II SA/Wr 506/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz /sprawozdawca/, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Asesor WSA Olga Białek, Protokolant Iwona Borecka, po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi J. i Z. Ż. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ul. K. M. [...] w K. G. do stanu zgodnego z prawem oddala skargę Postanowieniem z dnia [...]r. /doręczonym stronom w dniu [...]r./ organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego /Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./ wstrzymał prowadzenie prac budowlanych przy instalacji gazowej do podłączenia kotła gazowego w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. K. M. [...] w K. G. i nakazał sprawcy samowoli przedłożenie w określonym terminie orzeczenia technicznego. Według przytoczonych ustaleń w mieszkaniu tym wykonano roboty budowlane przez wykonanie wentylacji zgodnie z niezatwierdzonym projektem budowlanym. Z lokalu wyprowadzono dwie rury PCV biegnące w korytarzu przy ścianie mieszkania nr [...], rur nie zabudowano, kończą się na poziomie strychu. W trakcie remontu mieszkania przywrócono jego pierwotny układ funkcjonalny, w szczególności przez zlikwidowanie drzwi na ścianie działowej i wykonanie nowego otworu drzwiowego w ścianie nośnej w miejscu niegdyś istniejącego otworu, w istniejącym nadprożu i bez naruszenia elementów konstrukcyjnych. W związku z tym zlikwidowano pomieszczenie z płyty pilśniowej wykorzystywane jako wc lub schowek gospodarczy. Była to jedna z dwóch toalet ogólnodostępnych w budynku. Obecnie powstała jedna toaleta do obsługi trzech mieszkań. Pomieszczenie to zawężało drogę komunikacyjną i szerokość spocznika, wynoszącą 180 cm. Roboty wykonano do [...]r. Przytoczono sprzeczne oświadczenia stron na temat zachowania możliwości podłączenia lokalu nr [...] do zachowanej instalacji kanalizacyjnej. W dniu [...]r. inwestor przedłożył orzeczenie techniczne o zgodności wykonania robót ze sztuką budowlaną i przepisami budowlanymi. Decyzją z dnia [...]r. organ na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego nałożył na inwestora, w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, obowiązek 1. wykonania pionu gazowego od zawiesia na gazomierz do mieszkania, 2. wyprowadzenia przewodów wentylacyjnych ponad dach budynku, 3. ocieplenia i obudowy przewodów wentylacyjnych na całej ich długości, w określonym terminie. W odwołaniu właściciel lokalu nr [...] wniósł o uchylenie obowiązków nr [...] i [...] oraz nakazanie w tym zakresie przywrócenia stanu poprzedniego, gdyż zamontowanie rur uniemożliwi mu w przyszłości zainstalowanie urządzeń wodno-kanalizacyjnych. Wmontowanie rur w ramach samowoli budowlanej na korytarzu w pobliżu mieszkania nr [...] oraz likwidacja wc na korytarzu, bez zgody mieszkańców i uchwały wspólnoty mieszkaniowej, naruszyło ich interesy. Roboty powinny być poprzedzone ekspertyzą stanu technicznego budynku, będącego w złym stanie technicznym. Skarżący nie wiedział o uchwale wspólnoty mieszkaniowej zezwalającej na wykonanie robót. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy, wyznaczając jedynie nowy termin wykonania obowiązków. Po przytoczeniu dotychczasowych ustaleń organ wskazał, że roboty wymagały pozwolenia na budowę /art. 28 i art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego/. Remont został wykonany samowolnie, co uzasadniało stosowanie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego. Odwołanie było nieuzasadnione, gdyż w toku postępowania naprawczego nie jest wymagana zgodna współwłaścicieli budynku, a działania organu nadzoru budowlanego zmierzają jedynie do uzyskania poprawności technicznej wykonanych prac budowlanych. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podtrzymał żądanie doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego w zakresie obowiązków nr [...] i [...] oraz powtórzył zarzuty, że wykonanie instalacji gazowej zagraża bezpieczeństwu, zaś rury wentylacyjne uniemożliwią zainstalowanie urządzeń wodno-kanalizacyjnych. Skoro w budynku istnieje mała wspólnota mieszkaniowa, to wykonanie robót wymagało zgody wszystkich właścicieli lub orzeczenia sądu. Roboty doprowadziły do likwidacji instalacji kanalizacyjnej, co uniemożliwi podłączenie się do niej pozostałych mieszkań. Skarżący wniósł o powołanie biegłego sądowego w celu oceny stanu technicznego budynku. Organ wniósł o oddalenie skargi w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skoro organ nadzoru budowlanego ustalił wykonanie robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, to prawidłowo zaliczył je do remontu /art. 3 pkt 8 prawa budowlanego/, czyli robót nie będących budową /art. 3 pkt 6 i 7/, jednak wymagających pozwolenia na budowę /art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 2 pkt 1/ lub zgłoszenia /art. 29 ust. 2 pkt 2 i art. 30 ust. 1 pkt 2/. Dopóki nie zakończono robót wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, uzasadnione było stosowanie art. 50 prawa budowlanego, zaś po ich zakończeniu wchodziło w rachubę stosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, ale odpowiednio /art. 51 ust. 7/, czyli z pominięciem zbędnego wówczas nakazu wstrzymania robót. Rodzaj decyzji organu nadzoru budowlanego uzależniony jest od oceny, czy roboty budowlane można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Ustawodawca różnicuje obowiązki sprawców samowoli budowlanych w zależności od tego, czy ich roboty stanowiły budowę oraz czy wymagały pozwolenia czy zgłoszenia. W przepisach tych odróżnia się pojęcie "doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem" /art. 48 ust. 2 pkt 2, art. 49 b ust. 2 – "budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych", art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3/, wymagającego uprzednio "wykonania określonych czynności lub robót budowlanych" /art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3/, od innych pozostałych do spełnienia przesłanek legalności robót lub innych wykonanych obowiązków wymaganych od przyszłego inwestora lub sprawcy samowoli budowlanej /patrz art. 32 ust. 4 i 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 a i art. 35 ust. 5 odnośnie inwestora, art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 49 w nawiązaniu do art. 35 ust. 1, art. 34, art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 odnośnie sprawcy samowolnej budowy przy pewnym zróżnicowaniu jego obowiązków w porównaniu do powinności inwestora, podobnie art. 49 b ust. 2 odnośnie sprawcy samowolnej budowy wymagającej zgłoszenia/. Uzasadnia to wykładnię, że pojęcie robót w stanie zgodnych z prawem, a jedynie tego pojęcia używa ustawa w odniesieniu do sprawcy samowoli budowlanej polegającej w wykonaniu innych robót budowlanych niż budowa /czyli przebudowy, montażu, remontu lub rozbiórki obiektu budowlanego/, nie obejmuje pozostałych wymogów legalności wykonywania robót, określonych szczegółowo w podanych wyżej przepisach, lecz oznacza roboty w odpowiednim stanie technicznym, możliwym do osiągnięcia w drodze określonych czynności faktycznych lub robót budowlanych. Pojęcie stanu zgodnego z prawem odnosi się zatem do samych robót budowlanych, nie zaś do pozostałych przesłanek legalności ich wykonania. W odniesieniu do omawianego rodzaju samowoli budowlanej ustawodawca pozostawił pokrzywdzonym osobom trzecim obronę ich naruszonej sfery prawnomaterialnej środkami cywilnoprawnymi. Jest to zgodne z widoczną od ostatniej dużej nowelizacji prawa budowlanego tendencją do przesuwania ochrony uprawnień osób trzecich do sfery prawa cywilnego /patrz nowe brzmienie art. 5 i art. 28 ust. 2 lub art. 59 ust. 7/, obok przysługującej im ochrony w przepisach o ochronie środowiska. Odnośnie uprawnień skarżącego jako współwłaściciela budynku organ nie mógł się zatem wypowiadać, gdyż była to kwestia nie wchodząca w zakres stosowania w nin. sprawie prawa budowlanego. Akta zawierały udokumentowanie zgody większości współwłaścicieli i zarządcy budynku na wykonanie kwestionowanych robót, ale nie można było w nin. sprawie rozstrzygać, czy była to zgoda wystarczająca z punktu widzenia prawa cywilnego. Obawy skarżącego związane z wykonaniem robót dotyczyły przyszłości, jego przyszłych ewentualnych zamierzeń lub niczym nieudokumentowanych zagrożeń. Takie nieaktualne i niekonkretyzowane obawy, niezgodne z ustaleniami wynikającymi z oględzin i orzeczenia technicznego oraz nie dotyczące bezpośrednio stanu technicznego samych robót, nie mogły uzasadniać wydania nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego, z punktu widzenia ochrony przysługującej skarżącemu według prawa budowlanego. Zarzuty skarżącego dotyczyły głównie nakazu poprawienia przewodów wentylacyjnych, przebiegających przez lokal skarżącego, których stan techniczny nie naruszał żadnych przepisów. Wniosek dowodowy skarżącego o powołanie biegłego dla wyjaśnienia zasadności jego hipotetycznych zarzutów, nie mógł zostać uwzględniony, gdyż sąd administracyjny przeprowadza dowody jedynie z dokumentów i wyłącznie na okoliczność sprawdzenia, czy istnieją podstawy do podważenia zaskarżonej decyzji, nie zaś dla ustalenia faktów istotnych dla zastosowania w sprawie prawa administracyjnego /art. 106 § 3 p.s.a./. Skoro przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organy nie naruszyły prawa, a w szczególności art. 51 ust. 1 prawa budowlanego, należało zgodnie z art. 151 p.s.a. oddalić skargę jako niezasadną.