II SA/Wr 481/06
WyrokWSA we Wrocławiu2007-02-07
Skład orzekający: Halina Kremis, Anna Siedlecka, Andrzej Cisek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy usunięcie drzewa z powodu jego złego stanu zdrowia, zagrażającego bezpieczeństwu, może stanowić podstawę do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia?Ratio decidendi
Usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia stanowi delikt administracyjny, za który obligatoryjnie wymierza się karę pieniężną. Okoliczności takie jak zły stan drzewa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa, choć mogłyby mieć znaczenie przy ustalaniu opłat za usunięcie drzewa, nie zwalniają z obowiązku uzyskania zezwolenia i nie stanowią podstawy do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Ustawa o ochronie przyrody nie przewiduje działania w stanie wyższej konieczności jako podstawy do uchylenia się od odpowiedzialności.Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości usunęli bez wymaganego zezwolenia drzewo gatunku sosna wejmutka. Prezydent Miasta wymierzył im administracyjną karę pieniężną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący domagali się uchylenia decyzji, argumentując, że drzewo było chore i zagrażało bezpieczeństwu, a oni nie mieli świadomości prawnej konsekwencji. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędziowie Sędzia WSA Anna Siedlecka /sprawozdawca/, Sędzia WSA Andrzej Cisek, Protokolant Paweł Kysiak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. P. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 88 ust. 1. pkt. 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228 poz. 2306, zm. MP z 2004 r. Nr 44 poz.779) oraz art.104 k.p.a, Prezydent Miasta L. po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, wymierzył właścicielom nieruchomości położonej przy uI. [...] w L. – J. P. oraz W. B., za usunięcie z terenu tej nieruchomości, bez wymaganego zezwolenia, 1 sztuki drzewa gatunku sosna wejmutka, administracyjną karę pieniężną w wysokości 41.003,37 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. złożyła W. B. i J. P. reprezentowane przez pełnomocnika - adwokata Z. B. Pełnomocnik stron zarzucił rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji naruszenie zasad postępowania administracyjnego poprzez odstąpienie od zebrania wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, w tym przede wszystkim wnioskowanego przesłuchania świadków na okoliczność potwierdzenia, iż powodem usunięcia drzewa był jego zły stan, zagrażający bezpieczeństwu mienia oraz życia i zdrowia ludzi, zatem usunięcie drzewa nastąpiło w stanie wyższej konieczności.
Podkreślił też, że strony nie miały świadomości prawnych konsekwencji usunięcia drzewa bez formalnego zezwolenia. Sądziły bowiem, iż w przypadku uszkodzonego czy chorego drzewa działanie zmierzające do usunięcia zagrożeń jest zgodne z prawem i powoduje korzystny dla środowiska naturalnego efekt. Niemniej, od początku postępowania deklarowały gotowość odtworzenia zieleni poprzez wykonanie nasadzeń zastępczych. Wniosek ten jednak nie został uwzględniony, co w jego ocenie narusza art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego obligujący organ administracji do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego jak też słusznego interesu obywateli.
Pełnomocnik stron domagał się zatem uchylenia kwestionowanej decyzji oraz odstąpienia od zastosowania kar pieniężnych, bądź też uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji celem ponownego jej rozpatrzenia.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] Nr [...] stosując przepis art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a otrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając to orzeczenie organ odwoławczy opisał czynności procesowe dotychczas podjęte w tej sprawie przez organy administracji publicznej, a następnie podniósł, że zagadnienia dotyczące ochrony terenów zieleni i zadrzewień regulują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą.
Przepisy ustawy określają cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu. W myśl tych przepisów usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, na wniosek posiadacza nieruchomości (art. 83 ust. 1 ustawy).
Usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia obwarowane jest administracyjną karą pieniężną wymierzaną przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy). Przy czym karę tę ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek wyszczególnionych w art. 85 ust. 4 ustawy. Zakres czynności wykonywanych przez organ oraz sposób określania danych niezbędnych do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej precyzują przepisy art. 89 ustawy, nakładanie zaś administracyjnych kar pieniężnych odbywa się z zastosowaniem przepisów określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r., w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), zwanego dalej rozporządzeniem. W badanej sprawie organ pierwszej instancji przeprowadzając ponownie postępowanie wyjaśniające w zakresie wskazanym w decyzji tutejszego organu z dnia [...] nr [...], zasięgnął stosownej opinii specjalisty z dziedziny dendrologii.
Biegły ten na podstawie przeprowadzonych oględzin z udziałem stron postępowania ustalił, iż jedno spośród trzech usuniętych z posesji przy ul. [...] nr [...] drzew to sosna wejmutka. Pozostałe dwa drzewa to drzewa owocowe (jabłoń i śliwa), które nie zostały objęte postępowaniem. Na podstawie analizy dendrologiczno-dendrometrycznej określono: gatunek usuniętego drzewa, obwód pnia na wysokości ścięcia oraz wiek w chwili usunięcia. Ustalono, iż wycięte drzewo iglaste (sosna wejmutka) o obwodzie pnia na wysokości ścięcia - 120 cm, najmniejszy promień pnia wynosi 14 cm. Wiek drzewa w momencie ścięcia - 21 lat. Ścięcia zaś dokonano na przełomie września - października 2005 r.
W toku postępowania W. B. potwierdziła fakt usunięcia z własnej nieruchomości drzewa z gatunku sosna wejmutka. Ustosunkowując się do dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym w postaci ekspertyzy rzeczoznawcy wyjaśniła (w oświadczeniu z dnia 10 marca 2006 r., spisanym przez swego pełnomocnika), iż nie wnosi zasadniczych uwag do opinii rzeczoznawcy. Jak podała usunięte drzewo iglaste było "porażone chorobami i zagrażało bezpieczeństwu ludzi i mienia". Stwierdziła, że okoliczność tę potwierdzą wskazane przez nią osoby mieszkające w sąsiedztwie. Strona zażądała uzupełnienia materiału dowodowego przez przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków oczekując, iż wyjaśnienia te zasadniczo wpłyną na ostateczne rozstrzygnięcie organu administracji.
Odnosząc się do tych argumentów organ odwoławczy stwierdził, iż materiał dowodowy nie pozostawia żadnych wątpliwości i pozwala na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem Kolegium poza sporem jest, że odwołująca się wycięła - nie posiadając stosownego zezwolenia -jedno drzewo iglaste gatunku sosna wejmutka.
Czyn ten obwarowany jest administracyjną karą pieniężną. Obowiązek wymierzenia przez Prezydenta Miasta L. takiej kary, w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, wynika z powołanego wyżej przepisu art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy. Wskazane w wyjaśnieniach skarżącej okoliczności, że drzewo było "porażone chorobami, zagrażało bezpieczeństwu ludzi i mienia", nie uprawniały jej, w ocenie organu odwoławczego, do jego wycięcia bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem zezwolenia. Kwestia ewentualnego stanu zdrowotnego drzewa czy zagrożenia, jakie może powodować, podlega ocenie organu (prezydenta miasta), który władny był udzielić pozwolenia i co najwyżej okoliczność ta mogła mieć znaczenie przy wymierzaniu opłat za wycięcie drzewa przy udzielaniu zgody na jego usunięcie (stosownie do przepisu art. 84 ust. 1 ustawy).
Wymierzona kara pieniężna jest zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. instytucją prawną odmienną od opłat. Skoro więc wycięcie drzewa nastąpiło bez wymaganego zezwolenia, to konsekwencją tego jest wymierzenie kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 ustawy, tj. w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzewa, ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306)
Kolegium zgodziło się zatem z organem pierwszej instancji, że wysokość kary obliczona została zgodnie z przepisami zawartymi w powołanych wyżej przepisach wykonawczych do ustawy o ochronie przyrody. Wprawdzie organ pierwszej instancji w wyliczeniach kary zastosował stawkę w wysokości 73,00 zł określoną w załączniku Nr 2 poz. 3 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 28 października 2004r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2005 (M. P. nr 44, poz. 779), zamiast stawki w wysokości 75,19 zł określonej w obowiązującym w dacie wydania decyzji obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (M. P. nr 62, poz. 861), jednakże Kolegium uwzględniając przepis art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowiło odstąpić od wydania korygującego rozstrzygnięcia, działającego na niekorzyść strony odwołującej się przy zastosowaniu ostrzejszych sankcji administracyjnych.
Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że wbrew przekonaniu strony organ pierwszej instancji wydając zakwestionowane rozstrzygnięcie merytoryczne nie uchybił obowiązującym przepisom prawa proceduralnego. Swoje stanowisko poparł opinią sporządzoną przez uprawnionego rzeczoznawcę, do której treści strona nie wniosła zastrzeżeń. Sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania opinia biegłego stanowi - obok pozostałych zebranych w toku postępowania dowodów - dowód w sprawie i tak jak inne dowody, podlega (na podstawie art. 80 Kpa) swobodnej ocenie organu. Jednak ustalenie przedstawionego w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego na tle obowiązujących przepisów prawa pozbawia organ orzekający jakiejkolwiek swobody w ocenie lub wyborze konsekwencji stosowanej normy prawnej.
Z tych też powodów organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku strony domagającej się przesłuchania świadków zdarzenia, bowiem przepisy prawa nie przewidują żadnych okoliczności umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary. Nie został uwzględniony również wniosek strony deklarującej wykonanie nasadzeń zastępczych, gdyż przepis art. 88 ust. 6 ustawy stwarza możliwość umorzenia nałożonej kary wyłącznie w sytuacji zniszczenia terenów zieleni (w rozumieniu art. 5 pkt. 25 ustawy), o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 lub 3 ustawy, nie zaś w przypadku deliktu określonego w punkcie 2 tego artykułu, tj. wobec drzew lub krzewów usuwanych bez wymaganego zezwolenia.
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że powołane przez stronę skarżącą okoliczności sprawy nie mogą jej zwalniać od odpowiedzialności karno-administracyjnej.
Uregulowania prawne aktualnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) nie przewidują bowiem działania w tzw. "stanie wyższej konieczności", na które powołuje się pełnomocnik skarżących w złożonym odwołaniu.
W złożonej skardze na decyzję organu drugiej instancji pełnomocnik stron zarzucił naruszenie przez Kolegium szeregu przepisów, w tym art. 7, art. 75 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących ustalenia stanu faktycznego i nie zbadanie wszystkich dowodów, co doprowadziło do błędnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji załatwienia sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i bez ochrony słusznego interesu stron. Jak dalej wywodzi pełnomocnik skarżących, w toku postępowań administracyjnych organów pierwszej i drugiej instancji nastąpiło naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które spowodowało naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 86 ust 1 pkt. 4 i pkt. 9 oraz art. 88 ust. 1 pkt. 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przede wszystkim organy administracji obu instancji pominęły wniosek stron domagających się przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, którego celem było ustalenie, że strony działały w dobrej wierze, a wycięcie drzewa było konieczne z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Tym samym naruszona została zasada wynikająca z treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, obligująca do uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu stron, które uprawnia organy administracji do odstąpienia od sankcji określonych w innych przepisach prawa materialnego mających zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., wskazało, iż zarzuty w niej podniesione nie mogą mieć wpływu na zmianę stanowiska w przedmiotowej sprawie.
Żądanie strony przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego z przesłuchania świadków zdarzenia nie mogło być uwzględnione, bowiem przedmiotem wnioskowanego dowodu jest okoliczność nie mająca znaczenia dla sprawy .
Skarżące przyznały fakt usunięcia bez wymaganego prawem zezwolenia drzewa z ich nieruchomości. W zaistniałej sytuacji zeznania świadków na okoliczność działania stron w dobrej wierze, z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Jak to już bowiem podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.), nie przewidują działania w stanie tzw. "wyższej konieczności".
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze organ odwoławczy podniósł, iż naczelna zasada praworządności ustanowiona w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek działania na podstawie przepisów prawa.
Obowiązkiem zatem organu administracji, oprócz ustalenia zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie, jest zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego i procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją pełnomocnika skarżących, zarzucającej naruszenie przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uchybienie zasadzie ochrony słusznego interesu strony postępowania administracyjnego.
Kolegium wskazało przy tym, iż zasada wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie obliguje do stosowania jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jaką między innymi jest zasada praworządności, określona w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z obowiązującym przepisem prawa.
