II SA/Wr 476/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego postanawia: 1. przyznać prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, strona skarżąca wystąpiła o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podnosząc w uzasadnieniu, że udziały we Wspólnocie posiadają tylko dwa podmioty: Gminy W. (62, 20 %) oraz Państwo J. i J.K. (37, 80 %), które to osoby utrzymują się ze świadczeń rentowych. Dodano, że na rachunku bankowym strona posiada 657, 70 zł, gdy tymczasem za wykonaną usługę budowlaną na rzecz Wspólnoty zobowiązana jest on zapłacić 1.098, 47 zł. W złożonym w dniu 27 października 2009 r. na urzędowym formularzu wniosku strona skarżąca poinformowała, że J. (62 lata) i J. (63 lata) K. są inwalidami II grupy, a na dzień 26.10.2009 r. saldo na koncie bankowym Wspólnoty wynosiło 413, 35 zł. Strona oświadczyła, że Państwo J. i J. K. są w stanie opłacić wpis sądowy od skargi w wysokości 250 zł, zaś Gmina nie posiada na to środków. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy strona wnioskująca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)), prawo pomocy w zakresie częściowym może być zaś przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 u.p.s.a.). Wniosek tylko częściowo zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że strona wnioskująca sama przyznała, że jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 250 zł. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania. Celem tej instytucji jest zapewnienie prawa dostępu do sądu, a nie ochrona posiadanych przez stronę wnioskującą środków finansowych. Niczym nieuzasadnione jest przekonanie strony skarżącej, że preferencyjnie może traktować wydatki związane ze swoim bieżącym funkcjonowaniem, a koszty procesu powinien pokryć jej budżet Państwa. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu strona skarżąca winna była mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrywania kosztów postępowania i na ten cel zagospodarować środki, a przynajmniej wszcząć procedurę zmierzającą do podjęcia uchwały zobowiązującą członków Wspólnoty do wpłacenia odpowiednich dodatkowych środków na ten cel. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez stronę skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (osoba reprezentująca stronę skarżącą nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 2 i 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.