II SA/Wr 49/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Ł.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu otwierania się skrzydła drzwiowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym mężu (1.125 zł) oraz z pracy w niepełnym wymiarze czasu (380 zł), a jej wydatki kształtują się następująco: czynsz za mieszkanie- 235, 27 zł; opłata za dostawę ciepła- 208, 19 zł; za energie elektryczną- 96, 77 zł; za gaz- 48, 81 zł; za telefon- 99, 66 zł; koszt ubezpieczenia na życie – 57, 60 zł. Dodała, że jest w podeszłym wieku i na koszty leczenia miesięcznie przeznacza ok. 200- 250 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł. Z załączonego do wniosku wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na dzień 31.01.2011 r. skarżąca posiadała środki pieniężne w wysokości 21.691, 55 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania, w szczególności, że sama skarżąca przyznała, iż posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł (na dzień 31.01.2011 r. saldo jej rachunku bankowego wynosiło 21.691, 55 zł). Nieuzasadnione jest przeświadczenie skarżącej, iż z posiadanych przez nią oszczędności nie może opłacić wymaganego wpisu sądowego od skargi. Nawet jeśli dla skarżącej jest to "kapitał rezerwowy" lub gromadzi te pieniądze na jakiś inny słuszny cel, to przy oceny jej wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność ta pozostaje bez znaczenia. Podkreślić należy bowiem, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Wniosek oceniany jest jedynie w oparciu o kryterium istnienia lub braku zdolności finansowej wnioskodawczyni i badanie to odbywa się przez obiektywne zestawie faktycznych możliwości pozyskania środków finansowych przez wnioskodawczynię (np. stały dochód, oszczędności, pożyczka itd.) z wysokością ponoszonych przez nią niezbędnych wydatków (w tym wysokością należnych na danym etapie postępowania kosztów sądowych). Skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, które można byłoby uznać za przeszkodę uniemożliwiającą jej uszczuplenie posiadanych oszczędności w celu opłacenia kosztów postępowania prowadzonego z jej inicjatywy i w jej interesie. Przypomnieć należy, iż jeśli skarga zostanie przez Sąd uwzględniona, to skarżącej zostaną zwrócone wszystkie poniesione przez nią w sprawie koszty postępowania (m.in. zwrócony zostanie uiszczony wpis sądowy od skargi). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Istotne jest przy tym, że niektórych ze wskazanych przez skarżącą wydatków nie można uznać za niezbędne np. opłata za telewizję kablową, składka na nieobowiązkowe ubezpieczenie na życie czy znaczna opłata za telefon. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.