II SA/Wr 501/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA: Lidia Serwiniowska Sędziowie: Sędzia NSA: Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia NSA: Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie renty socjalnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania M. P., reprezentowanego przez pełnomocnika – A. P., od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie przyznania świadczenia w formie renty socjalnej od [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie, powołując się na przepis art. 138 § l pkt l kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że w dniu [...]r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wpłynął wniosek o przyznanie renty socjalnej M. P., który [...] r. uległ wypadkowi, uczęszczając wówczas do [...] klasy I Liceum Ogólnokształcącego w L. Z wniosku wynikało, że M. P. posiada orzeczony stopień niepełnosprawności w stopniu znacznym, co oznacza, że nie może podjąć dalszej nauki, ani pracy. Po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie przyznania renty socjalnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w dniu [...] r. organ I instancji wydał nową decyzję nr [...], w której przyznał wnioskodawcy rentę socjalną od dnia [...]r. do dnia [...]r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Od powyższej decyzji pełnomocnik strony A. P. wniosła odwołanie, podnosząc, że świadczenie rentowe winno być przyznane "co najmniej o kilka miesięcy wcześniej, ponieważ znaczny stopień niepełnosprawności syna datuje się od [...]r., a orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności otrzymał w miesiącu [...]r.". Ponadto w uzasadnieniu odwołania kolejny raz podniosła, że z winy pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wniosek o przyznanie renty złożyła dopiero w miesiącu [...]r., a nie wcześniej. A. P. opisała w dalszej części odwołania sytuację związaną z uzyskaniem informacji w miesiącu [...] czy [...]r. od pracownic Ośrodka. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazało, że materialnoprawną podstawę do przyznania świadczenia w formie renty socjalnej stanowi art. 27a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Według ust. 2 art. 27a ustawy - prawo do renty socjalnej przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej lub w szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia. Według art. 43 ust. 6 świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W chwili orzekania przez organ I instancji, obowiązywało obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 maja 2001 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia l czerwca 2001 r. (MP Nr 15, poz. 243), w którym wysokość renty socjalnej wynosiła 406 zł. Od l stycznia 2002 r. wysokość renty socjalnej w tej samej wysokości ustala się wprost z przepisu art. 27a ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (zmiana zamieszczona w Dz. U. Nr 154, poz. 1792 z 2001r.). Z akt sprawy wynika, że M. P. ur. [...]r. w dacie wystąpienia wypadku, tj. [...] r. był uczniem [...] klasy Liceum Ogólnokształcącego w L. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] r. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy, tj. do dnia [...]r., a ustalony jego stopień datuje się od [...]r. W orzeczeniu tym pod pozycją nr 4 w części "wskazania dotyczące korzystania z pomocy społecznej" widnieje odesłanie do ustawy o pomocy społecznej. A zatem, w samym już orzeczeniu zawarta jest wstępna informacja dla osoby otrzymującej takie orzeczenie, do jakich przepisów należy sięgnąć aby uzyskać pełną informację o formach, zakresie i wysokości pomocy. Przepisy ustawy i informacje w tym zakresie można uzyskać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej (również łącznie z poradą prawną radcy prawnego tej instytucji). W chwili zasięgania informacji w Ośrodku w miesiącu [...] czy też [...]r. (pełnomocnik nie pamięta dokładnie daty pobytu) wnioskodawca nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności, takie orzeczenie, uprawniające do ubiegania się o świadczenie rentowe, uzyskał dopiero w miesiącu [...]r. Zważywszy na upływ czasu od wizyty w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej ([...]-[...]r.) oraz na fakt pouczenia w pkt 4 orzeczenia o niepełnosprawności dotyczącego wskazań dla strony, stwierdzić należy, że M. P. i jego najbliżsi winni na bieżąco, a więc po otrzymaniu takiego orzeczenia, sprawdzić i upewnić się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, czy i jakie przysługują świadczenia ze strony organu pomocy społecznej, tym bardziej, że siostra pełnomocnik - jak sama twierdzi w odwołaniu - nakłaniała ją do złożenia stosownego podania. W tych okolicznościach, skład orzekający Kolegium nie może przyjąć twierdzeń pełnomocnika, iż wniosek został złożony dopiero w miesiącu [...] r. z wyłącznej winy pracownika Ośrodka. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, nie potwierdziło jaki przebieg miała rozmowa z pracownikiem Ośrodka, i z którym była prowadzona. Należało upewnić się, po otrzymaniu orzeczenia [...], w którym zawarte było stosowne pouczenie, czy organ pomocy społecznej przyznaje i na jakich zasadach świadczenie w postaci renty socjalnej. Należy zaznaczyć, że stosownie do art. 43 ust. 6 ustawy, w sprawach z pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli stronie przysługuje świadczenie również za okres pomiędzy złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Dla ustalenia miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek obojętne jest, czy wniosek taki będzie złożony pierwszego, czy ostatniego dnia danego miesiąca, ponieważ świadczenie będzie przysługiwało od miesiąca, w którym wniosek został złożony. Z treści komentowanego przepisu wynika, że ustawa o pomocy społecznej nie przyjęła zasady, iż świadczenie z pomocy społecznej o charakterze publicznego prawa podmiotowego, przysługuje od dnia nabycia uprawnień do otrzymania takiej formy pomocy, np. renta socjalna nie przysługuje od dnia wydania orzeczenia uprawnionego organu uznającego osobę za całkowicie niezdolną do pracy (patrz - Komentarz do ustawy o pomocy społecznej pod red. Cz. Martysz, St. Nitecki, G. Szpor, Gdańsk 2001, str. 332 i 333). Dlatego też, mając na uwadze art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, należy uznać, że organ I instancji prawidłowo określił datę początkową przyznania renty socjalnej stronie, jak również kwotę w jakiej ma być wypłacana. Skład orzekający Kolegium nie dopatrzył się uchybień proceduralnych ani też materialnoprawnych organu I instancji, wobec czego orzekł jak w osnowie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. P. zarzuciła, iż zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym oraz wydana została z pogwałceniem zasad współżycia społecznego. W związku z powyższym wniosła o uznanie przez Sąd, iż prawo do renty socjalnej przysługuje M. P. od dnia [...] r., tj. od daty ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca podniosła przy tym, ze Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. jako instytucja publiczna powinna udzielać wszelkiej pomocy i rady ponieważ do tego celu została powołana. W związku z tym uważa, że winę za to ponoszą pracownicy Ośrodka, bowiem nie dopełnili ciążących na nich obowiązków i nie udzielili właściwej informacji, co – zdaniem skarżącej – stało się przyczyną zaistniałego sporu. Dodała, że jej rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a leczenie syna będzie długotrwałe i kosztowne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem l stycznia 2004 r. właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Według zaś art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. Sąd administracyjny nie jest sądem merytorycznym. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z art. 27a ust. 2 prawo do renty socjalnej przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej lub w szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia. Według art. 43 ust. 6 świadczenie pieniężne z pomocy społecznej (którym jest również renta socjalna) przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Organy rozpoznające sprawę w niczym powyższym przepisom nie uchybiły. Z akt sprawy wynika, że M. P. uczęszczając do [...] klasy Liceum, w dniu [...]r. uległ wypadkowi. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. dnia [...]r. zaliczono go do znacznego stopnia niepełnosprawności o charakterze okresowym od dnia [...]r. do dnia [...]r. A. P., pełnomocnik skarżącego wystąpiła w dniu [...]r. o przyznanie renty socjalnej dla syna, który jak podała, "nie może podjąć dalszej nauki, ani pracy ze względu na duży stopień niepełnosprawności". Słusznie zatem organ I instancji, decyzją z dnia [...]r. przyznał M. P. świadczenie w postaci renty socjalnej od [...] r. do [...]r., a zatem od miesiąca, w którym wniosek został złożony do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. do dnia, w którym upływa okres na jaki wydane zostało orzeczenie o niepełnosprawności. Żądanie pełnomocnika skarżącego o przyznanie renty socjalnej M. P. od dnia [...]r., tj. od daty ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności nie może być uwzględnione. W wyroku z dnia 25 kwietnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt I SA 3443/01 orzekł, iż zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada o pomocy społecznej, w sprawach z zakresu pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych (a takim jest świadczenie renty socjalnej) decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie świadczenia. Z treści omawianego przepisu wynika zatem, że ustawa o pomocy społecznej nie przyjęła zasady, iż świadczenie przysługuje od dnia nabycia uprawnień do otrzymania takiej formy pomocy. Renta socjalna przysługuje, nie od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności ale od dnia złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. W omawianym przypadku wniosek o przyznanie renty socjalnej złożono dnia [...] r., zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami przyznano wnioskowane świadczenie od dnia [...]r., a nie jak żądała pełnomocnik skarżacego, od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Za bezzasadne Sąd uznał twierdzenia A. P. dotyczące wadliwego działania organu pomocy społecznej, tj. niedopełnienia przez pracowników Ośrodka ciążącego na nich obowiązku udzielenia właściwej informacji. Jak słusznie podał organ odwoławczy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane dopiero po około 4-5 miesiącach od wskazanej przez skarżącą daty zasięgania informacji w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w L. Podanie o przyznanie renty socjalnej złożyła w siedem miesięcy po wydaniu tego orzeczenia i nie podniosła w nim kwestii związanych z okolicznościami uzyskania, jak twierdzi błędnej informacji w Ośrodku w miesiącu [...] – [...]r. Z uwagi na powyższe organ pomocy społecznej przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, które nie potwierdziło ogólnikowych i niepopartych żadnymi dowodami zarzutów skarżącej. W tej sytuacji wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe. Skarga zatem podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.