II SA/Wr 475/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.R., Z. R. i I. K. – następcy prawnego M.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości postanawia pozostawić bez rozpoznania wniosek I. K. o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 18 lutego 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania wniosek I. K., następcy prawnego skarżącego M. H., o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano w szczególności, że stosownie do treści art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) warunkiem skuteczności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie go na urzędowym formularzu, według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245), a wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w formie innej niż przewidziana przepisami nie wywołuje skutków prawnych i zgodnie z art. 257 w związku z art. 258 § 2 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek taki należy pozostawić bez rozpoznania. Powyższe zarządzenie wraz z pouczeniem o prawie wniesienia na nie sprzeciwu zostało doręczone I.K. w dniu 26 lutego 2010 r. Pismem nadanym listem poleconym w dniu 4 marca 2010 r., I. K. wniosła sprzeciw na wyżej wymienione zarządzenie. W sprzeciwie podkreślając, że informacje co do opłat powinny być zrozumiałe i w odpowiednim czasie przedstawione, I. K. podniosła, iż w zawiadomieniu o rozprawie nie było mowy o opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Oświadczając, że uchybieniem Sądu było nie zamieszczenie na wezwaniu z dnia 8 stycznia 2010 r. informacji, że uiszczenie opłaty kancelaryjnej przez któregokolwiek ze skarżących zwolni z tego obowiązku pozostałych, wniosła o "zwrot kosztów ww. opłaty kancelaryjnej". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 252 § 1 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie z § 2 tego artykułu, wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór ten został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). Przepis art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że I.K. nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy, chociaż do złożenia w takiej formie przedmiotowego wniosku obligował ją przepis art. 252 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O obowiązku takim I. K. była poinformowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pismem z dnia 28 stycznia 2010 r., a zgodny z wymogami ustawowymi formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy został jej przesłany jako załącznik do tego pisma. I.K. otrzymała powyższe pismo wraz ze wspomnianym załącznikiem w dniu 3 lutego 2010 r., jednak wniosku o przyznanie prawa pomocy w wymaganej formie nie złożyła. Mając na uwadze, że przepis art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje możliwości rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, zaznaczyć trzeba, że jedynym możliwym rozstrzygnięciem w takiej sytuacji jest pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Skoro zatem I. K. nie złożyła przedmiotowego wniosku na wymaganym przez przepisy prawa formularzu urzędowym, to niedopuszczalne było merytoryczne orzekanie w kwestii zwolnienia od opłaty kancelaryjnej (por. np. postanowienie NSA z dnia 2 września 2005 r. sygn. akt I OZ 842/05 - LEX nr 164157). Odnosząc się do argumentów podnoszonych w sprzeciwie zaznaczyć należy, iż fakt, że w zawiadomieniu o rozprawie nie zawarto pouczenia o konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zwalnia od obowiązku jej uiszczenia, o ile nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Brak zaś pouczenia, że uiszczenie opłaty kancelaryjnej przez któregokolwiek ze skarżących zwolni z tego obowiązku pozostałych nie sprawia, że osoba, której o powyższym nie pouczono, będzie zobligowana do uiszczenia tej opłaty. Przeciwnie, pomimo braku takiego pouczenia, jeżeli którykolwiek ze skarżących uiści tę opłatę, pozostali będą z obowiązku tego zwolnieni niezależnie od tego, czy byli o powyższym pouczenie, czy też nie. Tak więc fakt, że I. K. nie została poinformowana, iż uiszczenie opłaty kancelaryjnej przez któregokolwiek ze skarżących zwolni z tego obowiązku pozostałych nie nakłada na nią obowiązku uiszczenia odrębnej opłaty, chociaż w sytuacji, gdy żaden ze skarżących opłaty tej nie uiścił, nie zwalnia z konieczności jej uiszczenia. Raz jeszcze wypada podkreślić, że w niniejszej sprawie konieczne jest uiszczenie tylko jednej opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji postanowienia.