II SA/Wr 472/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg /sprawozdawca/, del. do WSA Jolanta Sikorska, Sędziowie NSA del. do WSA Tadeusz Kuczyński, Anna Onyśków, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. B. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., dalej: Kierownik Urzędu na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, zwaną dalej ustawą, odmówił przyznania uprawnień przysługujących E. B. - wdowie po kombatancie, B. B. W uzasadnieniu wskazano, że B. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD we W. z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...]r. do [...]r. i zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej MO we W. z dnia [...]r., które stwierdza, że B. B. pracował w organach MO od [...] do[...]r. Do sytuacji tej ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu. Praca w organach MO nie była służbą zmilitaryzowaną. W świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane w MO nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. W tym stanie rzeczy nie przysługują uprawnienia osobom wskazanym w art. 20 ust. 3 ustawy, tj. wdowom i wdowcom pozostałym po tych kombatantach. W postępowaniu weryfikacyjnym Kierownik Urzędu postępował zgodnie z art. 10 i 73 §1 kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. B. podniosła, że ustawa kombatancka nie daje podstaw prawnych do weryfikacji wdów i wdowców po kombatantach, ponadto mąż jej przed wstąpieniem do MO od [...]r. do [...]r. był łącznikiem w Batalionach Chłopskich. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Urzędu na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazano, że B. B. posiadał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, zatem podstawą prawną do pozbawienia go obecnie uprawnień byłby art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Oświadczenia świadków dołączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzające działalność B. B. w BCh, nie znajdują potwierdzenia w jego aktach, a termin składania wniosków o nowy tytuł kombatancki minął 31 grudnia 1998 r. Kierownik Urzędu ponadto poinformował, że sprawa uprawnień wdów rozstrzygnięta została w uchwale z dnia 25 stycznia 1996 r. III AZP 32/36 nr 15, poz. 206. Zgodnie z uchwałą uprawnienia wdowy są bezpośrednio powiązane z istnieniem uprawnień przysługujących samemu kombatantowi. Istnienie stanu, w którym kombatant byłby pozbawiony uprawnień zgodnie z obowiązującą ustawą daje podstawę odmówienia ich wdowie po nim. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik E. B., radca prawny M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając Kierownikowi Urzędu naruszenie prawa materialnego oraz procesowego. Podniósł, iż mąż skarżącej nie był pozbawiony uprawnień kombatanckich w wyniku weryfikacji. Ponadto zwrócił uwagę na fakt działalności B. B. w BCH, na co skarżąca przedstawiła dowody. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W orzecznictwie sądowym został wyrażony pogląd, że uprawnienia wdów po kombatantach są uprawnieniami pochodnymi, uprawnieniami zależnymi od tego czy zachowałby je kombatant gdyby za życia został zweryfikowany /por. uchwałę SN z dnia 25 stycznia 1996r., III AZP 32/95, OSNZU JAP i US 1996/15, poz. 206/. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. B. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...]r. do [...]r. /zaświadczenie ZW ZBoWiD we W. Nr [...] z dnia [...]r./ i był to jedyny tytuł, z którego się te uprawnienia brały. Wniosek stąd taki, że gdyby żył uprawnień kombatanckich zostałby pozbawiony. Z zaświadczenia Komendy MO woj. W. z dnia [...]r. wynika, że B. B., jako funkcjonariusz MO brał udział w latach [...]-[...] w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem. W deklaracji członkowskiej ZBoWiD B. B. stwierdził, że od [...]r. do [...]r. pracuje w organach MO na terenie woj. K. W tym okresie bierze udział w walce z bandami. W [...]r. pracuje w Batalionie Operacyjnym KWMO. Od [...]r. do [...] pełni funkcję z-cy d-cy plut. ds politycznych w KPMO J. Od [...]r. do [...]r. pełni funkcję Komendanta Posterunku w S. i O., pow. J. Od [...]r. Szkoła Oficerska MO w S. do [...]r. Od [...] do [...]r. Szkoła Oficerska MO w S. Od [...]r. KWMO W. Od [...]r. KWMO W. /.../. B. B. zmarł w dniu [...]r. /pismo E. B. z dnia [...]r./. Skarżąca wnosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich po mężu wskazała we wspomnianym piśmie, że "w czasie okupacji [...]-[...]" mąż był łącznikiem oddziałów Batalionów Chłopskich, a od [...] pracował w organach Milicji Obywatelskiej. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia świadków J. K. i S. W., którzy podali podobnie, że od [...] do [...] B. B. jako łącznik dostarczał informacje o ruchach gestapo w majątku obszarniczym w S. Majątkiem zarządzał Niemiec. Przenosił ulotki, broń i amunicję. Pomagał w dostarczaniu żywności dla partyzantów. Po opuszczeniu terenu przez wojska niemieckie chronił pozostawione mienie przed zniszczeniem. Na podstawie tych okoliczności trudno byłoby uznać, że wyjątki od zasady pozbawiającej uprawnień kombatanckich osobę, która je uzyskała z tytułu ustanowienia i utrwalania władzy ludowej, odnoszą się do B. B. Nie uczestniczył on bowiem ani w Wojnie Domowej w Hiszpanii, nie był żołnierzem z poboru w okresie od [...]r. do [...]r., ani nie uzyskał tych uprawnień z tytułów określonych w ustawie. Gdyby więc postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone uprawnień tych zostałby pozbawiony. Ustawa w art. 1 ust. 1 mówi, że kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a w pkt 3 ust. 2 art. 1 - że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Nie powinno jednak ulegać wątpliwości, że pełnienie tej służby nie może nasuwać zastrzeżeń a łączyć się musi ze sformalizowaniem przynależności do określonego oddziału partyzanckiego, czego w sprawie jak się wydaje - przekonująco nie wykazano. Brak tego w części historycznej zebranego materiału dowodowego i w dalszej - rozpoczętej wnioskiem skarżącej o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie. Jakkolwiek stwierdzić też trzeba, że to kwestia do ewentualnego, odrębnego rozpoznania na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy we wspomnianym już orzeczeniu z dnia 25 stycznia 1996r. Rozpoznania, które uwzględnić by musiało, że uprawnienia kombatanckie w świetle preambuły do ustawy przysługują tym, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, i że B. B. zwalczał tzw. reakcyjne podziemie - w istocie rzeczy struktury niepodległościowe. Z tych względów, skoro uprawnienia wdowy po kombatancie są uprawnieniami pochodnymi, a B. B. utraciłby uprawnienia kombatanckie gdyby za życia został zweryfikowany, brak podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo u ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ zatem orzekł jak w sentencji wyroku.