II SA/Wr 503/08
WyrokWSA we Wrocławiu2009-02-11
Skład orzekający: Halina Kremis, Mieczysław Górkiewicz, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym na odprowadzanie wód opadowych może zostać wydana bez ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i bez uwzględnienia żądań strony dotyczących odszkodowania oraz kosztów utrzymania urządzeń wodnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu istotnych naruszeń proceduralnych. Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, ograniczając się jedynie do polemiki z zarzutami odwołania zamiast ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Ponadto, organy nie wyjaśniły dostatecznie kwestii związanych z nałożeniem dodatkowych obowiązków na wnioskodawcę (art. 128 ust. 2 Prawa wodnego) ani nie ustosunkowały się merytorycznie do żądań strony dotyczących odszkodowania i partycypacji w kosztach, co narusza przepisy art. 7 i 77 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. B. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty D. udzielającą Gminie Miejskiej B. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych z terenu miasta do potoków i rowów. Skarżąca zarzucała naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania, naruszenie jej praw jako użytkownika wieczystego gruntu oraz wydanie decyzji z naruszeniem właściwości rzeczowej. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, oceniając legalność decyzji organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty D. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Protokolant Izabela Krajewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lutego 2009r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych z terenu miasta B. do wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Przystępując do rozstrzygania sprawy, Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia 2 czerwca 2008 r. nr [...] Starosta D. uchylił w całości pkt II decyzji Starosty D. z dnia 21 października 2002 r. nr [...] udzielającej Gminie B. pozwolenia wodnoprawnego na budowę urządzeń wodnych oraz szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania wód opadowych z obwodnicy w B. pomiędzy ul. W. P. a ul. D. oraz udzielił Gminie Miejskiej B., pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania wód opadowych z terenu miasta B.:
- 117 wylotami do potoku B.,
- 1 wylotem do potoku B.,
- 1 wylotem do rowu przy torach kolejowych, ,
- 2 wylotami do rowu R-B (potok R.),
- 1 wylotem do rowu przydrożnego przy ul. L.,
- 1 wylotem do rowu melioracyjnego przy ul. B. G.,
- 2 wylotami do rowu R-A,
- 4 wylotami do rowu R-A,
- 2 wylotami do rowu odwadniającego Park Miejski,
- 1 wylotem do rowu bezodpływowego przy ul. G.,
- 2 wylotami do rowu opaskowego zbiornika "S."
- 1 wylotem do rowu R-A
- 1 wylotem do rowu przy ul. W.,
- 4 wylotami do kanału przerzutowego wód potoku B. i rowu R-B do zbiornika "S.".
Decyzja ta została wydana z wniosku firmy "A." – E. T. z siedzibą w Ś., działającą w imieniu Gminy Miejskiej B. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 37 pkt 2, art. 122 ust.1 pkt 1, art. 127 ust. 3, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 z póź. zm.), § 19 ust 1 § 21 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137, poz. 984) oraz art. 104, 155 k.p.a.
Od tej decyzji odwołanie wniosła G. B. (dalej Skarżąca), zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych przez niedopełnienie obowiązków wymienionych w art. 9 k.p.a., naruszenie przepisów prawa materialnego art. 21, 26 i 128 ust. 2 Prawa wodnego, a także naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej. W ocenie Skarżącej organ zawarł także błędnie pouczenie, wskazując, jako właściciela gruntów pod ciekami - Skarb Państwa i nakazując z nim zawrzeć umowę dzierżawy. Ponadto Skarżąca zarzuciła organowi I instancji pominięcie ustalenia odszkodowania ze strony Gminy B. za korzystanie z jej nieruchomości.
