II SA/Wr 465/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Halina Kremis (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi D.i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 3 kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów w postaci wraku autobusu oddala skargę. Decyzją z dnia 2 stycznia 2008 r. nr [...] działając na podstawie art. 34 oraz art. 70 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tj.: Dz.U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 ze zm.) Burmistrz Gminy T. nakazał Danucie i M. W.: 1) usunięcie odpadu w postaci wraku autobusu z działki nr [...] w N.D., stanowiącej własność Spółdzielni Mieszkaniowo Lokatorsko- Własnościowej "A." w T., 2) przekazanie odpadu do PPH "[...]" przy ul. T. K. [...] w Ż. lub innej stacji demontażu posiadającej stosowne zezwolenie, 3) przedłożenie do wglądu dokumentów potwierdzających przekazanie odpadu uprawnionej do jego odbioru firmie, w terminie 3 tygodni od dnia otrzymania decyzji. Wskazane rozstrzygnięcie podjęto w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2007 r., po uzyskaniu informacji od mieszkańców Wspólnot Mieszkaniowych w N.D. [...] z dnia 12 listopada 2007 r. i Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko- Własnościowej "A." z dnia 15 listopada 2007 r. W sprawie organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania wyznaczoną na dzień 12 grudnia 2007 r. W rozprawie uczestniczyli D. i M. W. i S. S. - Prezes Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "A." oraz obecnych było 22 mieszkańców Wspólnot Mieszkaniowych w N.D. [...]. W czasie rozprawy ustalono na podstawie kopii wypisu z księgi wieczystej złożonej przez Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej "A." do akt sprawy, że właścicielem działki nr [...] w N.D. jest Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa "A." w T.. Na części tej działki, będącej drogą wewnętrzną, stoi wrak autobusu. D. i M. W. oświadczyli, że: autobus jest ich własnością, jest niesprawny od 1999 r., stał wcześniej w innej części działki nr [...], a na obecnym miejscu stoi od 2004 r. D. W. oświadczyła, że nie posiada dokumentów rejestracji i ubezpieczenia autobusu, skradzionych z autobusu. Zgodziła się z opinią, że autobus jest wrakiem, lecz winą za jego stan obarcza Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej "A." i mieszkańców osiedla, i że nie pozwoli go usunąć do czasu zapłaty 30 000 zł za jego zniszczenie. Na podstawie dokonanych ustaleń Burmistrz Gminy T. ustalił, że wrak autobusu stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, którego posiadaczami, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 13 przywołanej ustawy są państwo W.. Ponadto organ I instancji przyjął, że działka [...] w obrębie N.D. nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Po otrzymaniu decyzji D. W. złożyła w Urzędzie Miejskim w T. w dniu 22 stycznia 2008 r. wniosek o uzupełnienie akt sprawy przez S.S. lub przez Urząd Miejski w T. aktem notarialnym stwierdzającym, że S. S. jest właścicielem działki nr [...]; wypisem i wyrysem z mapy geodezyjnej z 1960 r. i aktualną mapą geodezyjną z podziałem działki nr [...] w N.D. na działki nr [...] do [...], oraz żądała ustalenia, kto przed pięciu laty wyciągnął autobus i zniszczył ich dorobek życia. Rozpoznając odwołanie D. i M. W. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzją z dnia 3 kwietnia 2008 r. nr [...], nie znajdując podstaw, ani prawnych możliwości uwzględnienia odwołania, utrzymało w mocy nakazy decyzji organu pierwszej instancji wymienione w pkt 1-3 jej osnowy. Uchylając zaś wyznaczony do wykonania nakazów termin 3 tygodni od dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium wyznaczyło termin trzech tygodni od dnia otrzymania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Przedstawiając szczegółowe motywy podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że nie można było uznać za zasadne zarzutów naruszenia przez organ pierwszej instancji zasad postępowania administracyjnego lub niezgodności postępowania według wymogów art. 7, art. 8, art. 9 i innych k.p.a., skoro organ ten zebrał należycie dowody z udziałem stron i przeprowadził rozprawę administracyjną, zachowując inne niezbędne wymogi postępowania w sprawie usunięcia wraku autobusu (odpadu). Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że przedmiotem sprawy nie jest rewizja podziału działki nr [...] na działki nr 1-150, ani rozgraniczenia od działek nr [...][...][...], dokonane już w 2003 r., dlatego też organ I instancji nie miał obowiązku gromadzenia w postępowaniu map geodezyjnych, aktów notarialnych lub innych dokumentów. Kolegium uznało, że według danych Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w T. podmiotowy wrak jest pojazdem marki Jelcz, model PR 110, zarejestrowanym 8 lipca 1996 r. pod nr rejestracji [...] na M. W. i na J. W., zamieszkałych N.D. [...] w gminie T.. M. W. złożył wprawdzie oświadczenie w dniu 15 stycznia 1999 r., że w dniu 31 grudnia 1998 r. zbył autobus na rzecz M. W. zamieszkałej w W. przy ul. S. [...], lecz nie został on przerejestrowany na nabywcę. W ewidencji pojazdów figuruje jako zarejestrowany na dotychczasowych właścicieli. Kolegium przyjęło, że zebrane dowody i oświadczenia małżonków W. na rozprawie oraz w dniu zaznajomienia się z aktami sprawy organu pierwszej instancji dowodzą, że wrak autobusu jest ich własnością, wycofanym od 1998 r. z eksploatacji, a zatem odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.). Pozbycie się wyeksploatowanego pojazdu jest obowiązkiem właściciela i może nastąpić w myśl art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 ze zm.) wyłącznie przez przekazanie go przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Na podstawie zapisu księgi wieczystej Kolegium przyjęło, że miejsce ustawienia wraka autobusu nie jest ogródkiem przydomowym odwołujących się, jak podnieśli w odwołaniu, a z innych dowodów wynika, że jest on drogą wewnętrzną na osiedlu mieszkaniowym. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że ani organ pierwszej instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogą w przedmiotowej sprawie dochodzić, gdzie na tej działce stał wcześniej wrak autobusu, ani czy i kto go stamtąd usunął. Było to przedmiotem postępowania prowadzonego przez Policję pod nadzorem Prokuratury. Wrak autobusu stoi obecnie na działce nr [...] obręb N.D., stanowiącej własność Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w T., wpisanej do księgi wieczystej w Sądzie Rejonowym IV Wydział Ksiąg Wieczystych w T. pod Nr [...]. Świadczy o tym wypis z ksiąg wieczystych uzyskany w dniu 21 czerwca 2007 r., okazany na rozprawie administracyjnej w dniu 12 grudnia 2007 r., którego kopia została dołączona do akt sprawy. Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołujących się, Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji nie mógł domagać się przedstawienia dokumentu o prawie S. S. własności działki, bo nie jest to działka stanowiąca jego własność. Spółdzielnia Mieszkaniowa miała także prawo domagać się usunięcia z ich gruntu wraka autobusu, który - jak piszą mieszkańcy - tarasuje drogę dojazdową (przeciwpożarową), utrudnia wywóz nieczystości stałych i dowóz opału, a także stwarza zagrożenia przez wycieki olejów, smarów, płynów hydraulicznych i zagrożenia dla dzieci. Ponadto wyjaśniono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest kompetentne do rozpatrywania skarg powszechnych na postępowanie pracowników zatrudnionych w gminach. Skargi powszechne mogą być w myśl przepisów Działu VIII Kpa (art. 223 i 229 k.p.a.) kierowane do przełożonych pracowników gmin, a na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do rady gminy (miasta). Do Burmistrza Gminy T. mogło być natomiast kierowane żądanie wyłączenia pracownika organu z postępowania w sprawie. Nieuwzględnienie tego wniosku podlega kontroli w toku instancji. Kolegium nie stwierdziło, aby organ pierwszej instancji naruszył przepisy o wyłączeniach (art. 24 i nast. K.p.a.). Odnosząc się do żądania "odsunięcia od orzekania prezesa SKO we W. (...) i wszystkich pracowników SKO" Kolegium nie widzi podstaw do wyłączenia jego pracowników. Skargę na powyższą decyzję złożyli D. i M. W. zarzucając w niej m.in. naruszenie ich prawa materialnego i prawa własności. Skarżący uważają, że "decyzja SKO powinna być uchylona, zmieniona i nakazany doprowadzenia do stanu pierwotnego nasz majątek". Analogicznie jak w odwołaniu, skarżący nawiązali do zarzutów fikcyjności Spółdzielni Mieszkaniowej, fałszowania dokumentów, oraz zarzutów nadużyć w gospodarce gruntami i budynkami, popełnionych przez imiennie wskazane osoby, radnych Rady Gminy w T. i powinowatych pracownika Prokuratury Powiatowej, Burmistrza w T. i Starostę Powiatowego z udziałem Komendy Powiatowej Policji w T.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze - uznając zarzuty skargi na bezzasadne - w całości podtrzymało stanowisko przedstawione i uzasadnione w decyzji z dnia 3 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone przez Sąd badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Na wstępie należy zaznaczyć, że kontrola zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania tej decyzji. Z powyższego wynika, że Sąd nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych i to zarówno co do okoliczności zaistniałych po wydaniu decyzji jak i takich, które wystąpiły przed jej wydaniem. Dlatego postępowanie dowodowe - o czym świadczy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjni (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma bardzo wąski charakter i w zasadzie wyjątkowy, ograniczony wyłącznie do uzupełniającego dowodu z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Stąd zarówno wniosek skarżących o przeprowadzenie dowodu z zawnioskowanych dokumentów, jak i wniosek o zobowiązanie S. S. do przedstawienia dokumentu o prawie własności działki, nie mogły zostać uwzględnione. Podstawę prawną kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta stanowiły przepisy art. 34 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r., Nr 185, poz. 1243 ze zm.). Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami wskazanej wyżej ustawy oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a w oparciu o poczynione ustalenia sformułowały prawidłowe wnioski i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. W myśl art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Przepisy ustawy zawierają definicję legalną pojęcia "posiadacza odpadów". Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy "posiadaczem odpadów" jest każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, co sami przyznali skarżący, że wrak autobusu marki Jelcz, model PR 110 jest ich własnością. Do zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usuniecie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności: 1. istnienia odpadów, 2. składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów, 3. podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów. Wskazane okoliczności mają charakter relewantny dla odpowiedzialności z art. 34 ustawy o odpadach. W ustalonych okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budził zastrzeżeń fakt składowania odpadów na działce nr [...] w N.D., stanowiącej własność Spółdzielni Mieszkaniowo –Lokatorsko- Własnościowej "A." w T.. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że miejsce ustawienia wraka autobusu jest drogą wewnętrzną na osiedlu mieszkaniowym. Przedmiotowa nieruchomość nie jest zatem przeznaczona do składowania lub magazynowania odpadów, jak prawidłowo ustaliły organy. Nałożenie więc obowiązku usunięcia tych odpadów przez skarżących było w pełni zgodne z art. 34 ustawy o odpadach, gdyż w świetle prawa są oni posiadaczami odpadów. Treść tego przepisu jest jasna, gdyż stanowi on podstawę do nakazania posiadaczowi odpadów obowiązku usunięcia ich z miejsc nieprzeznaczonych do składowania lub magazynowania. Skoro więc zgodnie z obowiązującym prawem skarżący zostali uznani za posiadacza takich odpadów, to nałożenie na nich odpowiedniego obowiązku było całkowicie zgodne z obowiązującym prawem. Zdaniem Sądu, ustalenie terminu wykonania obowiązku jest, zgodnie z poglądami prezentowanymi w literaturze przedmiotu, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, traktowane jako element rozstrzygnięcia o sposobie wykonania decyzji. Taki pogląd pojawia się również w orzecznictwie (np. wyrok WSA II SA/Wr 274/08). Należy dodać, że decyzja wydana na podstawie art. 34 ustawy o odpadach podlega wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym według przepisów o egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Ponieważ jest to obowiązek o charakterze niepieniężnym, przeto stosuje się środki egzekucyjne przewidziane dla takich obowiązków, a praktycznie wchodzi w rachubę grzywna w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze. Nieustalenie terminu wykonania obowiązku w decyzji, może skutkować tym, że decyzja będzie podlegała wykonaniu w trybie postępowania egzekucyjnego, nawet niezwłocznie po tym jak decyzja nakładająca obowiązek stanie się ostateczna. Termin ustalony w decyzji powinien być tak długi, by dobrowolne zrealizowanie obowiązku było możliwe. Wydaje się, że termin 3 miesięcy jest terminem wystarczającym dla ustalenia faktycznego miejsca zalegania "starego" kabla, a następnie podjęcia stosownych działań związanych z jego usunięciem. Bez wpływu na legalność kwestionowanego rozstrzygnięcia pozostają dalsze argumenty skargi odnoszące się do rewizji podziału działki nr [...] na działki nr [...] do [...] oraz rozgraniczenia działek nr [...][...][...] w roku 2003. Stan prawny działek jest ustalony i zapisany w księgach wieczystych, a treść wpisów jest wiążąca dla organów administracji publicznej. Dlatego - wbrew odmiennej opinii skarżących - Zastępca Burmistrza nie miał obowiązku, ani prawa gromadzić map geodezyjnych, aktów notarialnych lub innych dokumentów, w postępowaniu w sprawie wydania nakazu usunięcia wraku autobusu. Tym samym, nie było podstaw do żądania uzupełniania postępowania odwoławczego Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wypisy lub wyrysy z map geodezyjnych z 1960 r. i map aktualnych lub akty notarialne. Sąd podziela także w pełni stanowisko Kolegium, w którym organ odwoławczy wskazuje, że ani Zastępca Burmistrza Gminy T., ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie są uprawnione do badania, czy, kto, kiedy i skąd wyciągnął autobus lub czy go zniszczył. Należało to do właściwości Policji lub Prokuratury Rejonowej w T., które - jak z odwołania wynikało - prowadziły postępowanie w tych sprawach. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.