II SA/Wr 527/09

WyrokWSA we Wrocławiu2009-12-10

Skład orzekający: Julia Szczygielska, Mieczysław Górkiewicz, Zygmunt Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, który jest jednocześnie wierzycielem egzekwującym własną decyzję administracyjną, może odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu rzekomej niewykonalności obowiązku, nie rozważając uprzednio możliwości stwierdzenia nieważności lub wygaśnięcia decyzji stanowiącej podstawę egzekucji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienia organów obu instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego były przedwczesne. Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem egzekwującym własną decyzję, powinien był rozważyć wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności lub wygaśnięcia decyzji, jeśli podniesiono zarzut jej niewykonalności. Ponadto, zaniechanie doręczenia postanowienia pełnomocnikowi strony stanowiło naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające uchylenie zaskarżonych postanowień.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego rozbiórki muru oporowego i tarasu, argumentując, że wykonanie obowiązku spowoduje zniszczenie przedmiotu własności i zagrożenie katastrofą budowlaną. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, opierając się na własnych oględzinach i ocenie opinii technicznej biegłego, uznając obowiązek za wykonalny. Strona zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych, w tym dowolną ocenę dowodów i brak doręczenia postanowień pełnomocnikowi.
Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienia organów I i II instancji; stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska (spraw.), Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Protokolant Katarzyna Grott, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009r. sprawy ze skargi G.Sz. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla postanowienie I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009r., Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia G.Sz., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. – utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. z dnia [...] lutego 2009r., Nr [...], którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania obowiązku określonego decyzją PINB w J.G. z dnia 20 sierpnia 1999r., Nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie organ oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych: W dniu 17 listopada 2008r. do organu odwoławczego wpłynął wniosek G.Sz. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, stanowiące uzupełnienie zażalenia na postanowienie PINB w J.G. z dnia 20 sierpnia 2008r., Nr [...] nakładające grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązków polegających na rozbiórce muru oporowego wybudowanego na działce nr 238/2 i 238/3 oraz tarasu dobudowanego od strony północnej i wschodniej do budynku w T. 36. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008r., Nr [...] WINB przekazał w/w wniosek do PINB w J.G.. Po rozpatrzeniu wniosku G.Sz., reprezentowanej przez adw. Z.K., PINB w J.G. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009r., Nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania w/w obowiązku. Na wyżej opisane postanowienie zażalenie wniosła G.Sz., domagając się jego zmiany poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego z tej to przede wszystkim przyczyny, że wykonanie nałożonego obowiązku spowoduje zniszczenie przedmiotu własności. Strona podkreśliła, że zleciła biegłym rzeczoznawcom wydanie stosownej opinii o konstrukcyjnych właściwościach tarasu dla trwałości konstrukcji budynku oraz niemożności rozebrania muru oporowego, albowiem spowoduje to osuwanie ziemi i zniszczenie innych urządzeń, w tym drogi. Zdaniem G.Sz., w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie kwestionowanego postanowienia powinny być wykonane określone czynności w celu ustalenia słuszności jego twierdzeń, a przynajmniej organ administracyjny powinien był zobowiązać stronę do przedstawienia dowodów wskazujących na zasadność twierdzeń zawartych we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto strona wskazała, że na mocy umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości z dnia 5 listopada 2007r. wyłącznym właścicielem tej nieruchomości jest G.Sz.. Organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, podnosząc, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w przypadku gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Działania te mają na celu doprowadzenie do wykonania obowiązków przez zobowiązanego. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzję administracyjną, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej (od której nie przysługują już zwykłe środki odwoławcze), podlega przymusowemu wykonaniu. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia którejkolwiek z podstaw wskazanych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż jej koszty byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (§ 2). Organ podkreślił, że G.Sz. twierdzi, iż egzekwowany obowiązek stał się niewykonalny z uwagi na fakt, że przedmiotowy taras i murek stanowi funkcje zabezpieczającą budynku mieszkalnego. Powyższa okoliczność była przedmiotem rozważań organu l instancji na skutek przeprowadzonych oględzin (postanowienie WINB z dnia [...] marca 2009r., Nr [...] nakładające na organ l instancji obowiązek przeprowadzenia oględzin, w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego sprawy - ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności zagrożenia katastrofą budowlaną, która mogłaby zaistnieć w wyniku wykonania decyzji [...] z dnia 20 sierpnia 1999r.). W dniu 1 czerwca 2009r. do organu II instancji wpłynął uzupełniony materiał dowodowy w postaci: protokołu z oględzin z dnia 6 maja 2009r. oraz przedłożonej przez G.Sz. oceny technicznej dotyczącej ustalenia stanu technicznego budynku z dobudowanymi arkadami z tarasem oraz muru oporowego autorstwa inż. J.H.Ł.. Z uwagi na fakt, że przedłożony materiał dowodowy w postaci opinii technicznej autorstwa J.H.Ł. jest sprzeczny z dokonanymi przez organ stopnia powiatowego oględzinami, WINB pismem z dnia 29 czerwca 2009r. zwrócił się o ustosunkowanie się do w/w opinii przez organ l instancji. W dniu 29 lipca 2009r. wpłynął uzupełniony materiał w postaci oceny organu I instancji przedłożonej opinii technicznej sporządzonej przez inż. J.H.Ł.. W ocenie PINB opracowana przez inż. J.H.Ł. opinia techniczna ma niewielką wartość dowodową w przedmiotowej sprawie z następujących powodów: 1. w punkcie 1.3 Pan Ł. pisze, że celem opracowania jest dokonanie oceny technicznej obiektu a w szczególności ścian nośnych w oparciu o opracowane opinie i projekt architektoniczne konstrukcyjny oraz uzyskane informacje i korespondencję pomiędzy stronami. Przyjęcie takiego założenia powoduje, że opracowanie to nie odnosi się do obecnego stanu technicznego budynku gdyż opracowania te pochodzą z lat 1989-1992 i mają wartość historyczną a nie dowodową. 2. ocena powinna oparta być na inwentaryzacji stanu istniejącego, na schematach statycznych i obliczeniach. Rzeczoznawca nie wskazuje kierunków i wielkości sił, które według jego oceny spowodują zagrożenie w przypadku rozbiórki tarasu, nie wymiaruje ani nie określa z jakich materiałów wykonano elementy konstrukcyjne które ocenia. Statyka budowli jest dyscypliną ścisłą i pozwala precyzyjnie określić zjawiska zachodzące w analizowanych elementach konstrukcyjnych. Autor opinii nie wykazał (na podstawie analizy stanu obecnego budynku i muru), że przyjęte przez niego tezy są prawdziwe. Nadto WINB podkreślił, że z protokołu oględzin z dnia 6 maja 2009r. wynika, że obowiązek nałożony decyzją z dnia 20 sierpnia 1999r., Nr [...] można bezpiecznie wykonać. Dlatego też niewykonalności obowiązku podnoszona przez zobowiązanego jest nieuzasadniona. Odpowiadając zaś na argumenty zawarte w zażaleniu, organ stwierdził, że zmiana właściciela obiektu budowlanego, którego dotyczy postępowanie egzekucyjne nie jest przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W takim wypadku postępowanie jest kontynuowane w stosunku do następcy prawnego zobowiązanego (art. 28a w/w ustawy). Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala przyjąć, iż w postępowaniu zachodzi przesłanka, o której mowa art. 59 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle powyższych ustaleń, w ocenie organu odwoławczego, organ l instancji przeprowadził postępowanie prawidłowo, a zaskarżone rozstrzygnięcie jako prawidłowe z punktu widzenia przepisów prawa winno ostać się w obrocie prawnym. Skargę na w/w postanowienie wniosła G.Sz., zarzucając mu naruszenie n.wymienionych przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 7, art. 8 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak dbałości o ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, naruszający zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywatela i w efekcie bezzasadne odmówienie umorzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania obowiązku z decyzji PINB w J.G. z dnia 20 sierpnia 1999r. w sposób sprzeciwiający się zasadom słuszności, celowości i ekonomicznej opłacalności, mimo że obowiązek ten jest w istocie niewykonalny; – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie na odcinku ustaleń związanych z wykluczeniem zagrożenia katastrofą budowlaną nieruchomości G.Sz. w przypadku wykonania obowiązku związanego z rozbiórką tarasu i murku oporowego oraz niedopuszczalne danie pierwszeństwa dowodowi z oględzin dokonywanych przez organ administracyjny przed dowodem z opinii technicznej biegłego J.Ł., przy nieobiektywnym przyjęciu, że opinia ta odnosi się do "stanu historycznego" i jako taka ma niewielką wartość dowodową. Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że w sprawie pozbawiono ją prawa do obrony, czego nie dostrzegł organ II instancji, przez to, że PINB nie zawiadomił jej pełnomocnika o czynnościach w postępowaniu administracyjnym i nie doręczał mu orzeczeń, w tym orzeczenia o odmowie umorzenia postępowania, co powoduje, że jest ono nieprawomocne. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżąca m. innymi podkreśliła, że niezasadne jest przyjęcie, że opinia techniczna bazuje na nieaktualnych danych i jako taka posiada "wartość historyczną" a nie dowodową, jak również zastrzeżenia organu związane z przyjętą przez biegłego metodologią. Skarżąca wskazała przy tym, że nawet gdyby przyznać organowi rację w twierdzeniu o "niewielkiej wartości dowodowej" przedmiotowej opinii, rolą organu było wyjaśnić spostrzeżone niedostatki w opinii przez umożliwienie biegłemu złożenia opinii uzupełniającej bądź zlecenie opinii innemu biegłemu. Przyjęcie, że w toku sporządzania przedmiotowej opinii biegły nie bazował na aktualnych danych, jak również nie zastosował wymaganej dla oceny kierunków i wielkości sił metodologii badawczej, prowadzić może do hipotetycznego wniosku (z czym nie sposób zgodzić się wobec dowolności oceny opinii) co najwyżej, że opinia ta nie jest przydatna dla czynienia węzłowych dla sprawy ustaleń. Nawet w takiej sytuacji jest niesporne, że okoliczność ewentualnego zagrożenia katastrofą budowlaną dla nieruchomości nie została w sposób wymagany wyjaśniona. Ponadto zdaniem skarżącej, organ administracyjny nie wziął pod uwagę okoliczności, że inż. B.K. w czasie remontu na budynku już 15 lat temu podjął decyzję o wykonaniu tarasu jako przypory dla ściany zewnętrznej celem wzmocnienia jej przed rozwarstwieniem od zwiększonych obciążeń pionowych oraz od sił rozporu ze stropu kolebkowego nad parterem stajni. Jakkolwiek żadna opinia biegłego nie wiąże organu administracji, który jest obowiązany poddać ją swej ocenie jak każdy dowód, gdyż to organ - nie zaś biegły - prowadzi postępowanie. Lakoniczne i absolutnie błędne potraktowanie opinii biegłego jest w istocie wręcz zignorowaniem tej opinii. Nadto w ocenie skarżącej z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika na czym polegać ma wyższy walor spostrzeżeń poczynionych i zawartych przez organ w protokole oględzin od opinii biegłego. W tej sytuacji, nawet jeśli organ dokonując oględzin nieruchomości, odmiennie niż biegły ocenił ewentualność zagrożenia nieruchomości katastrofą budowlaną, to spostrzeżenia takie mógł co najwyżej potraktować jako ustalenia wstępne, bezwzględnie wymagające dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii technicznej innego biegłego. Stanowisko takie jest tym bardziej słuszne, że przecież z opinii technicznej biegłego wynikała wprost konkluzja o zagrożeniu wystąpienia katastrofy budowlanej. Jak wskazała skarżąca, wprawdzie przepis art. 84 § 1 k.p.a. posługuje się sformułowaniem "może", jednak w konkretnych wypadkach przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest obowiązkiem organu. Bezspornie obowiązek taki zaktualizował się w realiach niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącej dopiero zgodne z przepisami postępowania i prawidłami oceny dowodów ustalenie, czy wykonanie obowiązku określonego decyzją z 1999r. może spowodować katastrofę budowlaną, uprawniać będzie do oceny, czy przesłanka z art. 59 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - niewykonalność obowiązku, czy też ewentualnie inna podstawa umorzenia postępowania zachodzi w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji /postanowień/, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji /postanowienia/. Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, Sąd stosownie do zapisu art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...], jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co powoduje, iż skarga wniesiona przez G.Sz. została uwzględniona. Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. Przepis art. 135 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, "nie ma natomiast zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym ze skargi na postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym w odniesieniu do decyzji stanowiącej źródło obowiązku realizowanego w trybie egzekucji administracyjnej, ponieważ przedmiotem postępowania egzekucyjnego w administracji jest sprawa odmienna od sprawy będącej przedmiotem administracyjnego postępowania atrybucyjnego." /J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 296/. Jeżeli zatem decyzja nakładająca na stronę określony obowiązek nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, korzysta ona z domniemania prawidłowości, które nie może być obalone przez organ egzekucyjny. Z lektury akt sprawy niewątpliwie wynika, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jest wykonanie ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. z dnia 20 sierpnia 1999r., Nr [...], wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89, poz. 414/, którą nakazano G.Sz. i R.Sz. rozbiórkę muru oporowego wybudowanego na działce nr 238/2 i 238/3 oraz tarasu dobudowanego od strony północnej i wschodniej do budynku w T. 36. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych postanowień stanowi przepis art.59 § 1 pkt.5 w/w ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny. Niesporne jest w sprawie, że kwestionowane w niniejszej sprawie postanowienia wydane zostały w związku z żądaniem skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ I instancji celem wykonania obowiązku nałożonego opisaną wyżej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. z dnia 20 sierpnia 1999r., Nr [...]. Skarżąca powołując się na cyt. wyżej przepis art.59 §1 pkt.5 ustawy, podnosiła - odwołując się w postępowaniu zażaleniowym do Opinii technicznej opracowanej przez inż. J.Ł., że wykonanie przedmiotowej rozbiórki, nakazanej opisaną wyżej decyzją z 20 sierpnia 1999r. spowoduje unicestwienie przedmiotu własności skarżącej, tak budynku mieszkalnego jak i całej nieruchomości. Organ II instancji po przeprowadzeniu postępowania w trybie art.136 k.p.a., nie uwzględnił wniesionego zażalenia, stwierdzając - opierając się na przeprowadzonych przez organ I instancji oględzinach z dnia 6 maja 2009r. oraz na dokonanej przez organ I instancji ocenie opinii inż. J.Ł., że nie jest zasadna podnoszona przez skarżącą niewykonalność obowiązku, co w ocenie tegoż organu nie pozwala na przyjęcie, że zachodzi przesłanka o której mowa w art.59 §1 pkt.5 ustawy. Istotną okolicznością w sprawie jest to, iż w niniejszym postępowaniu organem egzekucyjnym realizującym wykonanie obowiązku nałożonego opisaną wyżej decyzją z dnia 20 sierpnia 1999r., Nr [...] jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J.G., czyli ten sam organ, który wydał rozstrzygnięcie będące podstawą przedmiotowej egzekucji administracyjnej, gdy zaś organem II instancji tak w pierwszym jak i drugim przypadku jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W.. W niniejszej sprawie, organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem i egzekwuje własną decyzję administracyjną. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wydanie w niniejszej sprawie zaskarżonych postanowień było co najmniej przedwczesne. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie przyjęty jest pogląd, iż w przepisie art. 59 § 1 pkt. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji chodzi o niewykonalność obowiązku zaistniałą zarówno po wydaniu decyzji, jak i o niewykonalność decyzji, która zaistniała jeszcze przed wydaniem decyzji. W pierwszym z wskazanych przypadków - niewykonalność decyzji po jej wydaniu czyni ją bezprzedmiotową w ujęciu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., w drugim przypadku zaś - zachodziłaby nieważność decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a./wyrok NSA z 15 czerwca 1999r., sygn.akt IV S.A. 505/96, LEX nr 47778/. Podobny pogląd prezentowany jest w literaturze, zgodnie z którym, jeżeli obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, to jego niewykonalność może zaistnieć zarówno przed wydaniem decyzji, jak i po jej wydaniu. Niewykonalność decyzji o charakterze trwałym, istniejąca w dniu jej wydania, jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji /art.156 § 1 pkt 5 k.p.a./. Natomiast niewykonalność decyzji po jej wydaniu oznacza, iż decyzja jest bezprzedmiotowa, co stanowi – zgodnie z art.162 § 1 pkt.1 k.p.a. – przesłankę stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. /por. Lidia Klat-Wertelecka – Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, Wrocław 2009, Wyd.Uniwersytetu Wrocławskiego, str.312/. W okolicznościach niniejszej sprawy, podniesienie przez skarżącą zarzutu o niewykonalności nałożonego obowiązku rozbiórki - opisaną wyżej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. z dnia 20 sierpnia 1999r., Nr [...] z równoczesnym wskazaniem adresata przedmiotowego wniosku - organu II instancji, czyli Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. powinno było spowodować rozważenie przez tenże organ – wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji 20 sierpnia 1999r., mając na uwadze art.156 § 1 pkt.5 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że z regulacji art. 40 § 1 k.p.a. wynika zasada formułująca obowiązek organu doręczania pisma stronie postępowania. Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego, bowiem § 2 powołanego przepisu dopuszcza wyjątek dotyczący wypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika. Wówczas to istnieje wymóg doręczenia pism pełnomocnikowi. Oznacza to tym samym, iż od daty zgłoszenia się pełnomocnika procesowego strony w postępowaniu administracyjnym - organ ten ma obowiązek zawiadamiać go o wszystkich czynnościach w sprawie oraz doręczać mu wszystkie pisma procesowe, w tym orzeczenia (decyzje i postanowienia). Dlatego też należy stwierdzić, iż w razie ustanowienia pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem strona powinna dowiadywać się o wszelkich czynnościach organu za pośrednictwem swojego pełnomocnika, to pominięcie tego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczne z pominięciem strony, co z kolei uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 4 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż akta administracyjne wskazują, iż w dniu 17 listopada 2008r. adwokat Z.K. - działając imieniem skarżącej G.Sz. - złożył w organie II instancji wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania obowiązku nałożonego opisana wyżej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. z dnia 20 sierpnia 1999r., Nr [...]. Z akt sprawy jednakże wynika, że postanowienie organu I instancji z dnia 2 lutego 2009r., Nr 10 odmawiające umorzenie postępowania egzekucyjnego - doręczone zostało jedynie samej stronie, nie zaś mającemu prawo do jej reprezentacji pełnomocnikowi. Tym samym uzasadnione jest stwierdzenie, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 40 § 2 w zw. z art. 109 § 1 oraz art. 32 k.p.a. W konsekwencji zaś zaniechania przez organ I instancji doręczenia postanowienia z dnia [...] lutego 2009r., Nr [...], ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi strony, doszło do pominięcia tej strony w postępowaniu. Znaczenia prawnego nie ma przy tym fakt, iż zaskarżona decyzja została wysłana do samej skarżącej, skoro nie mogła ona korzystać z pomocy swego pełnomocnika, do czego była uprawniona w świetle powołanego wyżej art. 32 k.p.a. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że badając pod kątem legalności podjęte w rozpatrywanej sprawie postanowienia, Sąd uznał, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co obligowało do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł jak w punkcie II. Orzeczenie o kosztach oparte zostało na przepisie art.200 ustawy. W świetle zaistniałej sytuacji, za przedwczesne należy uznać w chwili obecnej odnoszenie się przez Sąd do podniesionych w skardze dalszych zarzutów.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło