II SA/Wr 527/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska ( spr.) Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi P. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. działając na podstawie art. 33p ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej, § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie się, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo – wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. Nr 120, poz. 1293); dalej rozporządzenie w sprawie pomocy na usamodzielnienie, art. 104 kpa oraz upoważnienia Prezydenta Miasta W. do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie zadań powiatu odmówił P. F. przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki dla osoby pełnoletniej z rodziny zastępczej nie przysługuje P. F., który zamieszkuje z rodziną zastępczą, gdyż dochód na osobę w rodzinie przekracza 200% dochodu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej. W decyzji tej ustalono, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż P. F. zamieszkuje z K. G., która stanowiła dla niego rodzinę zastępczą oraz z rodzeństwem P. W., W. L., M. L., J. M. i P. R. Na dochód rodziny składa się zarobek K. G. w kwocie [...]zł netto, zasiłki rodzinne na 6 osób w kwocie [...]zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł, pomoc pieniężna z tytułu rodziny zastępczej na M. L., W. T. i P. R. w łącznej kwocie [...]zł. Dochód ten wynosi łącznie [...]zł netto. Organ I instancji ustalił ponadto, iż kryterium dochodowe dla rodziny P. F. wynosi: dochód na pierwszą osobę w rodzinie – [...] zł, dochód na drugą i dalszą osobę w rodzinie powyżej 15 lat- [...] zł, dochód na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat- [...] zł. Łącznie więc kryterium dochodowe wynosi [...]zł, a 200% tego kryterium stanowi kwota [...]zł. Ponieważ dochód rodziny wynoszący [...] zł netto przekracza 200% kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust.1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej odmówiono pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. W odwołaniu od powyższej decyzji P. F. podniósł, że ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 4 ust.1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej nie znajduje zastosowania w jego sprawie, ponieważ kryterium dochodowe dla uzyskania pomocy pieniężnej określa zgodnie z art. 33p tej ustawy "rozporządzenie wydane przez Ministra do Spraw Zabezpieczenia Społecznego w porozumieniu z Ministrem do Spraw Oświaty i Wychowania oraz Ministrem Sprawiedliwości ". P. F. podniósł ponadto, że od dziewięciu lat pozostaje w rodzinie zastępczej K. G. i obecnie kontynuuje naukę w liceum ogólnokształcącym. Pozbawienie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki pozbawia go możliwości dalszego kształcenia i usamodzielnienia się, a rodzina zastępcza, w której został umieszczony nie jest zobowiązana do jego alimentacji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 33p ust. 1pkt 2 i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie pomocy na usamodzielnienie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, iż P. F. zamieszkuje w rodzinie zastępczej K. G. wraz z pięciorgiem rodzeństwa. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...]zł netto, na który składa się: wynagrodzenie za pracę K. G. w kwocie [...]zł netto, pomoc pieniężna z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej na dzieci M. i W. L. i P. R. w kwocie [...]zł, zasiłki rodzinne na sześć osób w kwocie [...]zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie pomocy na usamodzielnienie pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej, która zamieszkuje z rodziną i dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200% dochodu ustalonego w art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej. Ponieważ P. F., jak wynika z wywiadu środowiskowego, zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe z rodziną, to kryterium dochodowe zgodnie z art. 4 ust.1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej ustala się w następujący sposób: dochód na pierwszą osobę w rodzinie -[...] zł, dochód na drugą i dalszą osobę w rodzinie powyżej 15 lat- [...] zł, dochód na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat–[...] zł. Zgodnie z powyższymi przepisami kryterium dochodowe wynosi dla rodziny P. F. [...]zł, a 200% tego kryterium wynosi [...]zł. Natomiast miesięczny dochód rodziny wynosi [...]zł i przekracza 200% kryterium dochodowego. Zatem w ocenie Kolegium pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki nie przysługuje. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. F. zarzucił, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. jest niezgodna z prawem, gdyż organy orzekające w spawie ustalając kryterium dochodowe na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej wzięły pod uwagę nie tylko zarobki " rodzica zastępczego", ale również zasiłki rodzinne, zasiłek pielęgnacyjny i pomoc pieniężną "na małoletnich niespokrewnionych z nim, którzy zostali umieszczeni w tej samej rodzinie zastępczej". Ponadto skarżący wskazał, że z powodu odmowy pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki jest obecnie w gorszej sytuacji, niż gdyby pozostał 10 lat wcześniej w domu dziecka. Poza tym pozbawienie pomocy pieniężnej zdaniem skarżącego powoduje przerzucenie obowiązku jego utrzymania na barki rodziny zastępczej i innych niespokrewionych z nim wychowanków małoletnich tej rodziny Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Ponadto Kolegium wskazało, że skarżący kwestionuje wliczenie do dochodu świadczeń otrzymywanych przez inne dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej, a zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta nie ma wpływu na dotychczasowe rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 135, poz. 1271 ze zm. ) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odmawiająca P. F. przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy: art. 33p ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej w związku z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 9 października 2001r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie się, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo – wychowawczych domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. Nr 120, poz. 1293); dalej rozporządzenie w sprawie pomocy na usamodzielnienie. Z treści art. 33p ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie się i integrację ze środowiskiem poprzez pracę socjalną, a także pomocą pieniężną na kontynuowanie nauki. Przepis art. 33p ust. 5 tej ustawy wskazywał, że pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1, znajdującym się w trudnej sytuacji dochodowej. Natomiast z treści § 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie pomocy na usamodzielnienie wynika, że pomoc pieniężna na kontynuowanie przysługuje osobie usamodzielnianej, która zamieszkuje z rodziną i dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200% dochodu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zasadna. Argument skarżącego, że organy orzekające w sprawie niesłusznie wliczyły do dochodu rodziny zastępczej nie tylko zarobki "rodzica zastępczego", ale również zasiłki rodzinne, zasiłek pielęgnacyjny oraz pomoc pieniężną otrzymywaną przez małoletnich umieszczonych w tej samej rodzinie zastępczej nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w myśl art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o kwoty wskazane w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie istotne jest też "pojęcie rodziny", które zostało zdefiniowane w art. 2a ust. 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy, z którego wynika, iż za rodzinę uważa się osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, z zastrzeżeniem art. 4a. W świetle orzecznictwa sądowego udowodnienia wymaga fakt nie tylko wspólnego zamieszkiwania, ale również gospodarowania, albowiem przesłanki te muszą być spełnione łącznie, aby można było mówić o " rodzinie" w kontekście ustawy o pomocy społecznej (wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 marca 1998r. I SA 1995/97 LEX 45807). Z wywiadu środowiskowego wynika natomiast, że skarżący wspólnie zamieszkuje i gospodaruje razem z K. G., która pełni funkcję rodziny zastępczej oraz z rodzeństwem : P. W. ( lat [...], student), W. L. (lat[...], uczennica LO), M. L. ( lat [...] , uczennica LO), J. M. (lat [...], uczeń SP) i P. R. (lat [...]). Uznać zatem należy, iż w rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo ustaliły pojęcie rodziny, przyjmując iż rodzina skarżącego składa się z rodzica, który pełni funkcję rodziny zastępczej, skarżącego oraz pięciu pozostałych osób wychowywanych w ramach rodziny zastępczej. Na marginesie dodać należy, iż nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie wspomniany wyżej art. 4a ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego, stałego wyrównawczego i gwarantowanego zasiłku okresowego w składzie rodziny nie uwzględnia się dzieci wychowywanych w ramach rodziny zastępczej, a do dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 33g ust. 1-3, chyba że zasiłek ma być przyznany na te dzieci. Z akt sądowoadministracyjnych wynika, że orany rozpoznające sprawę prawidłowo ustaliły, iż dochód rodziny skarżącego składa się z wynagrodzenia za pracę K. G. w kwocie [...]zł netto, pomocy pieniężnej z tytułu sprawowania przez nią funkcji rodziny zastępczej na dzieci M. i W. L. oraz P. R. w kwocie [...]zł , zasiłków rodzinnych na 6 osób w kwocie [...]zł, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi więc [...]zł. Bezzasadny jest zarzut skarżącego, że zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo. Natomiast rację ma zarówno organ I jaki i II instancji twierdząc, iż pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki, o której mowa w § 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie pomocy na usamodzielnienie, nie przysługuje skarżącemu, gdyż dochód na osobę w rodzinie przekracza 200% dochodu o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem dochód na pierwszą osobę w rodzinie wynosi-[...] zł, dochód na drugą i dalszą osobę w rodzinie powyżej 15 lat wynosi- [...] zł, a dochód na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat wynosi- [...] zł. W tym miejscu podkreślić należy, że w świetle orzecznictwa sądowego zasada ogólna zawarta w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej obowiązuje w odniesieniu do wszystkich świadczeń form pomocy społecznej o charakterze pieniężnym (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1993 r., SA/ Kr 1258 / 93, ONSA 1995 /1/17), a więc i do świadczenia pieniężnego polegającego na udzieleniu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, które jest przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej. W rozpoznawanej sprawie ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe wynosi [...]zł ([...]zł + [...]zł + [...]zł + [...]zł+ [...]zł + [...]zł + [...]zł ), a 200% tego kryterium wynosi [...] zł. Uznać więc należy, że organy administracji prawidłowo ustaliły to kryterium. Natomiast miesięczny dochód rodziny skarżącego, jak wskazano wyżej, wynosi [...]zł , a więc przekracza 200% kryterium dochodowego, o którym mowa w § 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie pomocy na usamodzielnienie. Z tych względów przyjąć należy, że organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, iż skarżącemu nie przysługuje pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki. Natomiast pozostałe zarzuty skarżącego dotyczące m.in. możliwości dalszego kształcenia, sytuacji materialnej, przerzucania obowiązku alimentacyjnego na rodzinę zastępczą pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Dodatkowo wskazać należy, że niezasadne jest również stanowisko skarżącego (podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji ), iż kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej jest "nieaktualne w niniejszej sprawie", gdyż zdaniem skarżącego kryterium to określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 33p ust. 10 tej ustawy, tzn. przytoczone wyżej rozporządzenie w sprawie pomocy na usamodzielnienie. Sąd zauważa, że przepis § 3 pkt 1 i 2 wskazanego rozporządzenie odsyła do kryterium dochodowego określonego właśnie w art. 4 ust.1 pkt 2-4 ustawy o pomocy społecznej. W świetle powyższych okoliczności zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Skargę zatem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. ) należało oddalić.