II SA/Wr 467/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia ... w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty W. z dnia ... zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata wskazując w uzasadnieniu, że "ponosi już koszty procedury wznowieniowej, sprawa dotyczy wszystkich mieszkańców budynku przy ul. F. (90 rodzin), a on sam jest na emeryturze i ma orzeczoną grupę inwalidzką, co wyklucza możliwość podjęcia dodatkowej pracy". Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone mu w dniu 10 sierpnia 2011 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca-mimo wezwanie- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie przedłożył deklaracji podatkowych za rok 2010; nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie wyjaśnił z jakich środków się utrzymuje skoro w rubryce we wniosku dotyczącą wskazania źródła i wysoki dochodu napisał "nie dotyczy"; nie wskazał także z jakich źródeł czerpał środki na dotychczasowe koszty "porad prawnych" (których zwrotu żąda we wniosku z dnia 23 lipca 2011 r.) i nie wyjaśnił dlaczego z tego samego źródła nie może pokryć obecnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Powtórzyć należy, iż zgodnie z ww. przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd przy rozpoznaniu wniosku o prawo pomocy może oceniać jedynie sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy oraz osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe. Każda inna argumentacja (np. występowanie w interesie "wszystkich mieszkańców budynku przy ul. F." czy fakt poniesienia już kosztów w sprawie) pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku. Ustosunkowując się z kolei do wniosku o zawodowego pełnomocnika podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.