Decyzją z dnia 28 lipca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty D. Odnosząc się do zgłoszonych zarzutów organa odwoławczy wskazał, że w toku postępowania przed wydaniem decyzji nie doszło do naruszenia art. 9 k.p.a., ponieważ strony w tym również G. B. zostały poinformowane o wszczęciu postępowania na piśmie - zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. i art. 127 ust. 6 Prawa wodnego. W pisemnym zawiadomieniu strony zostały powiadomione szczegółowo o przedmiocie decyzji oraz o możliwości, miejscu i terminie przeglądania akt sprawy a także zgłoszeniu wniosków i uwag do sprawy. W aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru tych zawiadomień przez strony. Ponadto zawiadomienie zostało umieszczone na stronie internetowej Starostwa Powiatowego w D., na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w D. oraz Urzędu Miejskiego w B. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów art. 21, 26 i 128 ust. 2 Prawa wodnego, organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja nie dotyczy obowiązków właściciela wód w zakresie utrzymywania wód i budowli tworzących brzeg wody. W dalszej kolejności organ odwoławczy uznał, że przy zaskarżonej decyzji nie został naruszony przepis o właściwości rzeczowej z tego względu, że przepis art. 140 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, określający organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, był w okresie wydania zaskarżonej decyzji przepisem martwym i dlatego też należało stosować przepis nad nim nadrzędny tj. ust. 1 art. 140. Według tego przepisu organem I instancji, właściwym rzeczowo do wydania zaskarżonego pozwolenia wodnoprawnego był Starosta D. Ponadto organ odwoławczy za bezpodstawny uznał zarzut Skarżącej dotyczący błędnego wskazania jako właściciela gruntów pod ciekami - Skarb Państwa. Zdaniem organu ten zarzut jest niesłuszny, ponieważ w decyzji zgodnie z art. 20 Prawa wodnego, pouczono Skarżącą, że umowę dzierżawy gruntów pokrytych wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, zajętych pod wyloty, należy zawrzeć z administratorem cieku. W przypadku dotyczącym Skarżącej właścicielem gruntów pod wodami jest Skarb Państwa a G. B. jest użytkownikiem wieczystym tych nieruchomości. W takiej sytuacji w ocenie organu odwoławczego, umowy dzierżawy gruntu zajętego pod wyloty, zawierane są między zainteresowanymi stronami już po wydaniu pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych. Również za bezpodstawny został uznany zarzut dotyczący pominięcia w decyzji sprawy odszkodowania ze strony Gminy B. dla Skarżącej, za korzystanie z jej nieruchomości. Organ wskazał, że decyzja została wydana zgodnie ze złożonym wnioskiem. Dotyczyć miała szczególnego korzystania z wód w zakresie odprowadzania wód opadowych z terenu miasta B. a nie sprawy odszkodowawczej dla G. B. Organ stanął na stanowisku, że Skarżąca jako użytkownik wieczysty gruntów Skarbu Państwa pokrytych wodami, działając w porozumieniu z wykonującym prawa właścicielskie (art. 11 Prawa wodnego) może zwrócić się z wnioskiem do organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego o dokonanie podziału tych kosztów w drodze decyzji (art. 22 ust. 2 Prawa wodnego). Byłoby to postępowanie oddzielne, poza decyzją będącą przedmiotem odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżąca zarzuciła działaniom organów rażące naruszenie prawa, a w szczególności brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania w sprawie a przez to uniemożliwienie zapoznanie się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Ponadto zlekceważenie Skarżącej, jako użytkownika wieczystego gruntu, czym naruszono art. 233 k.c. oraz wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że po zapoznaniu się z argumentami skargi nie znalazł podstaw do zmiany decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nakłada to na sąd obowiązek oceny zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, jak i przepisami postępowania administracyjnego, a w razie stwierdzenia naruszenia przepisów dokonania oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Ustalenia te sąd przeprowadza wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu i w ich toku nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako ,,p.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości lub w części następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.
Skarżąca w skardze złożonej w przedmiotowej sprawie, zarzuciła działaniu organów zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia prawa procesowego, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez organ przepis prawa materialnego.
Przepisem procesowym, którego naruszenie zarzucono organowi jest art. 140 Prawa wodnego. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Skarżąca powołała się na jedną z przesłanek nieważności, zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. W pierwszej kolejności powinna być zatem przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji.
Na podstawie analizy akt sprawy Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.
Zgodnie z art. 140 ust. 1 Prawa wodnego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest co do zasady starosta. Natomiast z normy kompetencyjnej art. 140 ust. 2 pkt. 1 Prawa wodne wynika, że wojewoda wydaje pozwolenia wodnoprawne, jeżeli szczególne korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych lub eksploatacja instalacji bądź urządzeń wodnych są związane z przedsięwzięciami lub instalacjami o których mowa w art. 378 ust. 2 pkt. 1 a i pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska tj. w sprawach przedsięwzięć na terenach zakładów gdzie jest eksploatowana, instalacja, która kwalifikowana jest jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięć na środowisko jest obowiązkowe. W realiach rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że instalacja objęta pozwoleniem wodnoprawnym, służąca odprowadzaniu wód opadowych z terenu miasta B., nie może zostać zaklasyfikowana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest obowiązkowe. Instalacja taka nie została bowiem wymieniona w żadnym z 43 punktów § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, obowiązkowe sporządzenie raportu na środowisko wymagane (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Powyższa instalacja może zostać zaliczona do instalacji, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia tj. instalacji, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być nałożony mocą decyzji organu. Stąd też uznać należało zarzut Skarżącej za nieuzasadniony. Jednocześnie nie można zaakceptować przedstawionego przez organ odwoławczy stanowiska dotyczącego interpretacji treści art. 140 Prawa wodnego. Nieuprawniona jest bowiem taka interpretacja przepisu art. 140 Prawa wodnego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, która prowadzi do uznania przepisu art. 140 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego za przepis martwy i z tej racji nakazująca stosować przepis nad nim nadrzędny tj art. 140 ust. 1 Prawa wodnego. Pamiętać należy, że powodem, dla którego ustawodawca odsyła do treści przepisu art. 378 Prawa ochrony środowiska, jest wyłącznie kwestia określenia rodzaju przedsięwzięć, dla których na etapie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko zawsze obowiązkowe jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko. Pomimo zatem braku zgodności jednostek redakcyjnych tekstu, które zostały wyeliminowane przez ustawodawcę w drodze nowelizacji zarówno przepisu art. 378 ust. 2 a Prawa ochrony środowiska jak i art. 140 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych cel, dla którego ustawodawca odsyła do tego przepisu. Odesłanie to pozwala, ze względu na rodzaj planowanego przedsięwzięcia, dokonać wyznaczenia organu właściwego rzeczowo do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Dlatego też nie z powodu uznania przepisu art. 140 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego za ,,przepis martwy" lecz ze względu na rodzaj instalacji objętej pozwoleniem wodnoprawnym, organem właściwym do wydania decyzji w sprawie jest starosta.
Stosownie do treści art. 4 ust. 2 Prawa wodnego w zw. z art. art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.) organem odwoławczym od decyzji starosty w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego jest wojewoda.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji pod względem przestrzegania przepisów procesowych, przede wszystkim podnieść należy, że w sprawie dopuszczono się istotnych naruszeń procesowych jeśli chodzi o tryb postępowania w przedmiocie zmiany ostatecznych decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. Przepis ten pozwala dokonać zmiany decyzji prawidłowej na podstawie, której strona nabyła prawo. Możliwość dokonania zmiany na podstawie tego przepisu jest uzależniona od zgody stron postępowania. Brak zgody stron postępowania jest przeszkodą procesową uniemożliwiającą dokonania zmiany decyzji. Zgoda ta nie może być ani dorozumiana, ani domniemana. W realiach sprawy, zgoda jednej ze stron postępowania tj. Skarżącej nie została udzielona wprost i wyraźnie przez stosowne oświadczenie złożone organowi administracyjnemu. Wobec jej braku uznać należy, że doszło w sprawie do rażącego naruszenia prawa.
Ponadto w aktach sprawy powinna znajdować się decyzja, która została uchylona.
Niezależnie od powyżej wskazanego uchybienia, jakiego dopuścił się organ I instancji podkreślić należy, że organ II instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art. 15 k.p.a. Istota tej zasady polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy administracyjnej. Z chwilą wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia organu I instancji powstaje obowiązek traktowania postępowania przed organem II instancji jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Wskazać przy tym należy, że w utrwalonym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie spełnia powyższego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji (por. wyr. NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997 nr 1, poz. 35; wyr. NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, niepubl.). Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyr. NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 112/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Chodzi zatem o to, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (uch. SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82).
Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ II instancji rozpatrując odwołanie, ograniczył się jedynie do polemiki z zarzutami odwołania. Organ odwoławczy natomiast w ogóle nie rozpatrzył ponownie sprawy w swym całokształcie. Tym samym uznać należało, że organ odwoławczy nie rozpatrzył sprawy merytorycznie po raz drugi, jak nakazuje art. 15 k.p.a., lecz uzasadnienie wydanej decyzji sprowadził do polemiki z zarzutami odwołania. W ocenie Sądu nie może pozostać w obrocie prawnym tego rodzaju decyzja, która nie zawiera stanowiska merytorycznego organu odwoławczego, a w której prym wiedzie jedynie aspekt kontrolny i to także budzący zastrzeżenia jeśli chodzi stwierdzenia Wojewody, co zostanie przedstawione poniżej.
W pierwszej kolejności istotnych wątpliwości dostarcza stanowisko Wojewody dotyczące orzeczenia o obowiązkach ciążących na wnioskodawcy wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne i osób narażonych na szkody w związku z wykonaniem tego pozwolenia a także ustalenia w sprawie, czy na adresacie pozwolenia ciąży obowiązek wykonania robót lub partycypacji w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszony przez niego korzyści. Wątpliwości te dotyczą dwóch kwestii. Przede wszystkim sposobu załatwienia przez organy żądania Skarżącej w tym przedmiocie. Zauważyć bowiem należy, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje prekluzja dowodowa i strona może bez uszczerbku dla siebie, na każdym etapie postępowania, zgłaszać stosowne żądania. Obowiązkiem natomiast organów jest merytorycznie ustosunkowanie się do tych żądań. Nie będzie załatwieniem sprawy poinformowanie strony o możliwości dochodzenia przysługujących uprawnień w odrębnym postępowaniu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem NSA działanie organów administracji wyrażające się w formie decyzji powinno wynikać z przepisu prawa materialnego, a organ administracyjny nie może odmówić przyznania uprawnienia, jeżeli nie wskaże, że upoważniają go do tego konkretne przepisy prawa (por. wyrok NSA z 17 listopada 1982 r., II Sa 1474/82 - ONSA 2/1982, poz. 107 i wyrok NSA z dnia 9 lutego 1983 r., SA/Wr 559/82 - ONSA 1/1983, poz. 3., wyrok NSA z 4 października 2006 r. - II GSK 118/06). Oznacza to konieczność wskazania wyraźnego przepisu prawa materialnego jako podstawy podjęcia decyzji administracyjnej. Jednocześnie organ administracyjny, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jak to ma miejsce jeśli chodzi o orzeczenie w przedmiocie kosztów utrzymania urządzeń wodnych (,,W razie potrzeby" art. 128 ust. 2 Prawa wodnego), jest obwiązany - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznawanych mu uprawnień i środków. W celu określenia tych obowiązków organ przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego winien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie wyjaśniające. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji nie wykonał ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. Podkreślić zatem należy, że postępowanie zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a., które to naruszenie mogło prowadzić do naruszenia prawa materialnego, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Podsumowując, w ocenie Sądu uznać należy, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona w tych kwestiach, które stanowią o możliwości nałożenia na wnioskującego dodatkowych obowiązków określonych w art. 128 ust. 2 Prawa wodnego.
Jednocześnie w ocenie Sądu, za całkowicie błędny uznać należało sposób argumentacji organu odwoławczego, deprecjonującego w istocie pozycję Skarżącej, która co wynika z znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego (Nr repertorium A: [...]) jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, położonej w miejscowości B. o pow. 35.9430 ha oraz właścicielem obiektów inżynierii lądowej, składających się z zapory, urządzeń przelewowo -spustowych oraz ujęcia wody na R. i kanału otwartego R., ujęcia wody na B. i kanału B., rurociągu grawitacyjnego.
