II SA/Wr 539/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia ... w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpoznania sprawy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienia radcę prawnego lub adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i pełnoletnimi dwoma synami, na ich dochód łącznie wynoszący 1.725 zł składają się: zasiłek przedemerytalny jego żony i renta socjalna syna, sam skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a drugi z synów jest studentem. Dodał, że posiada następujące składniki majątkowe: dom o pow. 120 m2 (w budowie), mieszkanie o pow. 40 m2 i nieruchomość rolną o pow. 1.19 ha. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone synowi skarżącego w dniu 23 sierpnia 2013 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Zgodnie z art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.), jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Z akt sprawy wynika, iż wezwanie odebrał syn skarżącego- M.K. i dlatego doręczenie wezwania jakie nastąpiło w dniu 23 sierpnia 2013 r. należy uznać za skuteczne. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu swojego i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe (np. żony, synów); nie przesłał zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez tego prawa oraz nie wskazał jaki posiada wyuczony zawód oraz uprawnienia zawodowe (ew. decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej); nie złożył decyzji przyznających świadczenia z opieki społecznej w okresie ostatniego półrocza oraz wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące; nie przedłożył także deklaracji podatkowej za rok 2012 i nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie przesłał zaświadczenia o pobieraniu nauki (studiowaniu) przez swojego syna; nie wyjaśnił czy korzysta z pomocy osób trzecich i czy posiada zdolność kredytową; nie wyjaśnił dlaczego – jeśli jak twierdzi znajduje się w trudnej sytuacji materialnej- nie zbywa posiadanej nieruchomości rolnej (1.19 ha) i z jakich źródeł czerpie środki na budowę domu o pow. 120 m2; nie wskazał czy czerpie korzyści z faktu posiadania ww. nieruchomości rolnej (np. w postaci dopłat z Unii Europejskiej czy wydzierżawienia nieruchomości). Nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.