II SA/Wr 53/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant Natalia Galewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015r. sprawy ze skargi Z. D. i B. D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2014r. sygn. akt II SA/Wr 31/14 oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. Z. D. i B. D. (dalej zwani skarżącą/ skarżącym/ skarżącymi) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, żądając na podstawie art. 270 i art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie u.p.p.s.a.) wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 31/14, oraz uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Powyższym wyrokiem tut. Sąd oddalił skargę skarżących na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 23 września 2013 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy udostepnienia akt postępowania administracyjnego. Sąd w uzasadnieniu tego wyroku podniósł m.in., że "zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. prawo wglądu w akta sprawy ma strona, przy czym prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Niewątpliwie rację ma organ, że dopuszczenie danego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze strony, w okresie po zakończeniu postępowania tworzy moce domniemanie, że przymiotu tego nie utracił. Nie oznacza to, że wydanie ostatecznej decyzji utrwala zakres podmiotowy sprawy, zatem jest niezmienny i wyłącza dopuszczalność badania, czy podmiot dopuszczony uprzednio do udziału nie utracił tego przymiotu (przykładowo, gdyby nastąpiło zbycie nieruchomości przez właściciela nieruchomości sąsiedniej, na tej m.in. podstawie uznawanego za stronę w dacie wydania decyzji). Istotna jest również potrzeba wglądu w akta sprawy postępowania ostatecznie zakończonego, szczególnie gdy wnosi o to podmiot nie biorący w nim udziału. W nin. sprawie o prawo wglądu w akta takiego postępowania ubiegała się skarżąca w oparciu o twierdzenie, że jako właścicielka nieruchomości przylegającej do nieruchomości, na której znajduje się określony obiekt budowalny, podlega oddziaływaniu związanemu ze sposobem korzystania z tego obiektu. Nie przytoczyła poza tym normy prawnej uzasadniającej jej interes prawny. Jest oczywiste, że przepis art. 28 k.p.a. nie tworzy takiego interesu, zaś art. 28 ust. 2 prawa budowlanego nie miał zastosowania. Nie miało znaczenia, że uprzednio organ udostępnił skarżącej akta postępowania w sprawie rozbiórki. Skarżąca nie twierdzi, że szkodzą jej oddziaływania pochodzące od rozebranego (nieistniejącego) obiektu. Oddziaływania te mają związek z legalnym i normalnym sposobem użytkowania gołębnika, nie zaś z jego stanem technicznym lub innymi cechami istotnymi według prawa administracyjnego. Trafnie więc zwrócono skarżącej uwagę, że zgłasza roszczenia cywilnoprawne, do dochodzenia których właściwy jest sąd powszechny i nie jest do tego niezbędne zapoznanie się z aktami postępowania w sprawie rozbiórki. Sąd podziela również ocenę organu, że poza postępowaniem rozbiórkowym nie toczyły się inne postępowania administracyjne dotyczące gołębnika (nie miały takiego charakteru postępowania kontrolne nadzoru budowlanego lub postępowania zgłoszeniowe), zaś zgromadzone materiały czynności sprawdzających nie stanowią akt, o których mowa w art. 73 k.p.a.". Wnosząc obecnie skargę o wznowienie postępowania skarżący podnieśli, iż oboje winny być uznani za stronę postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącego, gdyż potwierdzenie faktu, że Z. D. jest współwłaścicielem sąsiedniej nieruchomości wynika z aktu notarialnego z dnia 15 listopada 1995 r., który został dołączony do akt uprzedniego postępowania sądowego przez pełnomocnik skarżących adw. M. M. w dniu rozprawy, tj. w dniu 27 sierpnia 2014 r. Ponadto skarżący wskazali, że potwierdzenie faktu, iż oboje są stronami w przedmiocie postępowania dotyczącego gołębnika p. W. W. znajduje się w treści pisma Starosty Powiatowego w Z. z dnia 13 października 2014 r., doręczonego im w dniu 20 października 2014 r., które stanowi dowód w sprawie, a także jest podstawą do wznowienia postępowania. Zdaniem skarżących data doręczenia im tego pisma świadczy o tym, że został zachowany 3-miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż skarżący nie wskazali okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogli skorzystać w postępowaniu zakończonym wyrokiem o sygn. akt II SA/Wr 31/14. Rozpoznając niniejszą sprawę w przedmiocie wznowienia postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 u.p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w tej ustawie można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przesłanki nieważnościowe