W badanym przypadku nie mogą też mieć zastosowania wskazane przez pełnomocnika stron przepisy art. 86 ust 1 pkt.4 i 9 ustawy o ochronie przyrody, bowiem powoływane regulacje prawne dotyczą wyłącznie opłat za usunięcie drzew, ustalanych przez właściwy organ w postępowaniu administracyjnym, na etapie poprzedzającym przystąpienie do wycięcia drzew, nie zaś sankcji karnych stosowanych wobec już samego faktu usunięcia drzew i krzewów w warunkach samowoli tj. bez wymaganego prawem zezwolenia.
W kontekście powyższego, przedstawiona przez pełnomocnika skarżących teza, jakoby Kolegium błędnie interpretowało przepisy procedury administracyjnej oraz przepisy ustawy o ochronie przyrody nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, ani w wydanym rozstrzygnięciu.
Wobec powyższego, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez Sąd kontroli jest zbadanie, czy organy administracyjne, w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czyniąc to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Po myśli zaś art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wskazać należy, że decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W zaskarżonym rozstrzygnięciu będącym przedmiotem kontroli Sądu takie wady i uchybienia nie wystąpiły dlatego też skarga nie może być uwzględniona.
Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dokonywanej według wskazanych wyżej kryteriów była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] Nr [...] wymierzającą właścicielom nieruchomości położonej przy uI. [...] w L., - J. P. oraz W. B., za usunięcie z terenu tej nieruchomości, bez wymaganego zezwolenia, 1 sztuki drzewa gatunku sosna wejmutka, administracyjną karę pieniężną w wysokości 41.003,37 zł. Zagadnienia dotyczące ochrony terenów zieleni i zadrzewień regulują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (DZ. U. Nr 92 , poz. 880 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą. Przepisy ustawy określają cele, zasady, i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu.
W myśl art. 83 ust.1 wspomnianej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia kwestionowanej decyzji) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Konsekwencją zaś usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia jest wymierzenie w trybie art. 88 ust 1 w zw. z art. 89 ust.1 i ust. 3 opisanej ustawy administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 pkt. 1, ust. 5 i 6.
W świetle cytowanych wyżej przepisów art. 83 ust.1, art. 88 ust. 1 w zw. z art. 89 ust.1 i ust. 3 stwierdzić należy, iż każde wycięcie drzewa z wyjątkiem tych określonych w art. 83 ust. 6 jest obwarowane obowiązkiem uzyskania ze strony właściwego organu administracyjnego stosownego zezwolenia pod rygorem nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż jednym spośród trzech drzew usuniętych bez wymaganego przepisem art. 83 ust. 1 pozwolenia właściwego organu z posesji przy ul. [...] nr [...] w L. było drzewo iglaste sosna wejmutka, co w jednoznaczny sposób zostało potwierdzone w przeprowadzonej na wspomnianą okoliczność opinii biegłego specjalisty z zakresu dendrologii, a do której treści skarżące nie wnosiły żadnych zastrzeżeń. Jednocześnie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należało rozważyć czy w świetle cytowanych przepisów podnoszona przez skarżące zarówno w administracyjnym toku instancji jak i w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego sama okoliczność istnienia zagrożenia dla bezpieczeństwa sąsiednich budynków i ich mieszkańców przez ściętą bez zezwolenia sosnę wejmutkę lub fakt obumarcia drzewa (a które to zdarzenia niewątpliwie zwalniałyby skarżące zgodnie z dyspozycjami art. 86 ust.1 pkt. 4 i 9 ustawy od uiszczenia opłaty) mogły mieć wpływ na samą zasadność zastosowania przez organ pierwszej instancji sankcji z art. 88 ustawy z w postaci administracyjnej kary pieniężnej za popełniony przez skarżące delikt administracyjny w postaci ścięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia.
W tym miejscu należy wskazać, na ugruntowany w piśmiennictwie na tle stosowania przez organy administracji publicznej, przepisów powyższej ustawy słuszny o ocenie Sądu pogląd, zgodnie z którym wtedy gdy, zezwolenie było wymagane (czyli z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody), a nie uzyskano go, usunięcie drzewa lub krzewu zawsze będzie deliktem administracyjnym w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody. Pokreślić więc trzeba, że ścięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia jest takim deliktem także i wówczas, gdy nawet, usuwający drzewo lub krzew nie uzyskując takiego zezwolenia byłby zwolniony od opłat na podstawie art. 86 ustawy o ochronie przyrody (zob. Wojciech Radecki "ustawa o ochronie przyrody , Komentarz " Centrum Doradztwa i Informacji Difin sp. z o. o., Warszawa 2006 r. Warto dodać, iż między innymi tą właśnie kwestią zajmował się także autor Krzysztof Gruszecki w swoim komentarzu do ustawy o ochronie przyrody wydanym przez Zakamycze w 2005 r. wskazując, iż art. 86 ust.1 pkt. 9 ustawy o ochronie przyrody (tak eksponowany przez pełnomocnika skarżących w zarzutach skargi) stanowiąc, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, z punktu widzenia prawa nadal pozostają drzewami. Jedyną zaś różnicą w podejściu do tych obiektów przyrodniczych jest zwolnienie ich usuwania z obowiązku uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska.
Oznacza to, iż pojawiająca się w skardze do tutejszego Sądu kwestia spełnienia, w przypadku skarżących, przesłanek zawartych w dyspozycji art. 86 ust.1 pkt. 9 ale też i art. 86 ust.1 pkt. 4 ustawy niewątpliwie mogłaby mieć wpływ ale w przypadku zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty ze ścięcie drzewa. Okoliczność ta pozostaje więc bez wpływu na nałożony na organ przez ustawodawcę w art. 83 ust. 1 obowiązek nałożenia administracyjnej kary pieniężnej ilekroć dojdzie do naruszenia przez stronę naruszenia wskazanego przepisu poprzez wycięcie bez zezwolenia drzewa (nawet obumarłego jak i zagrażającego bezpieczeństwu budynków i znajdujących się w nich mieszkańców ).
Podsumowując dotychczasowe wywody należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż obowiązek wymierzenia przez Prezydenta Miasta L. takiej kary, w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, wynika z powołanego wyżej przepisu art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy. Wskazane zaś w wyjaśnieniach skarżącej okoliczności, że drzewo było "porażone chorobami, zagrażało bezpieczeństwu ludzi i mienia", w istocie nie uprawniało skarżących do jego wycięcia bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem zezwolenia. Kwestia ewentualnego stanu zdrowotnego drzewa czy zagrożenia, jakie może powodować, podlegała ocenie organu (prezydenta miasta), który władny był udzielić pozwolenia i to najwyżej okoliczność ta mogła mieć znaczenie w sytuacji wymierzenia opłat za wycięcie drzewa przy udzielaniu zgody na jego usunięcie (stosownie do przepisu art. 84 ust. 1 ustawy).
Wymierzona kara pieniężna wbrew argumentacji skarżących jest instytucją prawną odmienną od opłat. Skoro więc wycięcie drzewa nastąpiło bez wymaganego zezwolenia, to konsekwencją tego jest wymierzenie kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 ustawy, tj. w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzewa, ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew.
Odnosząc się natomiast do podniesionych przez pełnomocnika skarżących zarzutów dotyczących naruszenia przez organ administracji przepisów procedury administracyjnej, Sąd wskazuje, że organy administracyjnej I i II instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadziły postępowanie oraz zebrały i ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy.
Nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżących odnośnie naruszenia przez organy art. 7, art. 75 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd analizując zebrany w sprawie cały materiał dowodowy nie dopatrzył się naruszenia przez organ w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym jakiejkolwiek z zasad postępowania administracyjnego.
Zaznaczyć należy, iż pominięcie przez organy wnioskowanych przez skarżące dowodów w postaci zeznań świadków na okoliczność choroby wyciętej bez zezwolenia sosny wejmutki jak również zagrożenia ze strony drzewa dla bezpieczeństwa ludzi i mienia nie stanowiło uchybienia procesowego, które skutkowałoby wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego, albowiem osoby te swoimi zeznaniami nie wniosłyby nic znaczącego do sprawy i nie miałoby to żadnego wpływu na jej rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, wówczas jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ jest zatem uprawniony do samodzielnej oceny potrzeby przeprowadzenia dowodu i nie naruszy przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli odmówi przeprowadzenia dowodu powołując się na zbędność jego przeprowadzenia w świetle komentowanego przepisu (vide: Wyrok NSA z 17 marca 1986 r., III SA 1160/85 – ONSA 1986, nr 1 poz. 19 ). Organ ocenia więc , kierując się w istocie normą prawa materialnego , które z faktów mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia oraz jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne (vide: wyroki NSA OZ w Lublinie z 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 507/95 - LEX nr 27107 oraz SA/Lu 508/95 – Lex Polonica).
Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie w szczególności opinia specjalisty z zakresu dendrologii do której strony nie wnosiły żadnych zastrzeżeń, a także wyjaśnienia stron potwierdzające fakt usunięcia bez stosownego zezwolenia z posesji przy ul R. [...] w L. drzewa iglastego (sosny wejmutki) nie pozostawiał żadnych wątpliwości i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie o przekonującej treści.
Ustalenia jakie w toku postępowania poczyniły organy obu instancji na tle obowiązujących przepisów prawa, znajdujące swoje odzwierciedlenie w ramach przedstawionego w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego nie pozostawiają jak trafnie podkreślił to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji, jakiejkolwiek swobody w ocenie lub wyborze konsekwencji stosowanej normy prawnej, nakładającej na organ bezwzględny obowiązek wymierzenia kary pieniężnej, niezależnie od motywów czy też okoliczności towarzyszących wycięciu opisanej sosny. Ewentualne wiec uzupełnianie przez organ odwoławczy postępowania dowodowego o zeznania mieszkających w sąsiedztwie świadków, nie miało w ocenie Sądu, wbrew oczekiwaniom skarżących wnioskujących o ich przeprowadzenie istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i jako takie nie mogłoby zasadniczo wpływać na treść nałożonych obowiązków przez organy administracyjne.
Nadmienić także trzeba, iż niczym nieuprawniony jest pogląd skarżących wyrażony w skardze, wedle którego przewidziana w art. 7 kpa ogólna zasada postępowania zobowiązująca organ administracji do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli uprawnia te organy do stosowania w konkretnej sprawie zasad współżycia społecznego a w konsekwencji do odstąpienia od sankcji nałożonych na skarżące w decyzji organu pierwszej instancji i na podstawie zastosowanych w postępowaniu administracyjnym przepisów.
Podkreślić ponownie należy, iż sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie ma prawa oceniania jej pod innymi względami. Nie ma też prawa do oceniania słuszności obowiązujących przepisów i przyjętych w nich rozwiązań prawnych. Dlatego też stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, nie ma możliwości poddawania jej ocenie pod kątem słuszności, zasad współżycia społecznego, czy też sprawiedliwości społecznej.
Przypisywanie w kpa określonym regułom postępowania zasad ogólnych w sposób istotny kształtuje postępowanie administracyjne, sytuację podmiotu tego postępowania, jednakże nie może ono jak chcą tego skarżące wykraczać poza ramy regulacji szeroko pojętego prawa administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym nie ma podstaw prawnych do stosowania zasad prawa przyjętych w prawie cywilnym w tym wskazanej przez skarżące zasady współżycia społecznego. Podkreśla to Naczelny Sad Administracyjny w swoich licznych orzeczeniach. W wyroku z dnia 22.09.1983 r., SA/Wr 376/83 (ONSA 1983/2/75), NSA przyjął, iż "1. art. 5 k.c. wytycza granice, w jakich osoba uprawniona może czynić użytek z przysługującego jej prawa; ze względu jednak na swą przynależność do systemu prawa cywilnego klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego nie może być stosowana w ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w obszarze normowanym przepisami prawa administracyjnego bądź finansowego, w których nie występuje jej odpowiednik.
Ponieważ zarówno w przepisach prawa materialnego zawartych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody jak i również w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego nie ma odpowiednika określonej w art. 5 k.c klauzuli zgodności z zasadami współżycia społecznego nie może ona mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Reasumując powyższe, kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała w ocenie Sądu , aby decyzja ta naruszała obowiązujące przepisy prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Dlatego zgodnie z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło