II SA/Wr 539/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę w całości. Decyzją z 7 IX 2021 r. (nr NRŚ-OR.7536.49.2020.KMa) Wojewoda Dolnośląski, po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Starosty B. z dnia 5 X 2020 r. (WGN.6821.2.1.2019), orzekającej o ograniczeniu - na rzecz T. S.A. z siedzibą w K. - sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność S. S., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha i położonej w obrębie D., gmina B., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł: I. ograniczyć sposób korzystania z opisanej wyżej nieruchomości, poprzez zezwolenie T. S.A. z siedzibą w K. na założenie i przeprowadzenie na części działki nr [...] odcinka jednotorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV [...] relacji [...] - słup nr [...] o następujących parametrach: 1) o osi linii o długości 249,81 m, przebiegającej w środkowej części ww. działki i przecinającej: a) z jednej strony jej północno - zachodnią granicę (wspólną z działką nr [...]) w odległości 58,96 m od północno - zachodniego narożnika działki, b) z drugiej strony jej południową granicę (wspólną z działką nr [...]) w odległości 57,45 m od południowo - wschodniego narożnika działki, 2) składającej się z 4 przewodów, w tym 3 fazowych i 1 odgromowego, zawieszonych w odległościach 3,0 m i 3,9 m w obie strony od osi linii oraz w przedziale wysokości od 5,85 m do 27,75 m nad gruntem, 3) o obszarze stałego zajęcia nieruchomości o szerokości 10,9 m i powierzchni 2734,10 m2, ograniczonego równoległymi odcinkami, przecinającymi: a) północno - zachodnią granicę (wspólną z działką nr [...]) w odległościach 64,19 m i 52,79 m od północno - zachodniego narożnika działki i b) południową granicę (wspólną z działką nr [...]) w odległościach 65,32 m i 48,06 m od południowo - wschodniego narożnika działki, 4) na którą składa się zlokalizowane w osi linii stanowisko słupa o wysokości 25,35 m, rozpiętości ramion 6,9 m, głębokości fundamentów 3,5 m pod poziomem gruntu i obszarze wyznaczonym przez narożniki podstawy znajdujące się w odległościach 3 m od jego osi, położonej: a) 207,79 m od północno - wschodniego narożnika działki i b) 146,11 m od południowo - zachodniego narożnika działki, II. przebieg oraz granice obszaru stałego zajęcia gruntu, opisanego w pkt I ppkt 3 decyzji oraz obszaru zajęcia na czas robót budowlano - montażowych o powierzchni 3987,63 m2 zostały przedstawione na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji; III) okres zajęcia nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych związanych z założeniem i przeprowadzeniem linii elektroenergetycznej opisanej w pkt I decyzji będzie wynosił łącznie 5 miesięcy, liczonych od dnia ich rozpoczęcia w granicach działki nr [...] . W motywach decyzji wojewoda wyjaśnił, że postępowanie było prowadzone na wniosek T. S.A. z siedzibą w K. (dalej jako "inwestor"). Inwestor musi uzyskać niezbędny tytuł prawny do nieruchomości, przez które przeprowadzona ma być inwestycja w związku z zamiarem przystąpienia do realizacji inwestycji polegającej na przeprowadzeniu nowej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110kV i demontaż starej. W ocenie wojewody w okolicznościach sprawy wystąpiły wszystkie przesłanki upoważniające do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z 21 VIII 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990, ze zm.) – dalej jako "ugn". Inwestycja zgodna jest z planem miejscowym zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] V 2016 r. (Dz.Urz. Woj.Doln. z 2001 r., poz. [...]), – dalej jako "MPZP". Wojewoda zaznaczył, że według ustaleń MPZP nieruchomość skarżącej przeznaczona jest na cele rolne (R-2). Planowana inwestycja zostanie wykonana w miejscu, gdzie według rysunku MPZP przebiega dotychczasowa linia elektroenergetyczna. Nowe przedsięwzięcie wraz z pasem stałego zajęcia w całości zmieści się w granicach strefy ochronnej, wyznaczonej w planie dla obecnej sieci. Zasygnalizowano przy tym, że ewentualne ominięcie działki nr [...] wiązałoby się z koniecznością zmiany trasy linii jak i obowiązującego MPZP, co wpłynęłoby na wzrost kosztów inwestycji. W ocenie wojewody nie ulega również wątpliwości, że właścicielka nieruchomości na etapie przedprocesowym nie wyraziła zgody na udostępnienie nieruchomości. W toku przeprowadzonych negocjacji pomiędzy inwestorem a jej pełnomocnikiem wystąpiła istotna różnica zdań co do wysokości wynagrodzenia z tytułu zajęcia nieruchomości, co wykluczyło możliwość kompromisowego załatwienia sprawy. W konsekwencji należało orzec o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ugn. Wojewoda oświadczył, że reformatoryjny charakter decyzji odwoławczej wynika przede wszystkim z konieczności precyzyjnego oznaczenia przebiegu osi linii elektroenergetycznej i obszaru stałego zajęcia. Organ stosujący art. 124 ust. 1 ugn zobligowany jest bowiem wskazać szczegółowo przebieg obiektu liniowego, zwłaszcza jego usytuowanie względem granic działek i granic pasa technologicznego/obszaru zajęcia w części opisowej decyzji. Decyzja starosty nie spełniała opisanego wymogu, lecz jedynie odsyłała w punkcie 2 osnowy do załącznika graficznego do niej. Tym samym, w świetle wzmiankowanych wymogów, nie opisywała ona lokalizacji przedmiotowego przedsięwzięcia w sposób prawidłowy. W skardze na powyższą decyzję S. S. (dalej jako "skarżąca") zarzuciła naruszenie art. 124 ugn oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 138 § 1 kpa wnosząc o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji starosty, wstrzymanie jej wykonania, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącej postępowanie administracyjne w sprawie podlegało obligatoryjnemu zawieszeniu, bowiem przed Sądem Okręgowym w J. prowadzone jest pod sygn. [...] postępowanie z wniosku skarżącej przeciwko inwestorowi o ustanowienie służebności przesyłu obejmującej urządzenia, których dotyczy postępowanie administracyjne. Aktualnie istnieje ryzyko wydania dwóch różnych orzeczeń dotyczących tej samej kwestii. Nadto podniesiono, że w istocie nigdy nie przeprowadził negocjacji, bowiem nie zgłosił się bezpośrednio do skarżącej. W skarze zarzucono także, że treść wniosku inwestora nie kwalifikuje się do jego rozpatrzenia na podstawie art. 124 ugn, bowiem nie dotyczy założenia i przeprowadzenia na nieruchomości skarżącej urządzeń i przewodów ale przebudowy istniejącej sieci połączonej z demontażem sieci dotychczasowej. Dodatkowo wskazano na brak określenia w zaskarżonej decyzji jednoznacznego przebiegu ograniczenia prawa własności z pominięciem części faktycznie zajętej nieruchomości. Brakuje także w decyzji wskazania, jaka będzie długość wymienianych przewodów, jakich będzie ich rodzaj, jaki sprzęt ma być użyty do niniejszych czynności, gdzie będą składowane odpady etc. Przeprowadzając postępowanie wyjaśniające Starosta powinien również zbadać informacje jakim sprzętem będą wykonywane niniejsze prace, a w szczególności jaki charakter i czas trwania będzie tych prac, czy prace te nie zagrażają życiu lub zdrowi ludzkiemu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 26 X 2021 r. (nr NRŚ-OR.7536.49.2020.KMa) wojewoda wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Jak wynika z art. 124 ust. 1 i 3 ugn, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Ustawodawca upoważnił więc organ administracji do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja w tym przedmiocie może być wydana w przypadku kumulatywnego wystąpienia następujących przesłanek: 1) zachodzi potrzeba założenia i przeprowadzenia na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń; 2) inwestycja zgodna jest z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego; 3) właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, mimo przeprowadzenia rokowań, nie wyraża zgody na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, wszystkie powyższe przesłanki zostały spełnione. Inwestor wystąpił o zgodę na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości będącej własnością skarżącej w ramach inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV służącej do przesyłu energii elektrycznej oraz demontażu istniejącej elektroenergetycznej linii napowietrznej WN 110 kV. Projektowana linia mieścić się będzie w całości w pasie istniejącej od 1926 r. linii napowietrznej przebiegającej od słupa nr [...] do bramki liniowej w GPZ B., przy czym długość linii przebiegającej poprzez działkę nr [...] wyniesie 249,81 m; szerokość linii wyniesie maksymalnie 6,9 m między skrajnymi przewodami (akta starosty, k. 1). W ramach inwestycji przewiduje się zatem założenie i przeprowadzenie na nieruchomości skarżącej przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w rozumieniu art. 124 ust. 1 ugn. Zachodzi również zgodność inwestycji z obowiązującym MPZP. Jak trafnie zauważył wojewoda, działka nr [...] położona jest w obszarze oznaczonym jako R/[...] - teren rolniczy. O zgodności projektowanej inwestycji z mpzp przesądza przede wszystkim fakt, że przez przedmiotową parcelę przebiega linia sieci elektroenergetycznej o napięciu 110 kV, a jej lokalizacja (wraz ze strefą ochronną, w granicach której obowiązują ograniczenia w użytkowaniu wynikające z przepisów odrębnych) została zobrazowana na rysunku MPZP. Jak wynika z § 33 ust. 6 w zw. § 11 ust. 3 MPZP, dla terenów R położonych w granicach terenu, w obrębie którego obowiązują ograniczenia w użytkowaniu związane z przebiegiem linii 110 kV, określone w rozdziale 1 § 11 ust. 3, tj. strefa ochronna, w granicach której obowiązują ograniczenia w użytkowaniu zgodne z przepisami odrębnymi. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 pkt 2 MPZP daje możliwość lokalizowania i rozbudowy sieci elektroenergetycznej. Tym bardziej dopuszczalna jest jej przebudowa, nieprzekraczająca granic istniejącej infrastruktury i spełniająca wymogi nakazów ujętych w § 9 ust. 1 pkt. 1 i 3 MPZP. Spełniona została również trzecia przesłanka ustawowa w postaci braku zgody właścicieli nieruchomości. Do wniosku inwestor dołączył dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Wynika z nich, że przyczyną rozbieżnych stanowisk jest wysokość należnego odszkodowania. Jak wynika z protokołu negocjacji przeprowadzonych w dniu 8 XI 2018 r. inwestor zaoferował pełnomocnikowi skarżącej jednorazowe wynagrodzenie w wysokości 5407 zł z tytułu ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomości (odpowiadającą wycenie przeprowadzonej w operacie szacunkowym z dnia 31 X 2018 r.). Z kolei pełnomocnik skarzącej nie zgodzili się na ww. propozycję, oczekując wynagrodzenia w wysokości co najmniej 11 000 zł miesięcznie oraz kwoty 1 320 000 zł za poprzedzający okres 10. lat korzystania z nieruchomości (akta starosty, k. 1, 16). W orzecznictwie ugruntowany jest trafny pogląd, że strony rokowań nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie ich przeprowadzenia oprócz obowiązku zainicjowania rokowań poprzez przedstawienie propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby w sytuacji, gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (zob. wyrok NSA z dnia 22 II 2012 r., I OSK 357/11 – CBOSA). Okoliczność więc, czy inwestor zaproponował właścicielowi nieruchomości warunki dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia, nie może być weryfikowana w trybie art. 124 ugn. W zaskarżonej decyzji przeprowadzono również prawidłowe oceny dotyczące możliwości zapewnienia minimalnego poziomu uciążliwości dla nieruchomości, na której przeprowadzona ma być inwestycja. Wojewoda podkreślił, że nie ma możliwości zmiany lokalizacji projektowanej linii elektroenergetycznej ze względu na ujęcie jej przebiegu w MPZP. Przesunięcie linii 110kV poza działkę nr [...] wiązałoby się z koniecznością modyfikacji obowiązujących dokumentów planistycznych. Z korespondencji kierowanej do skarżącej wynika, że zrealizowane przedsięwzięcie nie wprowadzi żadnych nowych ograniczeń w stosunku do stanu istniejącego. Planowana infrastruktura prowadzona będzie w śladzie już istniejącej linii napowietrznej WN 110kV, która została wybudowana w roku 1926 według ówczesnych standardów technicznych i nie była przebudowywana. Jej modernizacja uzasadniona jest aktualnymi wymaganiami dla sieci energetycznych, w szczególności dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji wsporczych (por. też protokół z negocjacji z dnia 3 XI 2018 r. oraz informację dla właściciela z dnia 21 XI 2018 r.). Teren o długości 249,81 m i szerokości po 2 m od skrajnych przewodów linii jest konieczny dla właściwego korzystania z urządzenia. Wojewoda zasadnie zauważył, że szerokość pasa trwałego zajęcia nie jest aktualnie określona żadnymi powszechnie obowiązującymi przepisami. Jego rozpiętość, gwarantująca możliwość eksploatacji linii, regulują standardy techniczne wypracowane przez poszczególne przedsiębiorstwa dystrybucyjne, a przyjęte normy wynikają z doświadczenia i wiedzy danych podmiotów. W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżoną decyzję wydano w warunkach wystąpienia i wykazania wszystkich ustawowych przesłanek określonych w art. 124 ust. 1 ugn. Odnosząc się do zarzutów skargi należy przede wszystkim zaznaczyć, że kwestia wzajemnych relacji pomiędzy postępowaniem administracyjnym z art. 124 ust. 1 ugn a postępowaniem przed sądem powszechnym w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, była już analizowana w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zauważa, że trwały administracyjny tytuł prawny do nieruchomości, jaki powstaje na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ugn i służebność przesyłu ustanawiana na podstawie art. 3051 Kodeksu cywilnego, to dwa różne tytuły prawne, z których przedsiębiorca może korzystać według swego wyboru, przy czym uzyskanie jednego z nich, w zasadzie wyklucza potrzebę uzyskania drugiego (zob. np. wyrok NSA z 18 II 2016 r., I OSK 2864/15, CBOSA). Dopiero więc prawomocne rozstrzygnięcie którejkolwiek ze spraw (w trybie cywilnym bądź administracyjnym) może powodować bezprzedmiotowość drugiej. Słusznie podkreśla się też, że postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu nie ma charakteru prejudycjalnego dla sprawy administracyjnej z art. 124 ugn, gdyż powyższy przepis w żaden sposób nie uzależnia wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ustanowienie służebności przesyłu (zob. np. wyrok NSA z 4 X 2017 r., I OSK 3182/15, CBOSA). W konsekwencji nie można zgodzić się z zarzutem skargi podnoszącym naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa polegającym na braku zawieszenia postępowania administracyjnego w związku z toczącym się postępowaniem przed Sądem Okręgowym w J. pod sygn. [...]. Nie ma również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 124 ust. 1 ugn polegającego na wydaniu decyzji w warunkach nieprzewidzianych hipotezą powołanej normy. Wbrew argumentacji skargi, z faktu że przedmiotem inwestycji jest wykonanie linii elektroenergetycznej wraz ze słupem w miejscu dotychczasowej linii, po jej uprzednim demontażu, nie oznacza, że nie wystąpił tu przypadek określony w art. 124 ust. 1 ugn. Jak wyżej wyjaśniono przepis z art. 124 ust. 1 ugn znajduje zastosowanie m.in. w przypadku konieczności założenia i przeprowadzenia na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Tego rodzaju sytuacja wystąpi nie tylko w przypadku realizowania nowej inwestycji od podstaw ale także w przypadku realizowania tego rodzaju robót w ramach przebudowy istniejących przewodów i urządzeń. Inna interpretacja uniemożliwiałaby przebudowę jakiejkolwiek linii energetycznej, skoro art. 124b ugn dotyczy wyłącznie prac związanych z bieżącą konserwacją, remontem czy usuwaniem awarii (zob. np. wyrok NSA z dnia 31 V 2017 r., I OSK 2618/16, CBOSA). Sąd nie podzielił również zarzutu sugerującego nieprzeprowadzenie przez inwestora rokowań ze skarżącą. Jakkolwiek trafnie zauważono w skardze, że inwestor nie przeprowadził rokowań bezpośrednio ze skarżącą, to jednak w świetle art. 124 ust. 3 ugn nie miało to istotnego znaczenia. To bowiem, że w świetle powołanego przepisu rokowania przeprowadza się z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości nie oznacza, że nie można w tym zakresie korzystać z instytucji pełnomocnictwa. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 95 Kodeksu cywilnego). Z dokumentacji przedłożonej przez inwestora wynika jednoznacznie, że na etapie negocjacyjnym zgłosił się do inwestora pełnomocnik skarżącej (ojciec skarżącej), dysponujący pełnomocnictwem notarialnym z dnia 10 XII 2016 r. upoważniającym go m.in. do reprezentowania skarżącej przed osobami fizycznymi i prawnymi oraz składania w jej imieniu wszelkich oświadczeń (akta starosty, k. 13). Wszelkie zatem czynności i oświadczenia dokonane przez pełnomocnika skarżącej na etapie rokowań rodziły skutek bezpośrednio wobec skarżącej, w tym skutek w postaci braku zgody co do zajęcia nieruchomości. Wbrew zarzutom skargi nie ma również podstaw do uznania, że sentencja zaskarżonej decyzji sformułowana została w sposób nieprawidłowy czy niewystarczający. Organ odwoławczy władny jest m.in. do reformacji decyzji organu pierwszej instancji. Wynika to wyprost z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję pierwszoinstancyjną w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Tego rodzaju decyzję wydał w okolicznościach sprawy wojewoda. Mocą swojej decyzji skonkretyzował i doprecyzował warunki korzystania z nieruchomości nie zmieniając przy tym zasadniczego kierunku rozstrzygnięcia wydanego przez starostę. W decyzji dokładnie oznaczono zarówno przebieg planowanej inwestycji w obrębie działki nr [...] jak i zakres przestrzenny stałego zajęcia nieruchomości i robót budowlano-montażowych. Zaznaczono także, że roboty będą przeprowadzone w terminie 5 miesięcy liczonych od dnia ich rozpoczęcia. Wojewoda nie miał natomiast podstaw do opisywania w decyzji z art. 124 ust. 1 ugn dokładnego charakteru prac, rodzaju użytego sprzętu, czy miejsca składowania odpadów. Nie miał również obowiązku zaznaczania na załączniku graficznym do decyzji przebiegu dotychczasowej linii elektroenergetycznej. Należy podkreślić, że celem decyzji z art. 124 ust. 1 ugn jest wyłącznie udzielenie inwestorowi zezwolenia na określone korzystanie z cudzej nieruchomości. Szczegółowe kwestie techniczno-budowalne dotyczące realizacji inwestycji mogą być rozstrzygane dopiero na etapie postępowania przewidzianego w ustawie Prawo budowlane. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.