II SA/Wr 520/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w L. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 27 sierpnia 2012 r. Sąd wezwał skarżącą D.W. do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w L. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II wysokość wpisu ustalono w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, doręczone w dniu 13 września 2012 r., skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 1.849 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła współwłasność działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Natomiast odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 18 września 2012 r. o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej, wnioskodawczyni w piśmie z dnia 7 października 2012 r. oświadczyła, że nie korzysta ze świadczeń z opieki społecznej, a podane we wniosku dochody są jedynymi, jakie uzyskuje. Wskazała, że koszty zakupu energii wynoszą latem 300 zł, za gaz płaci 70 zł, za wodę 30 zł, a na lekarstwa przeznacza 500-600 zł. Podkreśliła, że ciążą na niej zobowiązania do uiszczenia grzywien sądowych w wysokości co najmniej 1000 zł. Oświadczyła, że nie pokryje kosztów sądowych w żadnej wysokości, albowiem "to Sąd od dziesięciu lat niszczy i niszczył nas z wendetą dla mafii i zabierał nam naszą własność bez dokumentów i bez prawa do obrony i wyjaśnienia". Dodała, że nie prowadzi osobnej księgowości dla udokumentowania ponoszonych wydatków. Postanowieniem z dnia 11 października 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącej prawa pomocy. Orzeczenie to doręczono skarżącej w dniu 2 listopada 2012 r., a w dniu 6 listopada 2012 r. skarżąca złożyła sprzeciw od tego postanowienia, na skutek czego utraciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanym obecnie przez Sąd przypadku intencją skarżącej jest, aby Sąd zwolnił ją z kosztów sądowych, czyli wpisu sądowego od skargi ustalonego w kwocie 200 zł. Wobec tego należy stwierdzić, że zgodnie z przytoczonymi przepisami obowiązkiem skarżącej było wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść takiego wydatku bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonych przez skarżącą dokumentów (wniosek na formularzu i pismo z dnia 7 października 2012 r.) nie wynika, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. W ocenie Sądu podane przez skarżącą kwoty, które wydaje na swoje utrzymanie (energia - 300 zł, gaz - 70 zł, woda - 30 zł, lekarstwa - 600 zł) można uznać za wiarygodne, co oznacza, że skarżąca wykazała, że miesięcznie z kwoty 1849 zł emerytury wydatkuje 1000 zł, a zatem pozostaje jej jeszcze kwota 849 zł, co do której można przypuszczać, że skarżąca pożytkuje ją na inne cele (np. żywność itp.). Zdaniem Sądu kwota 200 zł wymaganego w niniejszej sprawie wpisu sądowego nie jest rażąco wysoka w stosunku do dochodów osiąganych regularnie przez skarżącą i jej małżonka. Na podstawie złożonych przez skarżącą dokumentów nie można powiedzieć, że uiszczenie kwoty 200 zł z tytułu wpisu sądowego doprowadzi do uszczerbku w zakresie utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej małżonka. Oczywiście Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżąca jest inicjatorem wielu spraw sądowych i oczywiste jest, że w każdej sprawie należy pokrywać koszty sądowe. To jednak nie oznacza, iż można uznać z góry, że skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania w którymś z kolejnych postępowań, tym bardziej, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających ponoszenie tychże kosztów sądowych. Pamiętać trzeba, że to od podmiotu inicjującego postępowanie przed sądem jest wymagana racjonalność zachowania, rozumiana jako świadomość podejmowanych czynności oraz możliwość przewidzenia ich skutków. Wobec tego podmiot ten winien mieć na uwadze konieczność poniesienia określonych kosztów związanych z tym postępowaniem i odpowiednio wcześnie podjąć starania w celu zgromadzenia niezbędnych na ten cel środków pieniężnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., I CZ 26/87, OSNC 1988/7-8/103). Ponadto Sąd w niniejszej sprawie przyjmuje pogląd wyrażany już w orzecznictwie, że obowiązek zapłaty nałożonej grzywny jako okoliczność zawiniona przez stronę nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 lipca 2008 r., II SA/Kr 76/08, opubl.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadmienić jeszcze można, że subiektywne przekonanie skarżącej, iż Sąd działa na jej niekorzyść także nie stanowi okoliczności w jakikolwiek sposób uzasadniającej potrzebę przyznania skarżącej prawa pomocy. Odnośnie zaś do kwestii dokumentowania ponoszonych wydatków, należy tylko zauważyć, że skarżąca jest świadoma tego, jakie wymogi spoczywają na wnioskodawcy w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, a zatem argument, że nie prowadzi ona "księgowości" i nie może wykazać ponoszonych wydatków na utrzymanie jest w tym kontekście nieprzekonujący. Podsumowując należy powiedzieć, że treść wniosków i pism skarżącej w dużej mierze zawierających powielane uwagi i opinie dotyczące działalności rozmaitych organów administracji publicznej i Sądu, uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny jej sytuacji majątkowej, a co za tym idzie odbiera skarżącej możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy (choćby częściowego). Tymczasem to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania, jednak skarżąca ani we wniosku, ani w kolejnym piśmie tego nie wykazała, zatem należało odmówić jej przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.