II SA/Wr 506/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: NSA Julia Szczygielska (spraw.) WSA Andrzej Cisek Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi J.R.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; III. przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokat B.S. - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z podatkiem VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz 17,00 (siedemnaście) złotych opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Przedmiotem skargi J.R.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], Nr [...], którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...], Nr [...] w sprawie nakazania skarżącemu jako właścicielowi budynku mieszkalnego nr 30 w Ch. zlokalizowanego na działce nr [...], obręb 0002 Ch. AM-3, usunięcia niewłaściwego stanu technicznego powyższego obiektu. W uzasadnieniu organ stwierdził m.in., że przywrócenie naruszonego terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 58 k.p.a., może nastąpić, jeżeli strona spełni łącznie następujące wymogi: wniesie wniosek o przywrócenie terminu, uprawdopodobni, że naruszenie nastąpiło bez jego winy, jednocześnie wraz ze złożonym wnioskiem dokona czynności, dla której określony był termin /odwołanie/, wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem złoży do organu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny naruszenia terminu. Jak wskazał WINB, z § 2 art. 58 k.p.a. wynika przesłanka, która powinna poddana być ocenie organu w pierwszym rzędzie, a mianowicie prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie z dnia 3 lipca 2008r. J.R.K. wskazuje, że dzień 15 marca 2008r. należy uznać za dzień, w którym ustała przyczyna uniemożliwiająca złożenie odwołania w terminie. Ponadto organ wskazał, że podanie zawierające wniosek o przywrócenie terminu nie zostało złożone z zachowaniem wymogów określonych w art. 58 § 2 k.p.a.. Ustalenie, czy strona dochowała terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w szczególności czy przeszkoda ustała w dniu, w którym w mniemaniu zainteresowanego ustała przyczyna uchybienia, należy do organu administracji publicznej, który może odmówić przywrócenia terminu z powodu spóźnienia wniosku. W takiej sytuacji mamy do czynienia z bezskutecznością czynności. Zdaniem organu, zainteresowany powinien jednocześnie ze złożeniem odwołania w dniu 23 lutego 2007r. złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Strona zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wniosła dopiero w dniu 15 marca 2007r.. Z powyższego wynika, w ocenie organu, że wniosek o przywrócenie terminu z dnia 15 marca 2007r. - był wnioskiem spóźnionym. Zdaniem organu przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem 23 lutego 2007r. skoro skarżący był w stanie w tym dniu złożyć odwołanie, zatem nieprzywracalny termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu upłynął z dniem 1 marca 2007r.. Wnioskodawca przedmiotową prośbę nadał osobiście pismem z dnia 15 marca 2007r., czyli nie zachował terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł J.R.K., podnosząc że pismem z dnia 3 lipca 2008 r. podał, że przyczyna bezpośrednia /zdrowotna/, uniemożliwiająca złożenie odwołania w terminie, ustała z dniem 15 marca 2007r.. Mimo to WINB odmówił przywrócenia w/w terminu, rozpatrując sprawę na niekorzyść skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zakres kontroli zaskarżonych do sądu postanowień ograniczony jest do ich oceny zgodności z prawem i tylko w zakresie objętym przedmiotem danego postanowienia. Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że skarga J.R.K. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co powoduje, że postanowienie to podlega usunięciu z obrotu prawnego. Postanowienie to zostało podjęte na podstawie art. 58 k.p.a. /choć w podstawie prawnej organ powołał art. 64 k.p.a., odnoszący się do braków podania/. Badając zaś rozstrzygnięcie organu, Sąd doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin /§ 2/. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne /§ 3/. Wskazać należy, że organ wydając zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...], Nr [...] w sprawie nakazania usunięcia niewłaściwego stanu technicznego obiektu, przyjął, że skarżący zgłosił wniosek o przywrócenie tego terminu po upływie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.. Organ stwierdził bowiem, że przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem 23 lutego 2007r.,tj. w dniu w którym skarżący złożył za pośrednictwem poczty odwołanie. Zatem termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upłynął z dniem 1 marca 2007r.. Organ przyjął, że wnioskodawca przedmiotową prośbę wniósł dopiero pismem z dnia 15 marca 2007r.. Zgodzić się należy z organem, że 7-dniowy termin, o którym jest mowa w powołanym wyżej art. 58 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, co oznacza, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna, a termin ten nie może zastać przywrócony. Jednakże w niniejszej sprawie, organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy procedury administracyjnej, polegające na tym, że nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, tym samym naruszył przepis art. 7, 8, 9, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. oraz art.80 k.p.a.. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia kwestii, kiedy faktycznie skarżący złożył wniosek /prośbę/ o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o którym jest mowa w powołanym wyżej art. 58 § 2 k.p.a.. Otóż z akt sprawy niewątpliwie wynika, że decyzja organu I instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...], Nr [...] doręczona została skarżącemu w dniu 29 stycznia 2007r. Niesporne jest także w sprawie, że J.R.K. odwołanie od opisanej wyżej decyzji organu I instancji wniósł w dniu 23 lutego 2007r., czyli z uchybieniem terminu, o którym stanowi art.129 § 2 k.p.a. Jednakże w odwołaniu tym skarżący oprócz odniesienia się do kwestii merytorycznych sprawy, zawarł także stwierdzenie o następującej treści, cyt.: ".... jako osobę niepełnosprawną ruchowo – od urodzenia, po porażeniu kończyn dolnych /spastycznym/, gdzie utrudnia ten fakt należyte funkcjonowanie, w miejscu zamieszkania, ze zrozumiałych przyczyn ...". W ocenie Sądu zacytowane wyżej stwierdzenie skarżącego wskazywać mogłoby, że J.R.K. nie tylko usprawiedliwia opóźnienie we wniesieniu odwołania, lecz także przedmiotowe wyjaśnienia skarżącego można by – w okolicznościach niniejszej sprawy – traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie przeprowadził jednak w powyższym względzie żadnego postępowania wyjaśniającego, określonego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przyjął natomiast, że skarżący wniosek o przywrócenie terminu wniósł dopiero 15 marca 2007r. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowało się stanowisko, zgodnie z którym zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji /postanowienia/. Wprawdzie pismo z dnia 17 lutego 2007r. skarżący zatytułował "Zaskarżenie decyzji administracyjnej organu I instancji Nadzoru Budowlanego z/s w Świdnicy Śląskiej", niemniej jednak nie zwalniało to organu odwoławczego zgodnie z art.7 k.p.a. od dokonania przez ten organ wszechstronnych i wyczerpujących wyjaśnień, jaki w istocie charakter ma złożone przez skarżącego to pismo , czyli poczynienie ustaleń jaka była rzeczywista wola strony przy jego składaniu. Podkreślić należy, że przy ustaleniu jaki charakter ma pismo procesowe strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt okoliczności. O tym bowiem jaki charakter ma wniesione przez stronę pismo decyduje ostatecznie sama strona. Organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę, winien był mieć także na względzie postanowienia art.9 k.p.a. Stosownie bowiem do wyrażonej w tym przepisie zasady nakładającej na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym, organ ma obowiązek czuwania nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W niniejszej sprawie, pomimo tego, że pismo skarżącego z dnia 17 lutego 2007r. budzić mogło wątpliwości jaki jest jego charakter, choć w okolicznościach niniejszej sprawy można byłoby przyjąć, że jest to odwołanie od opisanej wyżej decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to organ drugiej instancji nie zwrócił się do strony o sprecyzowanie jaki faktycznie charakter ma to pismo, naruszając tym samym niewątpliwie przepis art.7, 8, 9 k.p.a. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie niniejszą sprawę winien mieć na względzie nie tylko powyższe ustalenia Sądu, lecz także winien mieć na uwadze zasadę "in dubio pro adione" wynikającą, między innymi, z przepisu art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności /Dz.U. z 1993r., Nr 61, poz.284 ze zm./. Zasada ta powoduje, że w wypadkach wątpliwych należy wypowiadać się na rzecz otwarcia drogi do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy przez niezawisły sąd /por. postanowienie S.N. z dnia 24 września 1997r.,sygn. akt III RN 43/97, OSN 6/98, poz. 172/. W tym stanie rzeczy przedwczesne jest zatem rozpatrywanie przez Sąd podnoszonych w skardze dalszych zarzutów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I sentencji. Stosownie zaś do przepisu art. 152 tej ustawy orzeczono jak w punkcie II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy.