II SA/Wr 519/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-11-17
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Olga Białek, Halina Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ wydający pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków przemysłowych do komunalnych urządzeń kanalizacyjnych jest uprawniony do określenia w decyzji dopuszczalnych wskaźników zanieczyszczeń dla substancji innych niż te wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2005 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, jeśli te substancje występują w ściekach i są wskazane w operacie wodnoprawnym oraz umowie z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ wydający pozwolenie wodnoprawne jest uprawniony do określenia w decyzji dopuszczalnych wskaźników zanieczyszczeń dla wszystkich substancji występujących w ściekach przemysłowych, które są wskazane w operacie wodnoprawnym i umowie z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym, a nie tylko dla tych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2005 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych. Przepisy Prawa wodnego, w szczególności art. 128 ust. 1 pkt 4, pozwalają na ustalenie dopuszczalnych ilości zanieczyszczeń, zwłaszcza substancji szczególnie szkodliwych, ale nie ograniczają tego wyłącznie do nich, jeśli jest to uzasadnione ochroną środowiska.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Z. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe do komunalnych urządzeń kanalizacyjnych. Strona skarżąca zarzuciła, że organ nieprawidłowo określił dopuszczalne wskaźniki zanieczyszczeń, wskazując je również dla substancji, które według niej nie występują w ściekach lub nie są wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2005 r. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia NSA Halina Kremis Protokolant: Starszy asystent sędziego Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. SA z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia 7 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe do komunalnych urządzeń kanalizacyjnych oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia 5 kwietnia 2016 r. Starosta Z., działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 11, ust. 4 , art. 123 ust. 2 i ust. 3, art. 127 ust. 1 ust. 3a i ust. 6, art. 135 pkt 1, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U z 2015 r., poz. 469 ze zm.) - dalej "u.p.w", w związku z ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.) - dalej "z.z.w.z.o.ś"; rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2005r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (Dz.U Nr 233, poz. 1988 ze zm.) - dalej "r. MŚ"; rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz.U. z 2006 r. , nr 136, poz. 964 ze zm.). - dalej "r. MB". - po rozpatrzeniu wniosku A. Sp. z o.o. [...] we W., działającego w imieniu B. SA z siedzibą w P.:
1/ wygasił z dniem 31 maja 2016 r., w całości, pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty Z. z dnia 25 czerwca 2012 r. na rzecz C. SA- [...] z W.;
2/ udzielił z dniem 1 czerwca 2016 r. B. SA pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do komunalnych urządzeń kanalizacyjnych ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska, pochodzących ze stacji paliw B. nr 539, przy ul. W. [...] w Z. h, w ilości:
Q h max = 0,212 m3/h
Q d śr =1,42 m3/d
Q r max = 673,79 m3/rok
Pod warunkiem nieprzekraczania wartości dopuszczalnych następujących wskaźników:
|L.p. |Wskaźnik |Stężenie dopuszczalne mg/dm3 |
|1 |Azot amonowy |100 |
|2 |Fosfor ogólny |11 |
|3 |Fluorki |20 |
|4 |Cynk |5 |
|5 |Nikiel |1 |
|6 |Miedź |1 |
|7 |Ołów |1 |
|8 |Bor |10 |
|9 |Molibden |1 |
|10 |Węglowodory ropopochodne |15 |
|11 |BZT 5 |400 |
|12 |ChZT |700 |
|13 |Zawiesina ogólna |300 |
|14 |PH |65,- 9,5 |
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. SA, wnioskując o wykreślenie z pkt 2 decyzji, tabeli określającej dopuszczalne wartości wskaźników odprowadzanych ścieków, gdyż są one przedmiotem umowy cywilnoprawnej zawartej przez B. z D. Sp. z o.o w Z. i nie były przedmiotem wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. (dalej DRZGW), zaskarżoną obecnie decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazując, między innymi, na przepis art. 128 ust. 1 pkt 4 u.p.w. zauważył, że w pozwoleniu wodnoprawnym na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w art. 45 a ust. 1 u.p.w. (tj w r.MŚ z dnia 10 listopada 2005 r.), ustala się w szczególności: ilość, stan i skład ścieków wprowadzonych do wód, do ziemi lub do urządzeń kanalizacyjnych albo minimalny procent redukcji zanieczyszczeń w procesie oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych, jeżeli jest to uzasadnione, dopuszczalne ilości zanieczyszczeń, zwłaszcza ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu.
Zdaniem organu odwoławczego, Starosta Z. prawidłowo określił w decyzji wskaźniki zanieczyszczeń wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do r. MB z dnia 14 lipca 2006 r. Określenie dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń następuje na podstawie załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia oraz wartości określanych przez właściciela urządzeń kanalizacyjnych w odniesieniu do dopuszczalnego obciążenia oczyszczalni, ładunkiem tych zanieczyszczeń. Ponieważ spełnienie warunków określanych w pozwoleniu wodnoprawnym, stanowi o uprawnieniu beneficjenta tego pozwolenia, do wprowadzenia ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych, wymagane jest określenie tych warunków w decyzji, zgodnie z art. 128 u.p.w. Organ odwoławczy stwierdził także, że analiza zarówno operatu wodnoprawnego jak i przeprowadzonego postępowania administracyjnego oraz wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, pod kątem zgodności z przepisami prawa, pozwala ustalić, że nie zaszły przesłanki do uchylenia ani do zmiany tej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję B. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwie wyjaśnienie podstawy prawnej w uzasadnieniu, w ten sposób, że organ II instancji przywołał przepisy prawa, które nie stanowią podstawy prawnej przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym a zatem nie mogą stanowić uzasadnienia przy ocenie prawidłowości decyzji pierwszej instancji - chodzi o przepisy u.z.z.w.z.o.ś oraz r. MB z 14 lipca 2006 r.;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy i utrzymanie w mocy decyzji, która w zakresie wskazania substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego narusza art. 122 ust. 1 pkt 11 u.p.w., przez niedostosowanie rodzaju substancji określonych w decyzji do tych, które faktycznie występują w ściekach odprowadzanych z myjni samochodowej, wskazanych w operacie wodnoprawnym;
- art. 138 § 1 k.p.a. przez nieuchylenie decyzji pierwszej instancji pomimo, że narusza ona ww. przepis art. 122 u.p.w oraz r.MŚ z 2005 r., przez wskazanie w niej wskaźników, które nie są wymienione w przedmiotowym rozporządzeniu i dlatego nie powinny być przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawne.
Zarzucając powyższe, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że regulacje u.z.z.w.z.o.ś oraz r. MB z 2006 r. w sprawie obowiązków dostawcy ścieków przemysłowych, wiążą każdego dostawcę ścieków przemysłowych z mocy prawa, bez względu na to, czy w związku z odprowadzeniem tych ścieków musi uzyskać pozwolenie wodnoprawne. Przywołanie przez organ tych przepisów, które nie stanowią podstawy rozstrzygania w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, stanowi naruszenie art. 6 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej, organ wydając pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w r. MŚ z 2005 r., zobligowany jest zbadać stan faktyczny pod kątem występowania w ściekach przemysłowych stanowiących przedmiot wniosku substancji wymienionych w ww. rozporządzeniu. W pozwoleniu wodnoprawnym, organ upoważniony jest do wskazania dopuszczalnych ilości substancji szkodliwych w odprowadzonych ściekach przemysłowych na podstawie art. 128 ust. 1 pkt 4 u.p.w, po pierwsze - tylko dla substancji szczególnie szkodliwych wymienionych w r. MŚ z 2005 r.; po drugie - tylko dla substancji szczególnie szkodliwych rzeczywiście odprowadzanych w danych ściekach przez podmiot ubiegający się o pozwolenie wodnoprawne. Według autora skargi, z uzasadnienia decyzji wynika, że organ w ogóle nie przeanalizował stanu faktycznego, koncentrując się jedynie na powołaniu przepisów prawa. Tymczasem zgodnie z operatem wodnoprawnym dołączonym do wniosku, ścieki przemysłowe które będą wprowadzone do kanalizacji, w swoim składzie, z substancji szkodliwych wymienionych w r. MŚ z 2005 r. zawierają jedynie węglowodory ropopochodne. Tym samym, w przedmiotowym pozwoleniu powinny być wskazane dopuszczalne wskaźniki tylko dla tej substancji. Organ wadliwie wskazał natomiast wskaźniki substancji, które nie są odprowadzane w ściekach przemysłowych powstałych w tej myjni samochodowej. Zdaniem skarżącego, z uzasadnienia decyzji wynika także, że dla organu podstawą rozstrzygnięcia była umowa skarżącego z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Umowa ta nie może jednak stanowić wiążącej podstawy dla wyznaczenia wskaźników zanieczyszczeń, tym bardziej, że ma charakter wzorca umowy, które standardowo podpisuje przedsiębiorstwo. Tym samym, wskaźniki określone w załączniku nr 1 do tej umowy, mają charakter uniwersalny i znajdują się w nich zanieczyszczenia, które nie występują w ściekach odprowadzanych w tej konkretnej stacji paliw. Organ nie badał natomiast, czy faktycznie znajdują się one w odprowadzanych ściekach. Tym samym naruszył art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.
Skarżąca spółka zarzuciła także, że organ odwoławczy nie dostrzegł wadliwości decyzji Starosty, wynikającej ze wskazania w niej wskaźników zanieczyszczeń, które nie są wymienione w r. MŚ z 2005 r. Konkretnie: BZT5 , CHZT, zawiesina ogólna , ph. Organy przy udzielaniu pozwolenia wodnoprawnego stosują wskaźniki zanieczyszczeń wymienione w r. MB ale tylko w stosunku do takich substancji, które są też wymienione zostały także w r. MŚ z 2005 r.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.) przywoływanej dalej w tekście jako "u.p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 u.p.p.s.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że nie każde naruszenie prawa uprawnia Sąd do uchylenia zaskarżonego aktu, a tylko naruszenie prawa materialnego wpływające na wynik sprawy lub naruszenie prawa procesowego mogące mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy Sąd tego rodzaju naruszeń nie stwierdzi, zgodnie z art. 151 u.p.p.s.a. skargę oddala.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. (dalej DRZGW) utrzymująca w mocy decyzję Starosty Z. orzekającą, między innymi, o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do komunalnych urządzeń kanalizacyjnych ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska.
Kontrola zaskarżonego orzeczenia przeprowadzona zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - co pozwalałoby, przy zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., na wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Spór jaki powstał w niniejszej sprawie, dotyczy prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 opisanej na wstępie decyzji Starosty Z., w części w jakiej określono warunki udzielonego pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacji przez określenie dopuszczalnego stężenia dla wskaźników wymienionych w tabeli zawartej ww. punkcie decyzji. Strona skarżąca, co do zasady, nie kwestionuje, że organ uprawniony jest do określenia w pozwoleniu wodnoprawnym dopuszczalnych wskaźników substancji uznanych za szkodliwe dla środowiska wodnego, wskazuje jednak, że uprawnienie to ograniczone jest tylko do substancji wymienionych w opisanym wyżej r. MŚ z 2005 r. przy założeniu, że są to substancje szczególnie szkodliwe które faktycznie odprowadzane są w ściekach, przez podmiot ubiegający się o pozwolenie wodnoprawne. Zdaniem skarżącej, orzekający w niniejszej sprawie organ, nie określił wskaźników substancji szczególnie szkodliwych w taki właśnie sposób, gdyż ścieki przemysłowe, które będą wprowadzone do kanalizacji z myjni znajdującej się przy ul. W. w Z., spośród substancji szkodliwych wymienionych w r. MŚ z 2005 r. zawierają jedynie węglowodory ropopochodne – co zostało wskazane wyraźne w operacie wodnoprawnym. Skarżąca podnosi zatem, że w odprowadzanych przez nią ściekach, nie będzie innych substancji niż węglowodory ropopochodne, a organ w sposób nieuprawniony określił wskaźnik stężeń sięgając nie tylko do r. MŚ z 2005 r. - jako aktu wykonawczego do Prawa wodnego, ale także do rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz.U. Nr 136, poz. 964 ze zm. - dalej r. M.B. z 2006 r.) jako aktu wykonawczego do ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2015 r. poz. 139 ze zm.) - dalej u.z.z.w.z.o.ś. Zarzuca także, że organ w sposób nieuprawniony powtórzył w decyzji parametry wynikające z r. M.B z 2006 r., do których przestrzegania Spółka zobowiązana jest z mocy prawa.
Dla rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia konieczne jest zatem, odwołanie się do przepisów u.p.w. oraz u.z.z.w.z.o.ś oraz przywołanych wyżej przepisów wykonawczych do tych ustaw.
Wskazać zatem należy, że zgodnie art. 122 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne (dalej u.p.w.), pozwolenie wodnoprawne wymagane jest dla wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45a ust. 1 ustawy. Ww. przepis zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw środowiska do określenia w drodze rozporządzenia substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzenie do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Delegacja ta została zrealizowana przez Ministra Środowiska w rozporządzeniu z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzenie w ściekach przemysłowych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (r. MŚ z 2005 r.) Zgodnie z § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego których wprowadzenie w ściekach przemysłowych wymaga pozwolenia wodnoprawnego, określone zostały w załączniku nr 1. W załączniku tym, przy uwzględnieniu art. 45 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, określono substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego powodujące zanieczyszczenie wód które powinny być eliminowane (wykaz l), oraz substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska powodujące zanieczyszczenie wód, które powinny być ograniczane (wykaz II).
W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji udzielająca w pkt 2 pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska do komunalnych urządzeń kanalizacyjnych wydana została na wniosek strony skarżącej, do którego załączony został operat wodnoprawny.
Według art. 132 ust. 5 u.p.w., operat wodnoprawny na podstawie, którego wydaje się pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do wód, ziemi lub urządzeń kanalizacyjnych, oprócz danych o których mowa w art. 3 ust.2 i 3 ww. ustawy, winien zawierać, między innymi, określenie stanu i składu ścieków lub minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń w ściekach lub - w przypadku ścieków przemysłowych - dopuszczalnych ilości zanieczyszczeń, w szczególności ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstałego produktu oraz przewidywany sposób i efekt ich oczyszczenia; wyniki pomiarów ilości i jakości ścieków, jeżeli ich przeprowadzenie było wymagane.
Z operatu wodnoprawnego załączonego w niniejszej sprawie do wniosku Spółki o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, wynika, że z terenu przedmiotowej stacji paliw odprowadzane będą ścieki, które stanowić będą mieszaninę ścieków z dwóch źródeł: ścieki bytowe z pomieszczeń socjalnych oraz ścieki przemysłowe z myjni (por. pkt 6 charakterystyka wód objętych pozwoleniem wodnoprawnym). Przedmiot operatu stanowi zatem mieszanina ścieków zaś konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego - jak podaje jego autor - wynika z obecności ścieków przemysłowych, które mogą zawierać substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego objęte wykazem r. MŚ z 10 listopada 2005 r. W dalszej części operatu (str. 9) autor wskazuje także, że ścieki przemysłowe pochodzące z terenu stacji paliw mogą w swoim składzie zawierać substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego w związku z czym dopuszczalne wartości tych substancji określone zostały w u.z.z.w.z.o.ś, r. MŚ z 2005 r. MB z 2006 r. oraz w warunkach odprowadzania ścieków określonych w piśmie D. W operacie podane zostały także dane, dotyczące ilości, stanu i składu ścieków. W tabeli ujętej w pkt 6.1.1 (str. 11), przedstawiono wyniki analiz prób ścieków przemysłowych za lata 2012-2015, które wskazują na istnienie w odprowadzanych ściekach, oprócz węglowodorów ropopochodnych, również innych substancji wymienionych w tabeli zawartej w pkt 2 kwestionowanej decyzji w pozycji od 1 do 10 (takie jak: azot amonowy, fosfor ogólny, fluorki, cynk, miedź, nikiel, ołów, bor, molibden). Z przedłożonego operatu wynika zatem, że w ściekach przemysłowych odprowadzanych ze stacji paliw, której dotyczy postępowanie, znajdują się nie tylko węglowodory ropopochodne, ale także inne substancje wskazane w pkt 2 decyzji Starosty, które jednocześnie ujęte są wykazie II załącznika nr 1 r. MŚ z 10 listopada 2005r. ze względu na wystąpienie których wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Powyższe potwierdzają także inne załączone do wniosku dokumenty. Wraz z operatem wodnoprawnym Spółka przedłożyła bowiem także zgodę na przyjmowanie ścieków pochodzącą od właściciela urządzeń kanalizacyjnych do których odprowadzane będą ścieki przemysłowe. Wymóg jej dołączenia wynika wprost z art. 131 ust. 3 Prawa wodnego. W dokumencie tym stwierdzono natomiast, że warunki przyjmowania ścieków, reguluje umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, r. MB z 2010 r. oraz u.p.w. Z kolei integralną częścią umowy, do której odsyła przedmiotowa zgoda, jest załącznik nr 1 określający dopuszczalną wartość wskaźników zanieczyszczeń ścieków, które zgodnie z § 5 ww. umowy, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zobowiązuje się odbierać. Substancje wymienione w tym załączniku pokrywają się z substancjami wskazanymi w pkt 2 decyzji Starosty. Wątpliwości budzi przy tym, twierdzenie skarżącej o uniwersalnym charakterze tego załącznika, skoro jak wynika z umowy, jest on składany przez odbiorcę usług przy zawieraniu umowy i każdorazowo aktualizowany po zmianie warunków korzystania z usług.
Powyższe okoliczności wskazują, że w niniejszej sprawie konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wynikała nie tylko z racji odprowadzania substancji wskazanej przez skarżącą w skardze, ale także innych substancji wymienionych w załączniku nr 1 do r. MŚ z 2005 r., których wprowadzanie do kanalizacji powinno być ograniczane (wykaz II).
Przy ocenie, czy organ był uprawniony do określenia w decyzji dopuszczalnego stężenia tych substancji, trzeba mieć także na uwadze, że dokumenty załączone do wniosku i zawarte w nich dane - w myśl przepisów regulujących procedurę wydania pozwolenia wodnoprawnego - stanowią element konieczny dla podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia tego pozwolenia. Zgodnie z art. 128 ust. 1 pkt 4 u.p.w. w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się bowiem cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w szczególności: ilość, stan i skład ścieków wprowadzanych do wód, do ziemi lub do urządzeń kanalizacyjnych albo minimalny procent redukcji zanieczyszczeń w procesie oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych - jeżeli jest to uzasadnione - dopuszczalne ilości zanieczyszczeń, zwłaszcza substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wyrażone jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu.
Już tylko literalna wykładnia ww. przepisu wskazuje, że udzielając w niniejszej sprawie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych, organ uprawniony był "w szczególności" do określenia ilości, stanu i składu tych ścieków, a także dopuszczalnych ilości zanieczyszczeń - zwłaszcza ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego – jeżeli jest to uzasadnione. Użyte w ust. 1 (zdaniu wprowadzającym) ww. przepisu, sformułowanie "w szczególności" - oznacza, że katalog elementów wskazanych w następujących niżej punktach tego przepisu, odnoszących się do treści różnych pozwoleń wodnoprawnych, nie jest pełny i ogranicza się do wyróżnienia przykładu elementów które według ustawodawcy powinny znaleźć się w danego rodzaju pozwoleniu. Stopnień związania przepisem jest zatem mniejszy i stwarza pole do zamieszczenia w odpowiednim pozwoleniu wodnoprawnym oprócz wyróżnionych w nim, także innych nie ujętych elementów, ale istotnych ze względu np. na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki. Nadto, w przypadku pozwolenia na wprowadzanie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych, organ może określić (o ile jest to uzasadnione) dopuszczalne ilości zanieczyszczeń, "zwłaszcza" ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Użycie w pkt 4 art. 128 ust. 1 sformułowania "zwłaszcza", wskazuje także, że organ może określić dopuszczalne ilości wszelkich substancji szkodliwych, wśród których nie może pominąć substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wyszczególnionych w r. MŚ z 2005 r. Nie musi zatem ograniczać się tylko do tych substancji. Z omawianym przepisem, koresponduje przywołany wcześniej przepis art. 132 ust. 5 pkt 1d, określający wymaganą zawartość operatu wodnoprawnego stanowiącego podstawę dla wydania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenia ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (zawiera on wymóg określenia w operacie stanu i składu ścieków lub minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń lub - w przypadku ścieków przemysłowych ilości szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (...)).
Redakcja omówionych regulacji wskazuje, że określenie dopuszczalnych ilości zanieczyszczeń w pozwoleniu wodnoprawnym dla wprowadzenia ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych nie jest ograniczone tylko do substancji szczególnie szkodliwych. Przepis nie zakazuje zatem organowi ustalenia także dopuszczanego poziomu dla innych substancji, nie ujętych w rozporządzeniu z 2005 r. - jeżeli jest to uzasadnione. Na takie rozumienie wskazuje także treść art. 132 ust. 5 u.p.w. z który stanowi o konieczności określenia w operacie wodnoprawnym ww. danych, które następnie powinny być ujęte w pozwoleniu wodnoprawnym (tj. określenie stanu i składu ścieków lub minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń w ściekach lub - w przypadku ścieków przemysłowych - dopuszczalnych ilości zanieczyszczeń, w szczególności ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego).
W świetle przedstawionych rozważań uznać należało, jeżeli z przedłożonego w niniejszej sprawie operatu wodnoprawnego, jak też z treści zgody przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego (odsyłającej do umowy) wynikało, że ze stacji paliw odprowadzane będą ścieki, w skład których wchodzić będą także inne substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego (nie tylko węglowodory ropopochodne), to organ miał prawo określić ich dopuszczalny poziom w decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawego na ich wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych. Przy ocenie tej kwestii nie można też pomijać związku pomiędzy regulacjami u.p.w. i u.z.z.w.z.o.ś., wynikającego choćby z wymogu przedłożenia zgody przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego na przyjmowanie ścieków przemysłowych (których skład określony jest w umowie o przyjmowanie ścieków) oraz z udziału tego przedsiębiorstwa w charakterze strony, w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.
Dodatkowo wypada zauważyć, że kwestie dotyczące wprowadzania ścieków do wód oraz do urządzeń kanalizacyjnych, regulowane są także przepisami prawa wspólnotowego. Wskazać tu należy na dyrektywę Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącą oczyszczania ścieków komunalnych (Dz. Urz. WE L 135 z 30 maja 1991 s. 40 ze zm.) wraz ze zmianami wprowadzonymi przez dyrektywę Komisji 98/15/WE, oraz dyrektywę Rady z dnia 4 maja 1976 r. 76/464/76 - zastąpioną dyrektywą z 15 lutego 2006 r., 2006/11 AA/E Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zanieczyszczania spowodowanego przez niektóre substancje niebezpieczne odprowadzane do środowiska wodnego Wspólnoty (Dz. Urz. UE L z 4 marca 2006 r. z.52). Przepisy pierwszej z dyrektyw, regulują przede wszystkim warunki wprowadzania ścieków komunalnych do wód ale także dotykają wybranych zagadnień gospodarki komunalnej, w tym wymagań jakim powinny odpowiadać ścieki przemysłowe wprowadzane do urządzeń kanalizacyjnych. Stanowią one treść załącznika nr I C, z którego wynika, że oczyszczanie ścieków przemysłowych wprowadzanych do systemów kanalizacji zbiorczej wymagane jest w celu ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych przy ich eksploatacji, zabezpieczenia urządzeń przed zanieczyszczeniem, zachowanie właściwego funkcjonowania oczyszczalni (procesu technologicznego oczyszczania) oraz ochrony środowiska wodnego (w tym bezpiecznego usuwania osadów). Z kolei druga z omawianych dyrektyw, wskazuje na potrzebę reglamentowania takich substancji także w zrzutach kierowanych do urządzeń kanalizacyjnych - co wynika z art. 4 tej dyrektywy. Przewiduje on obowiązek uzyskania zgody właściwego organu na wprowadzanie do wód ścieków zawierający substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego z wykazu I załącznika nr I a także, o ile to konieczne dla wprowadzenia dyrektywy w życie, na ich wprowadzenie do sytemu kanalizacyjnego. Pozwolenie takie ma określać normy emisji.
W prawie krajowym obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego dla wprowadzania do kanalizacji ścieków wprowadzony został, jak to wcześniej wskazano, w art. 122 ust. 1 pkt 11 u.p.w. jednak kwestia wprowadzania ścieków do kanalizacji zbiorowego odprowadzania ścieków (kanalizacji komunalnej), uregulowania została także w u.z.z.w.z.o.ś oraz rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy wydanym przez Ministra Budownictwa w dniu 14 lipca 2006 r. Rozporządzenie to reguluje sposób realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunki wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych, w tym dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach przemysłowych wprowadzanych do urządzeń kanalizacyjnych jak też sposób sprawowania kontroli ilości i jakości ścieków. Konstrukcja załączników ww. rozporządzeniu jest bardzo zbliżona do załącznika z r. MŚ z 10 listopada 2005 r. przez to, że wskazane w nich substancje w znacznej części pokrywają się z substancjami określonymi w rozporządzeniu MŚ z 2005 r. Wskazane wyżej r. MB adresowane jest bezsprzecznie do przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego oraz do dostawców ścieków. Należy jednak mieć na uwadze, że wraz z przepisami u.z.z.w.z.o.ś - podobnie jak przepisy u.p.w. i r. MŚ z 2005 r. - wchodzą one w skład szeroko pojętego prawa ochrony środowiska. Tymczasem w prawie ochrony środowiska, w zakresie poddanym reglamentacji - zwłaszcza emisji – dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń określane w rozporządzeniach nie są stosowane bezpośrednio lecz wymagają przeniesienia do decyzji udzielających pozwolenia na emisję. Tym samym, w przypadku pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego do kanalizacji innego podmiotu (co do zasady może chodzić o kanalizację komunalną ale też inną przemysłową), wskaźniki określone w załącznikach do wskazanych rozporządzeń służą dla określenia przez organ w decyzji, wymagań jakie będą musiały spełnić te ścieki.
W ocenie Sądu, analiza obowiązujących regulacji przeprowadzona przy zastosowaniu wykładni literalnej, celowościowej i systemowej wskazuje, że zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu pierwszej instancji, w kwestionowanym w skardze zakresie, nie można postawić zarzutu naruszania prawa w stopniu mogącym wpłynąć na wynik sprawy. Starosta Z. był bowiem uprawniony do określenia kwestionowanych wskaźników zanieczyszczeń, kierując się w tym zakresie obowiązującymi przepisami, danymi zawartymi w operacie wodnoprawnym oraz zgodą przedsiębiorstwa wodno - kanalizacyjnego na przyjmowanie ścieków (która odsyła również do umowy). Z omówionych regulacji wynika bowiem, że jeżeli w ściekach przemysłowych wprowadzanych do urządzeń kanalizacyjnych występują ścieki szczególnie szkodliwe dla środowiska wymienione w r. MŚ z 2005 r., to podmiot wprowadzający te ścieki, obowiązany jest uzyskać pozwolenie wodnoprawne. Organ wydając takie pozwolenie, uprawniony zaś jest do określenia w nim wszelkich obowiązków niezbędnych dla ochrony zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w szczególności wskaźników zanieczyszczeń wprowadzanych substancji, zwłaszcza (a nie tylko) szczególnie szkodliwych dla środowiska. W niniejszej sprawie organ był zatem uprawniony dla ustalenia takich wskaźników, wszystkich substancji, które wymienione były w operacie wodnoprawnym i pokrywały się z załącznikiem nr 1, do rozporządzenia MŚ z 2005 r. (poz. tabeli 1-10 tabeli w pkt 2 decyzji) a jednocześnie wskazane były w operacie wodnoprawnym jak też w załączniku do umowy zawartej z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym. Mógł też ustalić wskaźniki dla pozostałych substancji, wskazanych w ww. dokumentach, których ilość ograniczona jest na mocy r. MB z 2006 r.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło