II SA/Wr 514/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska /sprawozdawca/, Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Asesor WSA Anna Siedlecka, Protokolant Agnieszka Karcz, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. C. na decyzję Wojewody D. z dnia 25 stycznia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie udzielenia B. M. pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej H. C. kwotę 25 zł. /dwadzieścia pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 25 stycznia 2001r., Nr [...] Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy decyzję Starosty M. z dnia 24 listopada 2000r., Nr [...] o udzieleniu B. M. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód powierzchniowych rowu R-Ł-13 do celów hodowli ryb w projektowanym stawie "A" w miejscowości W. o powierzchni lustra wody 0,65 ha /działka nr 322 i 404/. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż na wniosek z dnia 3.10.2000 r. Starosta M. w/w decyzją udzielił B. M. /zam. W., gm. K./, pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód powierzchniowych dla potrzeb projektowanego stawu rybnego pow. zalewu 0,65 ha, zlokalizowanego w obrębie gruntów wsi W. na dz. nr 322. Pozwolenie zostało udzielone na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. "prawo wodne" /Dz. U. nr 38 poz. 230 z późn. zm./ po przeprowadzeniu rozprawy wodnoprawnej z udziałem stron zainteresowanych. Podstawę techniczną udzielonego pozwolenia stanowił operat wodnoprawny /wraz z dokumentacją projektową/ opracowany przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności techniczno-budowlanej "melioracje wodne". Od decyzji odwołała się H. C., właścicielka działki nr 321, graniczącej z działką na której zlokalizowano projektowany staw rybny. W odwołaniu wyraziła obawę o pogorszenie stosunków wodnych, zaproponowała zmianę lokalizacji stawu i odsunięcie rowu opaskowego na odległości minimum 10m od granicy działki 321. Jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia innemu starostwu powiatowemu zarzucając Staroście M. brak obiektywności przy rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i podkreślił, że skarżąca w odwołaniu ograniczyła się jedynie do ponownego zgłoszenia swoich obaw o stan stosunków wodnych na działce 321 po wybudowaniu stawu, nie uzasadniając tego technicznie. Zaproponowane rozwiązania techniczne dot. lokalizacji urządzeń /odsunięcie stawu i rowu opaskowego od działki 321/, nie mają też żadnego uzasadnienia technicznego. W tej sytuacji, gdy urządzenia wodne zaprojektowane zostały przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, pozostaje uznać, że zostały zaprojektowane prawidłowo i będą skutecznie zabezpieczać przyległe grunty przed ujemnymi oddziaływaniami. Należy przy tym wskazać, że działka skarżącej nr 321 posiada wyraźne nachylenie w kierunku zaprojektowanego rowu opaskowego stawu i rzędne terenu ponad 164,0 m npm. Przy głębokości rowu opaskowego ok. 1,40 m i projektowanym poziomie wody spiętrzonej w stawie na rzędnej 162,50 m npm, organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że nie ma podstaw do obaw o stan stosunków wodnych na działce skarżącej. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także żadnych okoliczności uzasadniających wniosek o wyłącznie Starostwa M. z rozpatrzenia sprawy. Organ administracji publicznej podlega bowiem wyłączeniu od załatwiania spraw w sytuacjach określonych w art. 25 kpa, które w przedmiotowej sprawie nie znalazły udokumentowania. W tym stanie rzeczy orzeczono jak wyżej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. C. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji jako niezgodnych z prawem. Ponowiła zarzuty oraz argumentację podniesioną w odwołaniu, w dalszym ciągu akcentując, że pozwolenie wodnoprawne wydane zostało w oparciu o operat wodnoprawny opracowany w miesiącu lutym 1998 r. Skarżąca stwierdziła, że istota podnoszonych przez nią zarzutów sprowadza się do zagwarantowania jej prawa do bezpiecznego, a więc bez obawy zalania gospodarstwa przez B. M. Tego wymogu dotychczasowe decyzje organów administracji I jak i II instancji nie zapewniają jej. Nieruchomość skarżącej znajduje się w zasięgu oddziaływania przedmiotowej budowli i grozi pogorszeniu stosunków wodnych na jej użytkach rolnych tj. realne powtarzające się każdego roku zalanie. W czasie postępowania administracyjnego, wszelkie zastrzeżenia skarżącej w ogóle zlekceważono. Aktualna lokalizacja przedmiotowego stawu nie daje żadnej gwarancji "bezpieczeństwa dla sąsiadujących terenów rolnych /gospodarstwa/. Staw winien być przesunięty o co najmniej 10,00 m od granicy działki skarżącej. Niezależnie od powyższych zarzutów – skarżąca wskazała, iż inż. E.B. negatywną dla skarżącej decyzję wodno-prawną dnia 20.07.1998 r. podpisał z up. Wojewody Wrocławskiego jako Zastępca Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, występujący wówczas jako organ I instancji. Aktualnie zaskarżona decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia 25.01.2001 r. jest decyzją organu administracyjnego II instancji /I Starosta M./ i również została podpisana z up. Wojewody Dolnośląskiego przez inż. E.B., jako zastępca Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska. Zgodnie więc z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. inż. E.B. podlega zdaniem skarżącej wyłączeniu od udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na badaniu ich zgodności z prawem, a więc zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/, co powoduje, iż decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, co oznacza, że cyt. wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że naruszenie prawa w niniejszej sprawie polega na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy /art.7 k.p.a./ spowodowanym niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego / art.77 § 1 i art.80 k.p.a./. Zgodnie z przepisem art.140 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nie uregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie zatem odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy może jednak przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art.136 k.p.a.), które ma szczególne znaczenie w razie, jeżeli strona w odwołaniu / jak w niniejszej sprawie/ kwestionuje ustalenie istotnych okoliczności faktycznych mających podstawowe znaczenie dla wystąpienia stanu faktycznego, od którego norma prawa uzależnia pozytywne rozstrzygniêcie sprawy. Powołanie się ogólnikowe na ustalenia organu pierwszej instancji, kwestionowane przez stronę w odwołaniu jest naruszeniem nie tylko przepisu art.136 k.p.a., lecz także naruszeniem przepisu art.107 & 3 k.p.a. Uchybienie to jest o tyle istotne, że skoro istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy, to wszechstronne postępowanie było konieczne, celem wyjaśnienia zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu, a które to zarzuty konsekwentnie podniesione zostały w skardze do Sądu. Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest udzielenie odpowiedzi, czy organ pierwszej instancji miał dostateczną podstawę do wydania decyzji z dnia 24 listopada 2000 r. orzekającej udzielenie B. M. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód powierzchniowych rowu R-Ł-13 do celów hodowli ryb w projektowanym stawie "A" w miejscowości W. o powierzchni lustra wody 0,65 ha. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne /Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. I tak zgodnie z art. 31 ust.1 w/w Prawa wodnego – pozwolenie wodnoprawne wydaje się na podstawie operatu wodnoprawnego. Wprawdzie sama ustawa nie zawiera definicji pojęcia "operatu wodnoprawnego", to w wydanym w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 31 ust. 4 pkt.1 – zarządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 26 stycznia 1976 r. w sprawie wymagań, jaki powinien odpowiadać operat wodnoprawny (M.P. Nr 6, poz. 32 ) – określono wymogi jakie musi spełniać operat wodnoprawny. Niesporne jest w niniejszej sprawie, że organ pierwszej instancji wydał w dniu 24 listopada 2000 r. B. M. przedmiotowe pozwolenie wodnoprawnego, opierając się na przedłożonym przez w/w operacie wodnoprawnym z lutego 1998 r. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że skarżąca H. C. w toku całego postępowania konsekwentnie podnosiła zarzut, że inwestycja objęta przedmiotowym pozwoleniem stwarza niebezpieczeństwo zalania jej nieruchomości - gospodarstwa rolnego, tj. działki nr 321 bezpośrednio przylegającej do działki na której planuje się sporną inwestycję, tj. działki nr 322. Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 6 listopada 2000 r. skarżąca zgłosiła wniosek o dopuszczenie dowodu z ekspertyzy biegłego w przedmiocie zbadania poziomu działki 321 i 322. Organy nie przeprowadzając w tym względzie żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego nie podzieliły zarzutu skarżącej, stwierdzając jedynie , że sporna inwestycja nie spowoduje ujemnego oddziaływania na działkę skarżącej. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, że odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego strony może nastąpić tylko wtedy, gdy wniosek taki nie został zgłoszony przez stronę w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy /por. wyrok z dnia 5 grudnia 1985 r., sygn. akt SA/Gd 1139/85, POP 1995, nr 1, poz.5/. Istotną okolicznością w niniejszej sprawie, jest także to, że tak jak to już wyżej Sąd zauważył, operat wodnoprawny, który stanowił podstawę wydania w dniu 24 listopada 2000r. przez organ pierwszej instancji pozwolenia wodnoprawnego, nosi datę " Luty 1998 r.". Lektura akt wskazuje nadto, że operat ten stanowił już podstawę wydanej decyzji Wojewody Wrocławskiego z dnia 20 lipca 1998 r. w przedmiocie udzielenia B. M. pozwolenia wodnoprawnego, uchylonej następnie w całości decyzją Ministra Środowiska z dnia 21 stycznia 2000 r., Nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji kasacyjnej Minister Środowiska wskazał m. innymi, iż w toku postępowania wyjaśniającego należy wziąć pod uwagę zarzuty podnoszone przez H. C. dotyczące ewentualnego pogorszenia stosunków wodnych na jej użytkach rolnych, jako, że z operatu wodnoprawnego złożonego przez wnioskodawcę wynika, iż nieruchomość H. C. znajduje się w zasięgu oddziaływania piętrzenia. Z akt sprawy nie wynika zaś by opisany wyżej operat wodnoprawny uzupełniany był po lutym 1998r. pod kątem podnoszonych przez H. C. zarzutów, jak również nie wynika, by dokument ten był aktualizowany na dzień złożenia przez B. M. wniosku z dnia 3 października 2000 r. Uchybienie to jest o tyle istotne, że przepis § 6 w/w zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 stycznia 1976 r. w sprawie wymagań, jaki powinien odpowiadać operat wodnoprawny, przyznaje organowi uprawnienia do żądania zamieszczenia dodatkowych danych w operacie. Organy rozpoznając wniosek B. M. zaniechały także dopuszczenia w sprawie stosownie do art.25 ust. 2 Prawa wodnego przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy wykonanej przez biegłego z listy Wojewody, na okoliczność w jakim stopniu zamierzone korzystanie z wody przez B. M. może oddziaływać szkodliwie na gospodarstwo H. C. Ekspertyza taka w ocenie Sądu umożliwiłaby podjecie przez organ właściwego rozstrzygnięcia w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że bez aktualizacji przez uprawnioną osobę w/w operatu wodnoprawnego, jak i uzupełnienia tegoż operatu o stanowisko w kwestii podnoszonych przez skarżącą zarzutów, a także pominięcie, a tym samym nie rozważenie zapisu cyt. wyżej art.25 ust.2 Prawa wodnego zapisu , brak było dostatecznych podstaw do wydania w sprawie zaskarżonych decyzji. Zaniechanie przez organy przeprowadzenia postępowania dowodowego we wskazanym wyżej zakresie, daje podstawę do stwierdzenia, że orzekające w niniejszej sprawie organy naruszyły art.7, 75§1, 77§1, 78§1 k.p.a., jak i art.84§1 k.p.a., poprzez nie ustalenie stanu faktycznego zgodnie z normami procesowymi. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art.145 § 1 pkt.1 lit.c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I i II sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 w/w ustawy.