II SA/Wr 518/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż powstała w czerwcu 2010 r. jako strat- up i spółka celowa do zrealizowania projektu – ..., i nie posiada żadnego majątku ani dochodów. Poinformowała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1 000 000 zł, wartość środków trwałych w budowie to 68.480 zł, a strata za ostatni rok obrotowy wynosi – 59.943, 04 zł. Z "Rachunku zysków i strat" wynika, że w okresie od 1.01.2012 r. do 31.12.2012 r. spółka uzyskała przychód w wysokości 1.150 zł. Z kolei z "Bilansu" sporządzonego na dzień 31.12.2012 r. wynika, że wartość środków trwałych w budowie wyniosła 129.862 zł, a należności krótkoterminowe spółki to 9.650.965, 61 zł. Z wyciągu bankowego rachunku jaki posiada spółka w ... wynika, że na dzień 31.07.2013 r. saldo końcowe wynosiło – 36.922, 26 zł. Strona skarżąca w piśmie z dnia 27 września 2013 r. poinformowała, że firma prowadząca jej księgowość z uwagi na brak płatności za tą usługę zaprzestała z dniem 31 maja br. współpracy ze skarżącą spółką, od czerwca 2013 r. spółka składa tylko deklaracje VAT, a z powodu strat nie była zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego. Z załączonego do ww. pisma zaświadczenia (mającego nagłówek dotychczas obsługującej spółkę firmy rachunkowej, ale podpisanego przez prezesa skarżącej spółki (!)) wynika, że w bieżącym roku (do maja) spółka poniosła stratę podatkową w wysokości 3.098, 74 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r., Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Przepis żąda wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel i że nie ma ich, pomimo iż podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Nie jest zatem wystarczające samo subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Istnieje domniemanie faktyczne, że jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy. Wszak celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Strata podatkowa powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty możliwości płatniczych, w szczególności, że z dokumentów księgowych spółki wynika, że strona skarżąca pomimo ponoszenia co roku strat i uzyskiwaniu coraz niższego przychodu, inwestuje w środki trwałe, prowadzi bieżącą działalność, a także np. wraz ze skargą wniosła w formie znak sądowych opłatę sądową w wysokości 100 zł. Powyższe wskazuje na to, że strona skarżąca: po pierwsze- posiada źródło finansowania, z którego mogłaby również pokryć koszty sądowe, a po drugie- jest to problem wyboru przez zarządzających spółką kolejności zaspokojenia wierzytelności. Przypomnieć trzeba, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1 000 000 zł. Niczym nieuzasadnione jest zatem przekonanie strony skarżącej, iż preferencyjnie może traktować wydatki związane ze swoją bieżącą działalnością, a koszty procesu powinien pokryć jej budżet Państwa, bowiem było to naruszenie zasady równości podmiotów gospodarczych. Podkreślić należy, iż strona skarżąca nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów oraz dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nie wskazała z jakich źródeł finansowane są bieżące koszty i inwestycje; nie wyjaśniła dlaczego nie dochodzi swoich należności jakie posiada wobec dłużników (9.650.965, 61 zł); nie wyjaśniła także czy pozostaje w jakich związkach kapitałowych ze spółkami mającymi tożsame adresy siedzib co strona skarżąca i tożsame podmiotowo władze (np. .... itd.); nie wskazała czy podejmowała jakie czynności (rozmowy z Bankiem) mające na celu powstrzymanie rosnąco co miesiąc lawinowo kosztów (odsetki) związanych z posiadanym rachunkiem bankowym. Z istoty umowy spółki (celu dla jakie spółka powstaje) wynika, iż udziałowcom spółki winno zależeć aby spółka czynnie uczestniczyła w obrocie gospodarczym i działalność jej była efektywna. Dlatego udziałowcy ci powinni podjąć w niniejszej sprawie starania by uzyskać środki na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, że podejmując decyzję o rozpoczęciu tego rodzaju działalności wymagającej wcześniej przejścia rozbudowanej procedury administracyjnej strona skarżąca winna była mieć świadomość, że w toku tej procedury może zaistnieć konieczność dochodzenia też swoich roszczeń w postępowaniach sądowych i na ten cel powinna była mieć zgromadzone odpowiednie środki (choćby np. poprzez uzyskanie od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów). Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Strona nie wykazała, że z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się jedynie do wpisu sądowego od skargi). W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.