II SA/Wr 495/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-10-30
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Olga Białek, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, nakładając obowiązek rozbiórki części obiektu budowlanego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, prawidłowo ocenił, że nie istnieje inna możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, w tym poprzez zastosowanie instytucji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych (art. 9 Prawa budowlanego)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego przedwcześnie orzekł nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego, nie badając możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, w szczególności poprzez zastosowanie instytucji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych (art. 9 Prawa budowlanego). Organ nie wykazał w sposób jednoznaczny, że nie istnieje inna możliwość niż rozbiórka, naruszając tym samym zasady postępowania wyjaśniającego (art. 7 i 77 kpa) oraz nie informując inwestora o możliwości złożenia wniosku w trybie art. 9 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającą na inwestora obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego oraz rozbiórki nadbudowanej części obiektu, stwierdzając istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Inwestor zakwestionował tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i kpa, w szczególności poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i nakazanie rozbiórki bez zbadania innych możliwości legalizacji samowoli budowlanej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant: asystent sędziego Andżelika Abramowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi W. J. K. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególności oraz nałożenia obowiązku rozbiórki nadbudowanej części obiektu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją (Nr [...] z dnia [...]), wydaną po rozpatrzeniu odwołania W. K., reprezentowanego przez pełnomocnika, od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] Nr [...] orzekającej o nałożeniu na W. K. – inwestora robót budowlanych polegających na nadbudowie i rozbudowie budynku przy ul. [...] we W. (działka nr [...], [...], obręb P.) z przeznaczeniem na hotel pracowniczy, wykonanych w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz przepisów – obowiązku sporządzenia i przedłożenia w terminie 4 miesięcy od dnia, kiedy rozstrzygnięcie stanie się ostateczne trzech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi i planistycznymi, obejmującego ww. inwestycją wraz z zagospodarowaniem terenu, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych oraz robót budowalnych niezbędnych do wykonania celem doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, a ponadto w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, obowiązku rozbiórki – w terminie wyżej określonym – nadbudowanej części obiektu położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II, stosownie do rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] Nr [...], D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202), utrzymał w mocy zaskarżoną w toku instancyjnym decyzję.
W szczegółowym uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ orzekający przedstawił przebieg postępowania prowadzonego w sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. oraz jego argumentację zamieszczoną w orzeczeniu pierwszoinstancyjnym.
Następnie – motywując podjęte w sprawie rozstrzygnięcie – organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do wymagań procedury naprawczej określonej w art. 50-51 ustawy – Prawo budowlane, wcześniej powoływanej, właściwy organ nadzoru budowlanego stwierdzając istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych i w drodze decyzji – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy – nakłada obowiązek wykonania i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wprowadzone w toku realizowanych lub zrealizowanych robót budowlanych zmiany, a w razie konieczności – obowiązek wykonania określonych czynności bądź robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Ponadto – powołując się na przepis art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane organ odwoławczy wskazał, że w jego treści ustawodawca wprowadził zasadę, zgodnie z którą inwestor realizując inwestycję jest związany treścią decyzji zatwierdzającej konkretny projekt budowlany i nie może w sposób samodzielny realizować odmiennych rozwiązań odbiegających istotnie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, jeżeli wcześniej tj. przed realizacją odstąpienia nie uzyska decyzji administracyjnej o zmianie pozwolenia na budowę, wydanej w trybie powołanego powyżej przepisu. Organ odwoławczy przywołał też w uzasadnieniu przepisy art. 36a ust. 5 i 5a ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, zawierające kryteria normatywne poprzez które definiowane są istotne i nieistotne odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.
W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego (protokołu kontroli, protokołu oględzin i dokumentacji fotograficznej) podziela stanowisko powiatowego organu nadzoru budowlanego, uznającego, że w trakcie realizacji przedmiotowej inwestycji, inwestor dokonał istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego bez uzyskania decyzji zmieniającej decyzję zatwierdzającą projekt budowlany oraz udzielającą pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, w zakresie:
1. projektu zagospodarowania terenu:
• przesunięto klatkę schodową, dobudowaną do budynku od strony północnej o około Im w kierunku zachodnim,
• nie wykonano pochylni przy wejściu do budynku - wykonano wejście ze stopniami schodów zewnętrznych (pkt 4),nie wykonano pasa zieleni pomiędzy chodnikiem przy budynku oraz miejscami postojowymi, a także nie poszerzono pasa zieleni przy zachodniej granicy działki oraz nie wykonano zieleni w północno-zachodniej części działki (pkt 5),
2. charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości i szerokości:
• nie wykonano rozbiórki części obiektu położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II (pkt 1) - zmiana dotycząca kubatury obiektu,
3. zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne:
• wykonano dodatkowe wejście do obiektu od strony północnej przez klatkę schodową (od frontu), przy czym w drzwiach zewnętrznych klatki wykonano próg o wysokości 10 cm uniemożliwiający dostęp do obiektu osobom poruszającym się na wózkach inwalidzkich (pkt 2),
• nie wykonano pochylni przy wejściu do budynku - wykonano wejście ze stopniami schodów zewnętrznych.
4. zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części:
• na kondygnacji I piętra zmieniono sposób użytkowania pomieszczeń - zatwierdzony projekt budowlany przewidywał pokoje hotelu pracowniczego oraz pomieszczenia higieniczno-sanitarne - obecnie pomieszczenia użytkowane są jako biura (pkt 10).
• w części I piętra, która miała zostać rozebrana i w miejscu której miał powstać taras zlokalizowano salę konferencyjną i pomieszczenie serwerowni (pkt 1),
5. ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu urbanistycznego [...], uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej W. nr [...] z dnia [...]
• nie wykonano pasa zieleni pomiędzy chodnikiem przy budynku oraz miejscami postojowymi (pkt 5) - przez co naruszono § 37 ust. 3 mpzp, określający wymóg wprowadzenia zieleni wysokiej w granicach parkingów terenowych, stanowiącej co najmniej 10% powierzchni tych parkingów,
• nie poszerzono pasa zieleni przy zachodniej granicy działki oraz nie wykonano zieleni w północno-zachodniej części działki (pkt 5) - przez co naruszono § 9 ust. 9 mpzp nakazującego wykonanie pasa zieleni ochronnej z zielenią wielopiętrową, w tym wysoką i zimozieloną o szerokości co najmniej 4m, wzdłuż linii rozgraniczającej terenu mieszkaniowego oznaczonego symbolem [...],
• powyższe odstąpienia spowodowały także naruszenie § 48 ust. 1 pkt 2 mpzp, w myśl którego dla terenu aktywności gospodarczej, oznaczonego symbolem [...] ustala się przeznaczenie na zieleń i rekreację co najmniej 15% powierzchni działki, po wyłączeniu powierzchni przeznaczonej na zieleń ochronną,
• od strony północnej wodę z rury spustowej odprowadzono na teren powierzchniowo - przez co naruszono § 49 mpzp, w myśl którego zakazane jest odprowadzanie nie oczyszczonych ścieków i wód opadowych bezpośrednio do cieków wodnych i gruntu oraz § 41 pkt 1 i 2 mpzp, w myśl którego w zakresie odprowadzenia wód deszczowych ustalono ich odprowadzenie istniejącym i projektowanym systemem kanalizacji deszczowej do rzeki Ś. na warunkach określonych przez właściciela sieci oraz wprowadzono obowiązek wyposażenia w sieć kanalizacji deszczowej wszystkich obszarów zainwestowania,
6. wymagającym uzyskania lub zmiany opinii, uzgodnień i pozwoleń, które są wymagane do uzyskania pozwolenia na budowę:
• zmiany dotyczące układu pomieszczeń, komunikacji wewnętrznej i wejść do budynku oraz zmiany w zakresie przeznaczenia pomieszczeń na I piętrze wymagały uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. sanitarnohigienicznych,
• zmiany dotyczące ścian oddzielenia pożarowego oraz zmiany usytuowania korytarza ewakuacyjnego wymagały uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. przeciwpożarowych.
Ponadto część z wprowadzonych zmian narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 poz. 1422 z późn. zm.).
Odnosząc się do zmiany polegającej na rezygnacji z dokonania rozbiórki części obiektu położonej na I piętrze, pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II organ odwoławczy wyjaśnił, że wspomniana część obiektu, z racji usytuowania jednej ze ścian na granicy z sąsiadującą działką budowlaną (dz. nr [...] i [...]) zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, narusza przepis § 12 ust. 1 pkt 2 warunków technicznych.
Niewysunięcie ściany oddzielenia pożarowego od strony północnej i południowej pomiędzy przedmiotowym budynkiem przy al. [...] we W., a przylegającym do niego budynkiem od strony wschodniej narusza przepis § 235 ust. 2 rozporządzenia, w myśl którego ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60.
Wykonanie dodatkowego wejścia do obiektu od strony północnej przez klatkę schodową (od frontu) z progiem o wysokości 10 cm przy jednoczesnej rezygnacji z wykonania pochylni przy drugim wejściu do budynku i zastąpienia jej schodami zewnętrznymi powoduje, że budynek nie jest dostępny dla osób niepełnosprawnych i narusza § 55 ust. 2 warunków technicznych, w myśl którego w budynku użyteczności publicznej (do kategorii których zalicza się budynki usługowe - biurowe) należy zainstalować urządzenia techniczne zapewniające osobom niepełnosprawnym dostęp na kondygnacje z pomieszczeniami użytkowymi, z których mogą korzystać. Powyższe rozwiązanie narusza także ogólną zasadę ochrony interesów i potrzeb osób niepełnosprawnych w procesie budowlanym.
Natomiast zmiana szerokości spocznika schodów na parterze w klatce schodowej na 130 cm narusza przepis § 68 ust. 1 warunków technicznych, w myśl którego minimalna szerokość użytkowa spocznika w budynkach usługowych w których zatrudnia się ponad 10 osób powinna wynosić 150 cm.
Powołując się na powyższe ustalenia D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził w uzasadnieniu, że w niniejszej sprawie konieczne było nałożenie na inwestora obowiązku wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce części obiektu położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II - celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, który powinien uwzględniać wprowadzone zmiany oraz wskazywać rozwiązania doprowadzające zrealizowane roboty budowlane do stanu zgodnego z przepisami, w tym techniczno- budowlanymi oraz obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadniając nakaz rozbiórki części obiektu położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i ll organ orzekający wskazał, iż ściana szczytowa nadbudowanej części obiektu od strony północnej usytuowana jest na granicy z sąsiadującymi działkami budowlanymi nr [...] i [...] we W. Rzeczone rozwiązanie narusza przepis § 12 ust. 1 pkt 2 warunków technicznych i niemożliwe jest jego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w sposób inny niż jego rozbiórka.
Wyjaśnił też, że z uwagi na powyższe projekt budowlany, który został zatwierdzony ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...] kończącą postępowanie legalizacyjne przewidywał rozbiórkę wspomnianej części obiektu i wykonanie w jego miejscu tarasu, w odległości 1,5m od granicy działki.
Inwestor nie wykonał jednak rzeczonej rozbiórki, a wspomnianą część obiektu ocieplił, otynkował i wykończył, a utworzone w tej części obiektu pomieszczenia użytkowane są obecnie jako sala konferencyjna oraz serwerownia.
Zdaniem organu orzekającego na fakt, że inwestor od początku nie miał zamiaru dokonać rozbiórki rzeczonej części obiektu wskazuje okoliczność, iż wniósł do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. o zmianę decyzji tegoż organu z dnia [...] nr [...] w zakresie zatwierdzonego projektu budowlanego, a projektowane zmiany dotyczyły między innymi zabudowania projektowanego tarasu od strony zachodniej, tj. od strony granicy z dz. [...] i [...] we W.
Pomimo odmowy wnioskowanej zmiany wyżej wymienionej decyzji organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego w zakresie zatwierdzonego projektu budowlanego, inwestor zrealizował swój zamiar, mianowicie odstąpił od wykonania rozbiórki naruszającej prawo części obiektu i nie wykonał w jej miejscu projektowanego tarasu, a rzeczoną część obiektu ocieplił, otynkował, wykończył i przystąpił do jej użytkowania, co jednoznacznie wskazuje, iż nie zamierzał usunąć stanu naruszającego prawo.
W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, nie ma możliwości akceptacji rzeczonego rozwiązania niezgodnego z warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki, jedynie poprzez zatwierdzenie zgodnego z przepisami projektu budowlanego zamiennego. W rozpatrywanym przypadku konieczne jest uprzednie usunięcie stanu naruszającego przepisy, czego nie można uczynić w sposób inny, niż poprzez rozbiórkę wspomnianej części obiektu.
Do powyższego obliguje dyspozycja art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, w myśl którego organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W dalszej argumentacji D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołał się na stanowisko judykatury administracyjnej, zgodnie z którym nakazanie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych ma charakter fakultatywny i uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy - w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego prawem.
W ocenie organu orzekającego bezsprzecznie nakaz rozbiórki nadbudowanej części obiektu przy al. [...] we W., położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II, jest niezbędny do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności działania samego inwestora, wskazują, iż jest to jednocześnie jedyny skuteczny sposób osiągnięcia tego rezultatu i niemożliwe jest zawarcie rozwiązania przywracającego zgodność zrealizowanej inwestycji wyłącznie w projekcie budowlanym zamiennym i pozostawienie jego realizacji jedynie w gestii inwestora.
Inwestor nie tylko zignorował ostateczną decyzję odmawiającą zmiany decyzji udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w zakresie zatwierdzonego projektu budowlanego, ale oświadczył do protokołu kontroli z dnia 10 stycznia 2018 r. nr [...], że przedmiotową inwestycję zakończył i nie planuje rozbiórki części I piętra, stosownie do zatwierdzonego projektu budowlanego.
Zdaniem organu odwoławczego w tych okolicznościach, nałożenie obowiązku rozbiórki nadbudowanej części obiektu przy al. [...] we W. (dz. nr [...] [...], obręb P.), położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II, stosownie do rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...] jest konieczne do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do zgodności z przepisami.
Odnosząc się do treści odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w okolicznościach istniejących w przedmiotowej sprawie nie jest prawdopodobne, że stan zgodności z prawem zostanie osiągnięty jedynie w drodze zatwierdzenia projektu budowlanego przewidującego rozwiązania zgodne z obowiązującymi przepisami.
Wyjaśnił też, iż nadbudowana część obiektu przy al. [...] we W. powstała w warunkach samowoli budowlanej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. prowadził w odniesieniu to tej części obiektu postępowanie legalizacyjne, zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany oraz udzielającą inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z nadbudową i rozbudową budynku przy al. [...] we W. z przeznaczeniem na hotel pracowniczy oraz nakładającą na inwestora obowiązek uzyskania - przed przystąpieniem do użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego - decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Po upływie ośmiu miesięcy od zakończenia postępowania legalizacyjnego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych inwestor wniósł o zmianę wyżej wymienionej decyzji organu pierwszej instancji w zakresie zatwierdzonego projektu budowlanego.
Postępowanie w sprawie zmiany zatwierdzonego projektu budowlanego prowadzone było w trybie art. 155 kpa i zakończone zostało decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...] utrzymaną w mocy decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] odmawiającą wnioskowanej zmiany, z uwagi na brak zgody wszystkich stron postępowania.
Pomimo odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, inwestor zrealizował nadbudowę i rozbudowę budynku przy al. [...] we W. z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...] oraz przystąpił do jej użytkowania.
W ocenie organu odwoławczego, w świetle powyższego, jak również wobec aktualnego stanowiska judykatury dotyczącego interpretacji przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, nie ma innej możliwości doprowadzenia nadbudowanej i rozbudowanej części budynku przy al. [...] we W. do stanu zgodnego z przepisami inaczej, niż poprzez nałożenie na inwestora obowiązku dokonania rozbiórki nadbudowanej części obiektu położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II, stosowanie do rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...]. Sprawca samowoli budowlanej musi się liczyć z konsekwencjami swego bezprawnego działania.
Prawidłowość opisanej powyżej decyzji zakwestionował W. K. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Zaskarżając decyzję odwoławczą w całości skarżący zarzucił naruszenie przepisów:
a) art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie skarżącemu rozbiórki części obiektu budowlanego, podczas gdy PINB dla miasta W. winien podjąć działania naprawcze w stosunku do przedmiotowego budynku i nakazać wykonanie projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego obowiązujące przepisy prawa budowlanego i warunków technicznych, w tym także w kontekście możliwości pozostawienia spornej części budynku położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II;
b) § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie powinien przepis ten znaleźć zastosowanie, ponieważ roboty budowlane zostały wykonane w wyniku nadbudowy, przebudowy, rozbudowy pierwotnie wybudowanego budynku istniejącego co najmniej od okresu przedwojennego;
c) art. 7, art. 8, i art. 77 § 1 kpa przez pominięcie i nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji, wniosku o zmianę decyzji PINB we W. i dołączonego do wniosku projektu budowlanego zamiennego, z którego treści wynikały wprost prawne przesłanki do pozostawienia spornej części budynku położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II oraz nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tej materii.
d) art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i w rezultacie dokonał ustalenia, że odstępstwa dotyczące wybudowania części obiektu w odległości mniejszej niż 150 cm od granicy sąsiedniej działki zostały zrealizowane w sposób uniemożliwiający doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania.
W uzasadnieniu skargi przedstawiona została argumentacja stanowiąca rozwinięcie zarzutów sformułowanych w jej wstępie.
Skarżący – powołując się na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych obu instancji oraz stanowisko komentatorów ustawy – Prawo budowlane – wskazał m.in., że przepis § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ma znaczenie przepisu techniczno-budowlanego jedynie wówczas, gdy określone usytuowanie budynku na działce budowlanej ma związek z wymogami bezpieczeństwa obiektów budowlanych, zapobiegania zagrożeniom dla życia, zdrowia lub mienia. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nie miało znaczenia to, że nie ma formalnych przesłanek stosowania § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, lecz że istnieje możność doprowadzenia robót do stanu zgodnego z przepisami o ochronie przeciwpożarowej.
Przy ocenie charakteru § 12 rozporządzenia należało rozważyć, że działka sąsiednia jest już zabudowana, budynek sąsiedni położony jest w określonej odległości od budynku inwestora, budynek ten został posadowiony na istniejących fundamentach, czyli inwestor nie zmienił sposobu usytuowania budynku. Sam organ stwierdził, że inwestor nie miał warunków do innego posadowienia budynku (patrz wyrok II OSK 2312/10, por. wyrok II OSK 4211 i 634/05). Istotne powinno być spostrzeżenie, że sama jedynie niezgodność z § 12 nie może być podstawą odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego (wyrok II OSK 1518/10). Omawiana problematyka została objaśniona w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Z orzecznictwa tego wywodzi się właśnie pogląd, że określenie w § 12 rozporządzenia dopuszczalnych odległości sytuowania budynku od granicy z sąsiednią działką musi mieć związek z wymaganiami techniczno-budowlanymi, aby przepis ten mógł być stosowany przez organy budowlane. W braku takiego związku wymagania zawarte w § 12 nie mogą być stosowane na niekorzyść inwestora. Ogólnie wymaga się uwzględniania przy stosowaniu § 12 okoliczności konkretnej sprawy oraz dokonania przez organ i wskazania tego w uzasadnieniu decyzji, że nastąpiło wyważenie interesów stron (art. 7 kpa, por. wyroki II OSK 2312/10 i 2065/10).
Z uwagi na powyższe, a w szczególności fakt, iż organ nie umożliwił skarżącemu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w inny sposób niż przez rozbiórkę bez zweryfikowania możliwych do podjęcia w tym zakresie innych działań, nałożony na skarżącego obowiązek rozbiórki jest - zdaniem skarżącego - nieuzasadniony i przedwczesny. W takiej zaś sytuacji, orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu bez podjęcia próby doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem naruszałoby konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa oraz zasadę ochrony własności (art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji).
W doręczonej Sądowi w dniu 23 lipca 2019 r. odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przyjęte przy orzekaniu w sprawie oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podając dodatkowo, że skarga nie zawiera podstaw do uchylenia rozstrzygnięcia w trybie samokontroli.
Postanowieniem z dnia 2 września 2019 r. Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o udzielenie ochrony tymczasowej i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w części orzekającej o obowiązku rozbiórki nadbudowanej części obiektu położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II.
Pismem z dnia 18 września 2019 r. zgłosił swój udział w postępowaniu pełnomocnik profesjonalny uczestniczek postępowania A. B. i H. Ś., który w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 15 października 2019 r., oznaczonym jako "replika na skargę" wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając jednocześnie szczegółową polemikę z twierdzeniami skarżącego.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 17 października 2019 r. pełnomocnik uczestniczek postępowania oraz obecna na rozprawie uczestniczka postępowania H. Ś. wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury administracyjnej, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie albo inny akt) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia albo innego aktu) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto - zgodnie z treścią art. 134 § 1 wskazanej ustawy - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 135 powołanej powyżej ustawy procesowej, Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala - odpowiednio - w całości lub części (art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Dokonując w rozpoznawanej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanego wcześniej kryterium legalności Sąd uznał, że decyzja ta narusza prawo w sposób, który obliguje Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie przez organy właściwe instancyjnie stanowiły przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane.
Należy ona do sfery prawa administracyjnego, a jej realizowanie powierzono organom administracji publicznej, określonym w tej ustawie, które uprawnione są do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy w sposób uregulowany w kodeksie postępowania administracyjnego. Każda ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ właściwy w sprawie może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do stosowania których uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą (decyzyjną). Wymaga tego zasada praworządności zawarta w art. 6 i gwarantowana art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Dla prawidłowego zastosowania w danej indywidualnej sprawie przepisu prawa materialnego niezbędne jest poprzedzenie tej czynności postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 7 kpa.
W przepisie tym ustawodawca postanowił, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują – z urzędu lub na wniosek stron – wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego zobowiązały W. K. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane – celem doprowadzenia robót budowlanych polegających na nadbudowie i rozbudowie budynku przy al. [...] we W. (działka nr [...], [...], obręb P.) z przeznaczeniem na hotel pracowniczy do stanu zgodnego z prawem – do sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz do dokonania rozbiórki nadbudowanej części obiektu położonej na I piętrze pomiędzy osiami konstrukcyjnymi I i II, stosownie do rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] Nr [...], zastrzegając w decyzji termin wykonania obowiązków.
Z akt sprawy wynika, że powodem zastosowania w sprawie powołanego powyżej przepisu było ustalenie, że inwestor zrealizował roboty budowlane, do których odnoszą się orzeczone obowiązki z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, przy czym ściana szczytowa nadbudowanej części obiektu od strony północnej usytuowana jest na granicy z sąsiadującymi działkami budowlanymi nr [...] i nr [...], naruszając przepis § 12 ust. 1 pkt 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w sposób, który umożliwia uzyskanie stanu zgodności z prawem wyłącznie poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce określonej w decyzji części obiektu.
Sąd nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu administracyjnym.
Uznaje również za prawidłową kwalifikację odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, jakie dokonane zostały przez inwestora w toku realizacji przedmiotowych robót budowlanych i których katalog zamieszczony został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) wraz ze stosownym wyjaśnieniem, zasługującym na akceptację.
Zasadnie również organy orzekające w postępowaniu instancyjnym wskazały, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę dla swojej legalności wymaga uzyskania przez inwestora przed ich dokonaniem, decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, natomiast niezastosowanie się inwestora do tego wymogu uprawnia do kwalifikowania działań inwestorskich w tym zakresie jako samowolnych ze wszystkimi konsekwencjami przewidzianymi w obowiązujących warunkach prawnych dla takiej kwalifikacji.
Sąd w toku dokonywanych czynności zwrócił uwagę na nieprawidłowy tryb, w jakim rozpoznany został przez organy nadzoru budowlanego wniosek J. K. z dnia 20 października 2015 r. o zmianę decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany zamienny i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte zostało stanowisko, zgodnie z którym tryb opisany w treści przepisu art. 155 kpa oraz z art. 154 kpa nie ma zastosowania do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem zmiana ta może nastąpić wyłącznie na podstawie przepisu art. 36a ustawy – Prawo budowlane. Jednocześnie uznano, że tryb przewidziany w przepisie art. 36a ustawy – Prawo budowlane odnosi się również do projektu budowlanego zatwierdzonego w toku postępowania legalizacyjnego lub naprawczego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jeżeli nie zostały one wykonane przed złożeniem wniosku na podstawie art. 36a ustawy – Prawo budowlane (np. wyroki NSA: z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 3163/14; z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1102/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 250/08). Okoliczność ta nie może jednak sanować samowolnych działań inwestora.
Należy też zwrócić uwagę, że powoływana wcześniej ustawa – Prawo budowlane w sposób kompleksowy normuje przebieg procesu inwestycyjnego, prawa i obowiązki jego uczestników, kwestie dotyczące użytkowania i utrzymania obiektów budowlanych, a także zasady podejmowania w tych sprawach działań przez właściwe organy administracji publicznej. Reguluje również sposoby likwidacji samowoli budowlanej, która może polegać na skutecznym przeprowadzeniu procedury legalizacyjnej lub naprawczej, łączącej się z koniecznością spełnienia określonych ustawowo przesłanek i wolą inwestora albo na orzeczeniu nakazu rozbiórki w warunkach ustawowo określonych.
W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w postępowaniu instancyjnym zastosowały w odniesieniu do części wykonanych robót budowlanych drugi wariant uzyskania stanu zgodności z prawem, zobowiązując W. K. do rozbiórki nadbudowanej części obiektu, szczegółowo opisanej w decyzji. Obowiązek orzeczony został przy wykorzystaniu dyspozycji zawartej w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 3 (in fine) ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego właściwy organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz – w razie potrzeby – obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W uzupełnieniu omawianej kwestii należy zwrócić uwagę, że w judykaturze administracyjnej, uwzględniającej też stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w odniesieniu do nakazu rozbiórki akcentował zasadę proporcjonalności, przyjęto, że orzeczenie nakazu rozbiórki powinno być wydawane wówczas, gdy organ nadzoru budowlanego ustali w sposób jednoznaczny, że wykorzystanie procedury legalizacyjnej lub naprawczej nie będzie skuteczne, bowiem wobec istoty naruszenia prawa nie jest możliwe uzyskanie stanu zgodności z prawem w sposób inny, aniżeli poprzez rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (np. wyrok NSA z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II OSK 290/14/; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 833/14).
Oznacza to – przy uwzględnieniu przyjętej koncepcji trybów likwidacji samowoli budowlanej, że nakaz rozbiórki w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ faktu samowoli budowlanej nie jest orzekany bezwzględnie, bowiem właściwy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do podjęcia czynności umożliwiających ustalenie, czy możliwe jest doprowadzenie samowolnie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodności z prawem w inny niż rozbiórka sposób.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie mimo prawidłowego ustalenia, że – co do zasady – zaistniała przesłanka z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, za przedwczesne uznać należy orzeczenie rozbiórki części obiektu budowlanego, opisanej w decyzji, jako wyłącznej możliwości doprowadzenia wykonanych w tym zakresie robót budowlanych do stanu zgodności z prawem.
Istotne przy tym jest, że nakazanie rozbiórki jako środka najbardziej dotkliwego dla inwestora wymagało wykazania, iż w sprawie nie istnieje inny sposób doprowadzenia robót budowlanych, objętych tym nakazem do stanu zgodnego z prawem.
Analizując to zagadnienie należy też zwrócić uwagę, że podstawowym celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 ustawy – Prawo budowlane jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, przez co należy rozumieć stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, w tym przede wszystkim z przepisami ustawy – Prawo budowlane. Zasadniczy obowiązek organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym, o którym mowa w art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane polega zatem na rozstrzygnięciu o tym, jakie działania (czynności) należy podjąć, aby określone roboty, których dotyczy to postępowanie, w przypadkach wskazanych w art. 50 powoływanej ustawy, doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i piśmiennictwie zwrócono uwagę na to, że częścią porządku prawnego jest instytucja zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, przyjęta w art. 9 ustawy – Prawo budowlane.
Jej zastosowanie może spowodować, że przepisy rozporządzenia w danej konkretnej sytuacji zostaną zastąpione normą indywidualną dostosowaną do konkretnej sytuacji. Organ administracji ocenia wówczas zgodność projektu budowlanego z tą indywidualną normą techniczno-budowlaną, której celem pozostaje w szczególności umożliwienie modyfikacji szczegółowych oraz bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w określonych stanach faktycznych, które odpowiadają kryteriom przypadku szczególnie uzasadnionego (np. W. Piątek, Prawo budowlane, Komentarz, Warszawa 2014; wyroki WSA: z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 3152/14; z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2480/14; z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1846/10). Jednocześnie wskazano, że w przypadku przepisu art. 9 ustawy – Prawo budowlane należy dać prymat wykładni funkcjonalnej nad wykładnię literalną, a wykładnia funkcjonalna przemawia za możliwością stosowania wynikającej z tego przepisu instytucji zgody za odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie tylko na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu zmierzającym do likwidacji samowoli budowlanej poprzez zastosowanie trybu legalizacyjnego lub naprawczego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o tym, czy możliwe jest skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 9 ustawy - Prawo budowlane nie powinno decydować to, czy postępowanie administracyjne prowadzi organ architektoniczno- budowlany czy organ nadzoru budowlanego. Dokonując wykładni art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane należy przyjąć, że sformułowanie "przed wydaniem pozwolenia na budowę", obejmuje także przewidziane w przepisach tej ustawy postępowania administracyjne, w których organ wydaje decyzje w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych bądź zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego ( art. 51 ust. 4 ustawy) oraz postępowania administracyjne, w których organ wydaje decyzje w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych bądź zatwierdzenia projektu budowlanego ( art. 49 ust. 4 ustawy). Przewidziana w art. 9 ust. 1- 4 ustawy - Prawo budowlane instytucja zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 może być stosowana nie tylko na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu legalizacyjnym, w tym w tzw. postępowaniu naprawczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 grudnia 2009r., sygn. akt II OSK 1951/08; z dnia 26 czerwca 2012r., sygn. akt II OSK 529/11; z dnia 10 grudnia 2015r., sygn. akt II OSK 761/14; z dnia 8 kwietnia 2014r., sygn. akt II OSK 2698/12: z dnia 4 września 2014r., sygn. akt II OSK 542/13; z dnia 27 października 2015r., sygn. akt II OSK 411/14 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro, zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje, o których mowa w art. 48-51 tej ustawy, to z wnioskiem do ministra o udzielenie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych winien wystąpić na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy organ administracji prowadzący postępowanie legalizacyjne.
Decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, podobnie jak decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, stanowią odpowiednik decyzji o pozwoleniu na budowę. Fakt, iż decyzje takie wydają organy nadzoru budowlanego, a nie organy architektoniczno-budowlane, nie może wykluczać możliwości skorzystania przez inwestora z uprawnień, jakie daje art. 9 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Skoro z woli ustawodawcy zarówno organom architektoniczno- budowlanym jak i organom nadzoru budowlanego przysługują kompetencje - w różnych postępowaniach administracyjnych - zatwierdzania projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę, to należy uznać, że zarówno przed organami architektoniczno-budowlanymi jak i organami nadzoru budowlanego inwestor może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 9 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane stanowi, iż właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. A zatem, aby organ mógł orzekać z uwzględnieniem dyspozycji art. 9 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, minister musi udzielić temu organowi stosownego upoważnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy ustawy Prawo budowlane i przepisy wykonawcze do tej ustawy nie dają podstaw do twierdzenia, że minister nie może takiego upoważnienia udzielić organom nadzoru budowlanego. Projekt budowlany podlega zatwierdzeniu w decyzji o pozwoleniu na budowę po spełnieniu wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 - art. 34 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane. Projekt budowlany podlega także zatwierdzeniu - jak już wyżej wskazano - w decyzji, o jakiej mowa w art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane oraz w decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie przedstawione powyżej poglądy judykatury administracyjnej bezwzględnie akceptuje.
W rozpoznawanej sprawie możliwość uzyskania przez roboty budowlane objęte nakazem rozbiórki stanu zgodnego z prawem wyprowadzona z art. 9 ustawy – Prawo budowlane pozostała poza oceną organu odwoławczego, który – stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania – dysponuje przede wszystkim kompetencjami merytorycznymi i był zobligowany do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie z możliwością uzupełnienia materiału sprawy w granicach określonych w art. 136 kpa.
W obowiązujących warunkach prawnych powyżej przedstawionych i okolicznościach istniejących w rozpoznawanej sprawie, Sąd uznał, że D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekając w sprawie nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, naruszając tym przepisy tj. art. 7 i art. 77 kpa.
Organ nie zastosował się również do dyspozycji art. 9 kpa i nie poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku w trybie art. 9 ustawy – Prawo budowlane.
Nie odniósł się również do podnoszonego przez inwestora zarzutu naruszenia § 2 ust. 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ze względów przedstawionych powyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanej powyżej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi.
Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają z uzasadnienia wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło