II SA/Wr 477/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. i M.W. oraz J.W. i M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] Nr [...] postanawia 1. przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (słownie: pięćdziesiąt złotych) i ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 24 października 2008 r. wpłynął do Sądu formularz wniosku skarżących D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wynika z niego, że skarżący nie mają nikogo na utrzymaniu oraz nie pozostają z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Na miesięczny dochód składają się: emerytura D.W. w wysokości 993 zł brutto (według kserokopii przekazu pocztowego – 992,88 zł netto) oraz emerytura M.W. w wysokości 1202 zł brutto (według kserokopii przekazu pocztowego – 1201,92 zł netto). Co łącznie daje przybliżoną kwotę 2195 zł. Są współwłaścicielami nieruchomości – działki nr 96/1 i 96/2 w ¼, położonej w N.D.. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto – jak wskazali skarżący – w mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Na wezwanie referendarza, w piśmie z dnia 5 stycznia 2009 r. skarżący oświadczyli, że nie korzystali i nie korzystają z pomocy społecznej. Syn pobrał na skarżącą kredyt 20.000 zł i spłacił długi. Miesięcznie wydają 100 zł na leki oraz prąd – ok. 100-200 zł. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał D. i M.W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wnieśli D. i M.W., domagając się jego uchylenia i zmianę w punkcie II. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej ustawą, stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 powołanej wyżej ustawy - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). W rozpatrywanej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1w/w ustawy - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawców i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nich kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie wprawdzie na obecnym etapie postępowania skarżący nie muszą ponosić żadnych kosztów sądowych, jednakże odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, przy ewentualnym wniesieniu skargi kasacyjnej (bowiem postanowieniem z dnia 3 października 2008 r. skarga D. i M.W. oraz J.W. i M.W. została odrzucona), z zachowaniem wszelkich wymogów jakie powinna ona spełniać, a przede wszystkim sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, pozbawiłaby stronę prawa do sądu. Jednakże – w ocenie Sądu – okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadniają przyznanie skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł. Sąd uznał bowiem, że sytuacja materialna skarżących pozwala na poniesienie przez nich kosztów sądowych w wysokości 50 zł. Z powyższych względów również wniosek o ustanowienie adwokata został uwzględniony. Sąd wyszedł bowiem z założenia, że wnioskodawcy znajdują się w sytuacji, w której wymagają pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a ze względu na swój stan majątkowy nie są w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Stąd - na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji postanowienia.