II SA/Wr 532/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. We wniosku z dnia [...]r. M. D. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o udzielenie pomocy społecznej w formie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości, przyznania talonów żywnościowych, gorących posiłków, spodni i obuwia. We wniosku z dnia [...]r. wnioskodawca zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o udzielenie pomocy społecznej w formie pokrycia wydatków związanych z zakupem leków o wartości [...]zł. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmówił M. D. przyznania zasiłków celowych, z uwagi na niezgłoszenie się w dniu [...]r. przy ul. D. [...] w celu sporządzenia wywiadu środowiskowego. W odwołaniu zainteresowany wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ decyzja została wydana przez osobę wyłączoną od udziału w postępowaniu administracyjnym, natomiast wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby zainteresowanej, a zainteresowany nie mieszka przy ul. D. [...]. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ wywiad środowiskowy należy przeprowadzić w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, a nie w siedzibie Ośrodka Pomocy. Zdaniem Kolegium celowe wydaje się pisemne powiadomienie wnioskodawcy o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Brak było podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca swoim zawinionym zachowaniem uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W skardze na decyzję skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem, zarzucając rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Według skarżącego zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący złożył również wniosek o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z powodu powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania obowiązków. W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uchylenie aktu administracyjnego następuje w przypadku stwierdzenia wystąpienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylająca w całości decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłków celowych i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm. ) mające zastosowanie w czasie wydawania kwestionowanych decyzji. Stosownie do art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. ) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Przesłanką pozwalającą na przyznanie zasiłku celowego jest spełnienie przez ubiegającego się kryteriów dochodowych określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2 – 11, przykładowo bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby. Zgodnie z art. 43 ust. 3 i 3 a ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, w tym również zasiłku celowego, może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego ( rodzinnego ) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny, również dla potrzeb jednostki organizacyjnej pomocy społecznej z terenu innej gminy. Wywiad środowiskowy ( rodzinny ) przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ( ... ). Z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika również, że w przypadku gdy osoba lub rodzina ubiegająca się o pomoc, a także osoby, o których mowa w art. 39, nie wyrażają zgody na zbieranie danych osobowych w zakresie ustalonym przepisami ustawy, kierownik ośrodka pomocy społecznej lub kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie może wydać decyzję odmawiającą przyznania pomocy ( art. 43 ust. 3 b ). Szczegółowe zasady przeprowadzania wywiadu środowiskowego zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego ( rodzinnego ) oraz rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej ( Dz. U. Nr 114, poz. 1220 ). Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad środowiskowy ( rodzinny ), zwany dalej "wywiadem", bierze pod uwagę indywidualne cechy osoby, sytuację życiową, w tym osobistą, rodzinną i zdrowotną osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pomocy społecznej, osoby, o której mowa w art. 39 ustawy, osoby zgłaszającej gotowość do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, rodziny zastępczej i dziecka umieszczonego w tej rodzinie oraz dziecka kierowanego do placówki opiekuńczo-wychowawczej. Rozporządzenie w § 2 ust. 2 stanowi, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia pomocy społecznej, zwanego dalej "świadczeniem", zwrócenia się sądu opiekuńczego lub starosty o wydanie opinii w celu ustanowienia rodziny zastępczej w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej albo otrzymania orzeczenia sądu opiekuńczego o umieszczeniu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej ( § 3 ust. 1 rozporządzenia ). Z przepisów rozporządzenia wynika więc, że wywiad powinien być przeprowadzony w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Wobec powyższego niedopuszczalne było wezwanie skarżącego do siedziby Ośrodka Pomocy Społecznej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie stwierdził w zaskarżonej decyzji, że brak było podstaw do przyjęcia przez organ I instancji, iż skarżący zawinionym zachowaniem uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na niezgłoszenie się skarżącego do Ośrodka Pomocy. Organ odwoławczy również zasadnie stwierdził, że celowe jest pisemne powiadomienie skarżącego o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania. Stosownie do art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Niewątpliwie brak aktualnego wywiadu środowiskowego w sprawie dotyczącej przyznania świadczeń z pomocy społecznej stanowi przesłankę uzasadniającą uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Ponadto należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skarżącego organ odwoławczy nie naruszył wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej. Nie jest bowiem trafny zarzut skarżącego, że organ odwoławczy orzekł w innym zakresie niż to uczynił organ I instancji. Przedmiotem decyzji organów obu instancji była odmowa przyznania skarżącemu zasiłków celowych, a zatem przedmiotowy zakres rozpoznania organów obu instancji był taki sam. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut rażącego naruszenia prawa oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Należy również wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest organem powołanym do przekazywania wniosków skierowanych do Prezesa Rady Ministrów. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.