wynikają z treści art. 271 u.p.p.s.a., w którym przyjęto, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. O przesłankach restytucyjnych mowa jest natomiast wpierw w art. 272 § 1 u.p.p.s.a. stanowiącym, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z kolei z przepisu art. 272 § 2 u.p.p.s.a. wynika nadto, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Pozostałe restytucyjne przesłanki wznowienia postępowania określa art. 273 u.p.p.s.a., wskazując na: 1) oparcie orzeczenia na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1); 2) uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (§ 1 pkt 2); 3) późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2), 4) późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, przy czym w tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. W myśl art. 277 u.p.p.s.a. termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji- od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich to postępowanie "w sprawie" wznowienia postępowania, czyli innym słowem zmierzające do wznowienia (postępowanie wstępne). Drugi etap rozpoczyna samo wznowienie oraz postępowanie wznowione, czyli prowadzone na nowo postępowanie sądowoadministracyjne, poprzednio zakończone prawomocnym orzeczeniem. Z przywołanych powyżej przepisów u.p.p.s.a. wynika, że uruchomienie, na wniosek strony, trybu wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uzależnione jest od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania sądowego prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 u.p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. Ponieważ nie budzi wątpliwości, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 31/14 zapadł prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 27 sierpnia 2014 r., a skarżący, będący stroną tamtego postępowania sądowoadministracyjnego, złożyli skargę o wznowienie postępowania, to do wstępnego ustalenia pozostały dwie kwestie, tj. czy skarga opierała się na ustawowej podstawie wznowienia oraz czy została ona wniesiona w terminie. Skarżący w skardze o wznowienie postępowania wskazali na ustawową przesłankę wznowieniową określoną w art. 273 § 2 u.p.p.s.a., zgodnie z którą można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W tym kontekście skarżący powoływali się na dowód w postaci pisma Starostwa Powiatowego w Z. z dnia 13 października 2014 r., z którego miało wynikać, iż oboje są stronami w postępowaniu dotyczącym gołębnika. W stosunku do wskazanej powyżej przesłanki wznowieniowej, zgodnie z art. 277 u.p.p.s.a., trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie skarżący podali, że dowiedzieli się o tym dowodzie z chwilą doręczenia im tego pisma w dniu 20 października 2014 r. Przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 20 stycznia 2015 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarżący wykazali zachowanie, przewidzianego w art. 277 u.p.p.s.a., terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego. W konsekwencji pozytywnego ustalenia, że zostały w niniejszej sprawie spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postepowania, koniecznym stało się zbadanie, czy skarga wznowieniowa jest dopuszczalna, czyli innym słowem czy wskazana przez skarżących podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Negatywny wynik tej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania, zaś z kolei istnienie przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile jego treść jest wadliwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia. Badając w tym kierunku skargę Sąd doszedł do przekonania, że przywołana przez skarżących okoliczność doręczenia im pisma Starostwa Powiatowego w Z. z dnia 13 października 2014 r. nie stanowi podstawy wznowieniowej określonej w art. 273 § 2 u.p.p.s.a. Po pierwsze dlatego, że owa przesłanka restytucyjna odnosi się tylko do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronom, a nie że w ogóle na dzień wydania wyroku jeszcze nie zaszły albo ich po prostu nie było. W przedmiotowej sprawie skarżący powołali się na pismo Starostwa Powiatowego w Z. datowane na dzień 13 października 2014 r., tj. sporządzonego blisko dwa miesiące po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 31/14. Po drugie przedmiotowe pismo, chociaż ma walor dokumentu pisemnego, to jednak w żadnej mierze nie jest środkiem do nadania konkretnym osobom statusu strony postępowania administracyjnego, gdyż wyłącznie miało wymiar informacyjny. Z tych też względów uznano, że podana przez skarżących podstawa wznowienia postępowania sądowego nie jest merytorycznie zasadna i dlatego na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.