Przede wszystkim należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać (art. 233 k.c.). Oznacza to, że Skarżąca może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z prawa użytkowania wieczystego bez uzyskiwania stosownej zgody kogokolwiek, w tym także Skarbu Państwa. Błędnym jest sprowadzanie pozycji Skarżącej, w zakresie korzystania z przysługujących użytkownikowi wieczystemu uprawnień, do roli podmiotu niesamodzielnego. Wyrażone przez organ odwoławczy stanowisko wskazujące na potrzebę współdziałania Skarżącej ze Skarbem Państwa w zakresie korzystania z przysługujących użytkownikowi wieczystemu uprawnień jest błędnym, albowiem zaprzecza wyrażonej w Kodeksie Cywilnym istocie prawa użytkowania wieczystego.
Podkreślić także należy, że zgodnie z art. 127 ust. 7 Prawa wodnego stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego jest ubiegający się o nie wnioskodawca, właściciel wody, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a także właściciel urządzenia wodnego, władający powierzchnią ziemi oraz uprawniony do rybactwa znajdujący się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Wskazać też należy, że w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego przewiduje się szczególny dowód, jakim jest operat wodnoprawny. Operat ten jest ze swej istoty sporządzany na zlecenie wnioskodawcy, gdyż musi być dołączony do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 131 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego). W nim też określa się stan prawny nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, z podaniem siedziby i adresów ich właścicieli (art. 131 ust. 2 pkt 2 lit ,,c" Prawa wodnego).
Lektura treści operatu wodnoprawnego znajdującego się w aktach sprawy dowodzi, że nie spełnia on powyższych wymogów ustawowych. Operat zawiera nieaktualne informacje dotyczące stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód - nie wymienia Skarżącej jako właściciela obiektów inżynierii lądowej, składających się z zapory, urządzeń przelewowo -spustowych oraz ujęcia wody na R. i kanału otwartego R., ujęcia wody na B. i kanału B. Skoro zatem organy administracji publicznej, w tym także organy załatwiające sprawy z zakresu ustawy Prawo wodne, obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, w następstwie której płynie nakaz podejmowania przez te organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a w szczególności podejmowania działań zmierzających do usunięcia pojawiających się w sprawie wątpliwości i sprzeczności, to organy powinny wyjaśnić wątpliwości płynące z lektury aktu notarialnego i operatu wodnoprawnego jeśli chodzi o status prawny nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Tak rozumiany cel postępowania w niniejszej sprawie nie został, w ocenie Sądu, osiągnięty.
Na marginesie poświęcić należy miejsce, istotnej kwestii, jaką jest należyte udokumentowanie prawidłowości czynności podjętych na podstawie przepisu art. 127 ust. 6 Prawa wodnego. W aktach sprawy powinny się znaleźć dowody świadczące o miejscu i czasie dokonania zawiadomienia. Także też WSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 2008r. ( sygn. akt II SA/Gd 63/08), zwrócił uwagę na potrzebę należytego udokumentowania w aktach sprawy informacji o dacie, treści i miejscu dokonania obwieszczenia. W tym zakresie niewystarczającym jest, jak czyni to organ I instancji ograniczenie się jedynie do poinformowania o fakcie przesłania stosownej korespondencji do innych organów celem umieszczenia w ich siedzibie zawiadomień (k. 8 akt administracyjnych) a także podanie informacji o umieszczeniu zawiadomień na stronie internetowej urzędu (s. 2 uzasadnienia decyzji organu II instancji). W aktach sprawy winna znajdować się adnotacja o okresie wywieszenia obwieszczenia, dla ustalenia czy wywarło ono przewidziane prawem skutki.
Ponadto pamiętać należy, że w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikiem może być tylko osoba fizyczna, zatem w treści decyzji jako pełnomocnika nie można wskazać tak jak to miało miejsce w decyzji organu I instancji firmy ,, A." – E.T.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji.
W punkcie II wyroku rozstrzygnięto w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło