z. i Z.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia na rzecz L. z o.o. z siedzibą we W. warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej: budowę dwóch wolnostojących budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi, budowę niezbędnej infrastruktury technicznej oraz zagospodarowanie terenu, przewidzianej do realizacji we W. przy ul. [...] na działkach oznaczonych geodezyjnie nr [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżąca A. Z. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż jej czteroosobowa rodzina (w tym 28- letni syn i 22 -letnia studiująca córka) utrzymuje się z jej świadczenia przedemerytalnego w wysokości 464 zł oraz z wynagrodzenia ze stosunku pracy jej męża - 2.566 zł netto. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżąca wymieniła dom o pow. 160 m2. Do wniosku załączone zostało oświadczenie jej syna P. (współskarżącego), iż nie wykonuje on żadnej stałej pracy. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone skarżącej w dniu 28 września 2007 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Ze znajdującego się w aktach dowodu wpłaty z dnia 3 października 2007 r. wynika, iż skarżąca dokonała wpłaty w kasie tut. Sądu opłaty sądowej w wysokości 500 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała należycie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżąca nie wyjaśniła wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie wyjaśniła czy jej syn osiąga jakiekolwiek dochody i nie wykazała, iż syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; nie oświadczyła czy jej rodzina korzysta z pomocy finansowej osób trzecich lub pomocy społecznej; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych przez rachunków bankowych; nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wyjaśniła również dlaczego nie czerpie korzyści z posiadanej nieruchomości przy ul. [...] we W. np. poprzez wynajem części pomieszczeń, ale przede wszystkim nie sprecyzowała i nie udokumentowała wydatków ponoszonych na utrzymanie domu i siebie. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu i na danym etapie postępowania, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek pokrywania jakichkolwiek kosztów sądowych oprócz wpisu sądowego od skargi i w tej sytuacji odmowa uwzględnienia wniosku nie pozbawia skarżącej prawa do sądu. Podkreślić również należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia (choćby po parę złotych miesięcznie) środków na koszty w dłuższym okresie (stosownie do czasu trwania postępowania w sprawie), bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki. O możliwościach poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych świadczy m.in. fakt uiszczenia przez nią w dniu 3 października 2007 r. wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.